Konstytucja Leavenworth była jedną z czterech konstytucji stanu Kansas napisanych w czasach Krwawiącego Kansas — okresu gwałtownych sporów i starć między zwolennikami a przeciwnikami niewolnictwa. Dokument przygotowała konwencja skupiająca przedstawicieli obozu antyniewolniczego, określana w źródłach jako konwencja Wolnych Stańczyków. Spośród czterech projektów konstytucji zgłaszanych w tamtym czasie, konstytucja Leavenworth uchodziła za najbardziej postępową.

Tło polityczne

W połowie lat 50. XIX wieku spór o przyszły status terytorium Kansas — czy będzie to terytorium niewolnicze, czy wolne — prowadził do ostrych konfliktów politycznych i zbrojnych. Różne grupy polityczne przygotowywały odrębne projekty konstytucji, próbując przesądzić losy stanu jeszcze przed oficjalnym przyjęciem do Unii. Konwencja, która opracowała konstytucję Leavenworth, zebrała się na mocy ustawy Legislatury Terytorialnej z lutego 1858 roku, w czasie gdy w Kongresie toczyła się debata nad Konstytucją Lecompton.

Główne postanowienia

Konstytucja z Leavenworth wyróżniała się szeregiem rozwiązań o wyraźnie liberalnym i antyniewolniczym charakterze. Do najważniejszych elementów należały:

  • Zakaz niewolnictwa — konstytucja czyniąca niewolnictwo w stanie nielegalnym.
  • Bill of Rights odwołujący się do pojęcia "wszystkich ludzi" — sformułowanie to miało na celu obejmowanie prawami mieszkańców niezależnie od rasy i podkreślało uniwersalny charakter gwarancji wolnościowych.
  • Zapisy dotyczące praw kobiet — projekt zawierał podstawowe ramy mające poprawić pozycję kobiet (w porównaniu z ówczesnymi normami), m.in. w zakresie praw majątkowych i częściowej ochrony prawnej. Były to jedne z pierwszych propozycji tego typu w kontekście konstytucyjnym na tych ziemiach.

Przyjęcie przez konwencję i ludność

Konstytucja została przyjęta przez konwencję w Leavenworth 3 kwietnia 1858 roku. W wyborach powszechnych, które odbyły się 18 maja 1858 roku, projekt ten również uzyskał poparcie wyborców na terytorium Kansas.

Losy w Kongresie i brak ratyfikacji

Mimo przyjęcia przez konwencję i pozytywnego wyniku w głosowaniu powszechnym, konstytucja Leavenworth nie została wprowadzona w życie jako obowiązująca konstytucja stanu. Najważniejszym powodem były zawirowania polityczne na szczeblu federalnym — Senat USA nie zatwierdził zawartych w niej przepisów, a sprawa przyjęcia Kansas do Unii była przedmiotem dalszych sporów. Ostatecznie Kansas zostało przyjęte do Unii dopiero w 1861 roku na podstawie innej propozycji konstytucyjnej.

Znaczenie i dziedzictwo

Choć konstytucja Leavenworth nie stała się obowiązującym prawem, ma istotne znaczenie historyczne jako wyraz najbardziej postępowego nurtu w sporach o przyszłość Kansas. Pokazała istnienie silnej, zorganizowanej opozycji wobec niewolnictwa oraz gotowość do formułowania postulatów wykraczających poza ówczesne standardy (zwłaszcza w kwestii równych praw i poprawy sytuacji kobiet). W dyskusjach historycznych konstytucja Leavenworth bywa przywoływana jako przykład radykalnej alternatywy wobec projektów bardziej ugodowych lub otwarcie proniewolniczych.

Inne proponowane konstytucje

W okresie sporów o status Kansas powstały także inne projekty konstytucji, m.in.:

  • Konstytucja Topeki (1855) — dokument antyniewolniczy przygotowany przez ruch Free-State.
  • Konstytucja Lecompton (1857) — projekt zwolenników niewolnictwa, szeroko krytykowany i sporny na szczeblu federalnym.
  • Konstytucja Wyandotte (1859) — ostateczna konstytucja, na podstawie której Kansas zostało przyjęte do Unii w 1861 roku.

Konstytucja Leavenworth pozostaje ważnym dokumentem w historii walki o prawa obywatelskie i antyniewolniczą tradycję w Kansas, świadcząc o złożoności i napięciach politycznych tej epoki.