Zabójstwo Abrahama Lincolna (14 kwietnia 1865) — przebieg i sprawcy
Zabójstwo Abrahama Lincolna (14 IV 1865) — szczegółowy opis przebiegu ataku, motywów i sprawców: John Wilkes Booth i spisek, który wstrząsnął USA.
Zabójstwo Abrahama Lincolna było jednym z ostatnich wydarzeń amerykańskiej wojny secesyjnej, a miało miejsce w Wielki Piątek 14 kwietnia 1865 roku. Prezydent Lincoln został zastrzelony podczas oglądania sztuki "Nasz amerykański kuzyn" w Teatrze Forda w Waszyngtonie. Zmarł wczesnym rankiem następnego dnia.
Zabójca Lincolna, John Wilkes Booth, był aktorem i zwolennikiem Konfederacji, który wraz z innymi mężczyznami spiskował, aby zabić sekretarza stanu Williama H. Sewarda i wiceprezydenta Andrew Johnsona. Booth miał nadzieję, że w ten sposób wywoła zamieszanie i obali rząd Północy. Boothowi udało się zabić Lincolna, ale Seward i Johnson przeżyli. Lincoln był pierwszym amerykańskim prezydentem, który został zamordowany.
Przebieg zamachu
14 kwietnia 1865 roku Abraham Lincoln obejrzał wieczorne przedstawienie w Teatrze Forda razem z żoną Mary Todd Lincoln oraz gośćmi, m.in. pułkownikiem Henrym Rathbone'em i jego partnerką Clarą Harris. Około godziny 10:15 wieczorem John Wilkes Booth wszedł do loży prezydenckiej i oddał pojedynczy strzał z małego pistoletu (najczęściej podawanego jako .44-calowy Derringer) w tylną część głowy Lincolna. Po strzale Booth miał wypowiedzieć (lub według świadków krzyknąć) słowa "Sic semper tyrannis" (łac. „Tak zawsze się dzieje z tyranami”), skoczył na scenę i uciekł tylnym wyjściem Teatru.
Prezydent został natychmiast zniesiony z loży i przeniesiony do znajdującego się naprzeciwko Teatru Forda domu Petersen (Petersen House). Mimo wysiłków lekarzy Lincoln nie odzyskał przytomności; zmarł następnego ranka, 15 kwietnia 1865 roku, około godziny 7:22.
Spisek i inni sprawcy
Atak na Lincolna był częścią większego spisku mającego na celu jednoczesne zabicie najważniejszych osób w rządzie Unii — prezydenta, wiceprezydenta i sekretarza stanu — aby spowodować chaos i odrodzenie rebelii południa po kapitulacji armii Konfederacji. Oprócz Bootha w spisek byli zaangażowani m.in.:
- Lewis Powell (znany też jako Payne) — zaatakował Williama Sewarda w jego domu tego samego wieczoru, ciężko go raniąc, lecz Seward przeżył;
- George Atzerodt — miał zabić wiceprezydenta Andrew Johnsona, ale zrezygnował i uciekł;
- David Herold — pomagał Boothowi w ucieczce;
- Mary Surratt, Dr. Samuel Mudd i inni — udzielali pomocy spiskowcom oraz świadczyli schronienie podczas ucieczki.
Ucieczka i pościg
Po zamachu Booth uciekł z Waszyngtonu konno, kierując się na południe. Zatrzymał się u zwolenników Konfederacji, m.in. u lekarza Samuela Mudda, który założył mu opatrunek na złamaną lub skręconą nogę. Po intensywnym, kilkunastodniowym pościgu Booth został namierzony 26 kwietnia 1865 roku w stodole na farmie Richarda Garetta w Virginii. Kiedy odmówił poddania się, żołnierz Boston Corbett oddał do niego strzał; Booth został śmiertelnie ranny i zmarł kilka godzin później.
Procesy i sankcje
Władze federalne szybko zatrzymały i postawiły przed sądem wiele osób związanych ze spiskiem. Sprawa była rozpatrywana przez wojenny trybunał, który w lipcu 1865 roku skazał kilku spiskowców. 7 lipca 1865 r. powieszono Mary Surratt, Lewisa Powella, Davida Herolda i George'a Atzerodta. Mary Surratt stała się pierwszą kobietą straconą przez rząd federalny Stanów Zjednoczonych.
Reakcja i dziedzictwo
Zamach na Lincolna wstrząsnął całym krajem. Narodowa żałoba była powszechna; ciało prezydenta przewieziono specjalnym pociągiem do rodzinnego Springfield w Illinois, gdzie odbyły się uroczystości pogrzebowe i ostateczne pochowanie. Śmierć Lincolna miała głęboki wpływ na proces rekonstruowania kraju po wojnie secesyjnej i na pamięć o nim jako o jednym z najważniejszych prezydentów USA.
