National Basketball Association (NBA) to najlepsza na świecie zawodowa liga koszykówki mężczyzn. Jest jedną z głównych zawodowych lig sportowych w Ameryce Północnej. W lidze występuje 30 drużyn — 29 z nich ma siedziby w Stanach Zjednoczonych, a 1 w Kanadzie (Toronto Raptors). NBA współpracuje z organizacją USA Basketball (USAB). Gracze grający w NBA należą do najlepiej opłacanych sportowców na świecie i osiągają jedne z najwyższych średnich zarobków wśród zawodników sportów zespołowych.
Liga powstała w Nowym Jorku 6 czerwca 1946 roku jako Basketball Association of America (BAA). W 1949 roku doszło do połączenia BAA z National Basketball League (NBL) i od tego czasu funkcjonuje pod nazwą National Basketball Association. Główna siedziba ligi mieści się w Olympic Tower przy 645 Fifth Avenue w Nowym Jorku; tam również działają jej międzynarodowe biura. Studia NBA Entertainment i NBA TV znajdują się w Atlancie, w stanie Georgia.
Struktura ligi
NBA dzieli się na dwie konferencje: Eastern Conference i Western Conference, po 15 drużyn w każdej. Każda konferencja podzielona jest na trzy dywizje po pięć zespołów. Sezon zasadniczy pozwala na ustalenie rozstawienia do fazy play-off, w której udział bierze łącznie 16 drużyn (po 8 z każdej konferencji), choć od niedawna wprowadzono także turniej play-in decydujący o ostatnich miejscach w play-offach.
Sezon, play-offy i mistrzostwa
Tradycyjny sezon zasadniczy składa się z 82 spotkań dla każdej drużyny (choć w niektórych sezonach liczba ta ulegała zmianom z powodu wyjątkowych okoliczności). Po sezonie zasadniczym rozgrywane są play-offy w systemie pucharowym, zakończone Finałami NBA, w których walczą mistrzowie konferencji. Najwięcej tytułów mistrza NBA zdobyły zespoły Boston Celtics i Los Angeles Lakers.
Draft, transfery i rozwój zawodników
Co roku odbywa się NBA Draft, podczas którego kluby pozyskują młodych zawodników, głównie z uczelni (NCAA) lub z rozgrywek międzynarodowych. Draft składa się z dwóch rund. System transferów, wymian zawodników oraz kontraktów jest regulowany przez umowy zbiorowe (Collective Bargaining Agreement), które określają m.in. zasady salary cap, płace minimalne i maksymalne oraz reguły dotyczące wolnych agentów.
Finanse i zarobki
NBA generuje ogromne przychody z praw telewizyjnych, sponsoringu, sprzedaży biletów i licencji. Dzięki temu kontrakty zawodników osiągają bardzo wysokie wartości, a najlepsi zawodnicy zarabiają wielomilionowe kwoty rocznie. Wprowadzony mechanizm salary cap ma na celu wyrównanie szans drużyn poprzez ograniczenia wpływające na budżety płacowe klubów.
Kultura, wpływ globalny i gwiazdy
NBA ma ogromny wpływ kulturowy i popularyzuje koszykówkę na całym świecie — wielu zawodników pochodzi spoza USA, a liga prowadzi liczne inicjatywy międzynarodowe, mecze poza granicami Stanów Zjednoczonych i programy rozwojowe. Najważniejsze coroczne wydarzenie to Mecz Gwiazd (NBA All-Star Game), a także konkursy umiejętności: konkurs wsadów, rzutów za trzy i skills challenge. W historii ligi występowało wielu wybitnych graczy, którzy stali się ikonami sportu i popkultury.
Instytucje towarzyszące
Najważniejsze nagrody i instytucje związane z NBA to m.in. tytuły MVP sezonu, MVP finałów, nagrody dla najlepszego trenera oraz Basketball Hall of Fame (Naismith Memorial Basketball Hall of Fame), gdzie trafiają najwybitniejsi gracze, trenerzy i działacze.
Cechy sportowe
NBA uznawana jest za najwyższy poziom rywalizacji w koszykówce mężczyzn. Przeciętny wzrost zawodnika w lidze wynosi około 6 stóp 6 cali (około 198 cm), co czyni ją jedną z najwyższych lig sportowych pod względem średniego wzrostu graczy. Styl gry cechuje się wysoką szybkością, atletyzmem i zaawansowanymi analizami statystycznymi.
NBA pozostaje nie tylko ligą sportową, ale też globalną marką rozrywkową, która wpływa na rozwój koszykówki i sportu na całym świecie.