Pays de Caux (wymawiane [pɛi də ko]) to rozległy obszar historyczny i geograficzny w Normandii, we Francji. Obejmuje on znaczną część francuskiego departamentu Seine-Maritime w Normandii. Jest to płaskowyż kredowy położony na północ od ujścia Sekwany, który rozciąga się aż do białych klifów na wybrzeżu kanału La Manche. Linia brzegowa tego regionu znana jest jako Côte d'Albâtre (pol. Wybrzeże Alabastrowe lub Albatyńskie). Na wschodzie obszar graniczy z Pays de Bray, gdzie w przekrojach terenu są dobrze widoczne warstwy gleby nad kredą.
Geologia i krajobraz
Pays de Caux to typowy płaskowyż kredowy: pod spodem leży gruba warstwa kredy (węglan wapnia), która tworzy charakterystyczne, strome klify nad morzem. Na kredzie zalega pylasto-gliniasta warstwa gleby, która w wielu miejscach jest bardzo żyzna. Krajobraz jest przeważnie równinny, z rozległymi polami uprawnymi i nielicznymi lasami; wzdłuż wybrzeża dominują wysokie, białe klify oraz zatoki i skalne formacje, z których najbardziej znane są malownicze łuki i iglice w Étretat.
Gospodarka i rolnictwo
Chociaż region jest tradycyjnie silnie rolniczy, obecnie gospodarka Pays de Caux łączy rolę rolnictwa z przemysłem i działalnością portową. Ze względu na korzystną, dobrze rozwiniętą glebę (jedną z najlepszych we Francji) uprawia się tam zboża, buraki cukrowe, len i konopie dla przemysłu włókienniczego oraz prowadzi się hodowlę bydła mlecznego. Region był historycznie znany z produkcji wyrobów lnianych i delikatnych tkanin – w przeszłości przemysł włókienniczy odgrywał tu istotną rolę.
Najważniejszym ośrodkiem gospodarczym jest portowy Hawr (Le Havre), duży port morski i centrum przemysłowe (transport, logistyka, przemysł stoczniowy i rafineryjny). Do innych ważnych miast o charakterze portowym lub przemysłowym należą Dieppe i Fécamp.
Osadnictwo, architektura i rolnictwo przydomowe
Typowa zabudowa wiejska Pays de Caux to rozproszone gospodarstwa z kamiennymi domami krytymi dachówką lub strzechą. Charakterystyczne dla tego obszaru są tzw. clos-masures — zwarte, często zarośnięte żywopłotami lub ziemnymi wałami gospodarstwa otoczone polami, co chroni gospodarstwa przed silnymi wiatrami znad kanału La Manche. Taki sposób użytkowania ziemi i zabudowy tworzy specyficzną mozaikę pól i osad.
Język i kultura
Cauchois to lokalny dialekt języka normańskiego. Pays de Caux jest jednym z ostatnich rejonów poza Półwyspem Cotentin, gdzie dalej można spotkać użytkowników języka normandzkiego i zachować regionalne tradycje językowe i kulturowe. Region ma bogate dziedzictwo folklorystyczne, kulinarne (sery, produkty mleczne, potrawy rybne) oraz tradycje rzemieślnicze.
Do głównych miast tego regionu należą: Hawr, Dieppe, Fécamp, Yvetot i Étretat — każde z nich pełniło i pełni odmienne funkcje: portowe, rybackie, handlowe lub turystyczne.
Turystyka i walory przyrodnicze
Wybrzeże Alabastrowe (Côte d'Albâtre) przyciąga turystów białymi klifami, malowniczymi plażami, ścieżkami wzdłuż brzegu i punktami widokowymi. Słynne formacje skalne w Étretat były inspiracją dla malarzy impresjonistów (m.in. Claude Monet) oraz pisarzy. Region oferuje także możliwości aktywnego wypoczynku: piesze wędrówki, wycieczki rowerowe, sporty wodne oraz zwiedzanie zabytkowych miast portowych i kaplic wiejskich.
Etymologia
W języku normańskim caux oznacza wapno, czyli węglan wapnia — odniesienie do kredowego podłoża, które jest podstawowym składnikiem krajobrazu tego płaskowyżu.
Uwagi praktyczne
- Dojazd: region jest dobrze skomunikowany drogowo i kolejowo z Paryżem oraz innymi częściami Normandii; porty morskie obsługują połączenia handlowe i pasażerskie.
- Ochrona przyrody: niektóre odcinki wybrzeża są objęte ochroną ze względu na walory geologiczne i krajobrazowe.
- Sezon odwiedzin: najlepszy okres turystyczny to późna wiosna i lato, choć surowe, malownicze zimowe widoki klifów także mają swoich miłośników.