Historia zabójstwa Abrahama Lincolna oraz związane z nim procesy wciąż budzą zainteresowanie historyków i publiczności. Spisek Johna Wilkesa Bootha i jego współpracowników pozostaje przedmiotem badań dotyczących motywacji, organizacji i konsekwencji jednego z najważniejszych politycznych morderstw w historii Stanów Zjednoczonych.
Na zdjęciu w kabinie prezydenckiej w Ford's Theatre, od lewej do prawej, zamachowiec John Wilkes Booth, Abraham Lincoln, Mary Todd Lincoln, Clara Harris i Henry Rathbone.
Wydarzenia
14 kwietnia Lincoln poszedł z żoną na przedstawienie do Teatru Forda w Waszyngtonie.
Podczas trzeciego aktu sztuki, po tym, jak w sztuce padł wers, który był największym śmiechem wieczoru, Lincoln śmiał się z tego wersu, kiedy został zastrzelony. John Wilkes Booth, znany aktor i szpieg Konfederacji z Maryland, wszedł do loży prezydenckiej i strzelił z pistoletu z bliskiej odległości w tył głowy Lincolna, śmiertelnie go raniąc. Lincoln natychmiast stracił przytomność, ale przeszedł w stan nieprzytomności ze śmiechem i uśmiechem na twarzy. Katherine M. Evans, młoda aktorka w sztuce, która była poza sceną, kiedy Lincoln został postrzelony, ale pospieszyła na scenę po wyjściu Bootha stwierdziła: "Spojrzałam i zobaczyłam prezydenta Lincolna nieprzytomnego, jego głowę opadającą na jego pierś, oczy zamknięte, ale z uśmiechem wciąż na twarzy". Lincoln został przeniesiony na drugą stronę ulicy do Petersen House. Położono go ukośnie na łóżku, ponieważ jego wysoka rama nie zmieściłaby się normalnie na mniejszym łóżku. Pozostawał w śpiączce przez dziewięć godzin. Zmarł następnego dnia rano. W miarę umierania jego oddech stawał się coraz cichszy, a twarz spokojniejsza. Według niektórych relacji, przy ostatnim oddechu, rankiem po zamachu, uśmiechnął się szeroko, a następnie zmarł. Historycy, zwłaszcza autor Lee Davis, podkreślają spokojny wygląd Lincolna w chwili śmierci i po niej: "To był pierwszy raz od czterech lat, prawdopodobnie, kiedy spokojny wyraz przemierzył jego twarz". Asystent Sekretarza Skarbu w Administracji Lincolna, Maunsell Bradhurst Field napisał: "Nigdy nie widziałem na twarzy Prezydenta bardziej pogodnego i miłego wyrazu". Sekretarz prezydenta, John Hay, zauważył, że na jego zniszczonych rysach pojawiło się "spojrzenie niewysłowionego spokoju".
Po 12 dniach ucieczki, Booth został wytropiony i odnaleziony na farmie w Wirginii, około 70 mil (110 km) na południe od Waszyngtonu. Po odmowie poddania się oddziałom Unii, Booth został zabity przez sierżanta Bostona Corbetta 26 kwietnia.
Pytania i odpowiedzi
P: Kiedy Abraham Lincoln został zamordowany?
O: Abraham Lincoln został zamordowany w Wielki Piątek, 14 kwietnia 1865 roku.
P: Gdzie był Lincoln, gdy go zamordowano?
O: Lincoln oglądał sztukę "Nasz amerykański kuzyn" w Teatrze Forda w Waszyngtonie, kiedy został zastrzelony.
P: Kto był odpowiedzialny za zabójstwo Lincolna?
O: Za zabójstwo Lincolna odpowiedzialny był John Wilkes Booth, aktor i zwolennik Konfederacji.
P: Jaki był motyw zabójstwa Abrahama Lincolna?
O: Booth miał nadzieję na wywołanie niepokoju i obalenie rządu północnego poprzez zamordowanie Lincolna wraz z innymi osobami, takimi jak William H. Seward i wiceprezydent Andrew Johnson.
P: Czy William H. Seward i Andrew Johnson przeżyli zamach?
O: Tak, William H. Seward i Andrew Johnson przeżyli zamach, a Lincoln nie.
P: Kto był pierwszym amerykańskim prezydentem, który został zamordowany?
O: Abraham Lincoln był pierwszym amerykańskim prezydentem, który został zamordowany.
P: Czy John Wilkes Booth zdołał zabić wszystkie swoje cele?
O: Nie, Boothowi udało się zabić tylko Lincolna, a pozostałe cele przeżyły zamach.
Przeszukaj encyklopedię