Żółw karetta lub loggerhead, (Caretta caretta), jest gatunkiem żółwia, który żyje w morzu. Należy do rodziny Cheloniidae. Dorosłe osobniki mają masywną głowę z silnymi szczękami przystosowanymi do kruszenia muszli i pancerzy skorupiaków. Karapaks (grzbietowy pancerz) jest zwykle rdzawobrązowy, a spód ciała jaśniejszy; młode osobniki bywają bardziej oliwkowozielone. Długość karapaksu dorosłych osobników zazwyczaj mieści się w przedziale około 70–95 cm, a masa może sięgać od kilkudziesięciu do ponad stu kilogramów. Żółwie te mogą dożyć kilku dekad — wiele osobników osiąga wiek powyżej 50 lat.

Występowanie i lęgowiska

Karetty występują w morzach na całym świecie, preferując ciepłe i umiarkowane wody przybrzeżne oraz szelfy kontynentalne. Większość plaż, na których karetty składają jaja, znajduje się na wybrzeżach Stanów Zjednoczonych w Ameryce Północnej (głównie na Florydzie), Omanu w Azji i Australii na Oceanie Spokojnym. Niektóre karetty żyją również w pobliżu innych krajów, takich jak Chile, Grecja i Indonezja. Dokładne miejsca lęgów oraz terminy sezonów rozrodczych różnią się lokalnie — w cieplejszych rejonach lęgi mogą występować przez dłuższy okres roku, w strefie umiarkowanej są bardziej sezonowe.

Lęgowiska i rozwój młodych

Samice kopią na plaży dołki, w które składają jednorazowo od kilkudziesięciu do ponad stu jaj (zwykle 80–130), i mogą powtarzać zniesienie kilka razy w ciągu sezonu lęgowego. Inkubacja trwa zwykle od około 45 do 75 dni, w zależności od temperatury piasku — wyższe temperatury skracają okres inkubacji i determinują większy odsetek samic (mechanizm temperatury determinującej płeć). Młode wykluwają się w nocy lub o świcie i kierują się ku morzu, korzystając z naturalnych wskaźników świetlnych; sztuczne oświetlenie oraz bariery na plażach znacząco zwiększają śmiertelność młodych.

Dieta i zachowanie

Karetty są głównie drapieżnikami denno-przybrzeżnymi — żywią się mięczakami, skorupiakami, jeżowcami, miękkimi rybami i meduzami. Posiadają silne szczęki przystosowane do miażdżenia twardych pancerzy. Młode osobniki przez dłuższy czas mogą prowadzić życie pelagiczne, korzystając z prądów oceanicznych, zanim osiedlą się w przybrzeżnych żerowiskach.

Rozmnażanie i migracje

Dojrzałość płciową karetty osiągają stosunkowo późno — zwykle po kilkunastu latach życia (szacunkowo 17–30 lat, zależnie od populacji). Samce i samice często odbywają dalekie migracje między żerowiskami a plażami lęgowymi; wiele samic wraca na plaże, na których same się wykluły (fenotypowa wierność miejscu lęgowemu). Kopulacje odbywają się na wodach przybrzeżnych; po składaniu jaj samice nie sprawują opieki nad potomstwem.

Zagrożenia i ochrona

Karetty są narażone na wiele zagrożeń powodowanych przez działalność człowieka: przypadkowe odławianie w rybołówstwie (bycatch), zanieczyszczenia (w tym plastik połykany przez żółwie), degradacja i zabudowa plaż lęgowych, sztuczne oświetlenie nocne, kłusownictwo jaj i dorosłych, a także zmiany klimatu wpływające na temperaturę inkubacji i wzrost poziomu morza. Globalny status IUCN wskazuje na istotne zagrożenia dla wielu populacji karetty; niektóre populacje mają status bardziej krytyczny lokalnie.

Ochrona obejmuje monitorowanie lęgowisk, ochronę plaż i ograniczanie sztucznego oświetlenia, stosowanie urządzeń zmniejszających przyłów w rybołówstwie (np. specjalnych kratek włożonych do sieci), programy hodowli i reintrodukcji, a także edukację i działania prawne chroniące gatunek. Satelitarne znakowanie osobników pomaga w identyfikacji kluczowych tras migracyjnych i obszarów żerowania, co umożliwia lepsze planowanie działań ochronnych.

Ważne jest, by lokalne społeczności, turyści i użytkownicy plaż współpracowali przy ochronie lęgowisk — ograniczanie świateł nocnych, sprzątanie plaż z odpadów i przestrzeganie stref wyłączeń w sezonie lęgowym znacząco zwiększa szanse na przeżycie młodych karett.