Karel Doorman — holenderski admirał, bohater bitwy na Morzu Jawajskim

Dowódca połączonych sił ABDA

W pierwszych miesiącach 1942 roku, w obliczu japońskiej ofensywy na archipelag malajski i holenderskie Indiach Wschodnich, Doorman otrzymał dowództwo nad połączonymi siłami alianckimi: floty amerykańskiej, brytyjskiej, holenderskiej i australijskiej (dowodzonego potocznie jako ugrupowanie ABDA – American–British–Dutch–Australian Command). Zadaniem tej koalicji było powstrzymanie japońskiego postępu i obrona kluczowych szlaków morskich oraz zasobów naturalnych regionu.

Bitwa na Morzu Jawajskim

W lutym 1942 roku Doorman poprowadził swoją flotę przeciwko znacznie silniejszej japońskiej flocie na Morzu Jawajskim. Bitwa, rozgrywająca się głównie 27 lutego 1942 r., zakończyła się bolesną klęską aliantów – ich siły zostały rozbite, kilka okrętów zatopiono lub poważnie uszkodzono, a kontrola nad morzem przeszła na stronę japońską. Skutkiem zwycięstwa Japonii było m.in. przyspieszenie upadku pozycji alianckich w archipelagu i dalsze zajmowanie terytoriów przez wojska japońskie.

Śmierć i słynne słowa

Karel Doorman zginął, gdy jego okręt De Ruyter (nazwany na cześć słynnego holenderskiego admirała Michiela de Ruytera) został trafiony torpedą i zatonął. Jego ostatnie, zapamiętane przez potomnych rozkazy – "Ik val aan, volg mij!" (pol. „Atakuję, za mną”) – stały się symbolem odwagi i poświęcenia. W Holandii Doorman uchodzi za bohatera narodowego; istnieje przekonanie, że poszedł na dno razem ze statkiem, zgodnie z dawną tradycją kapitana idącego z okrętem na dno, choć relacje świadków i szczegóły wydarzeń są różnie interpretowane w źródłach.

Znaczenie i dziedzictwo

Porażka na Morzu Jawajskim miała dalekosiężne konsekwencje strategiczne, lecz postawa Doormana i jego załóg została w Holandii zapamiętana jako przykład męstwa i obowiązku. Jego imieniem nazwano później kilka okrętów holenderskich, a pamięć o nim kultywowana jest w literaturze historycznej i w obchodach poświęconych walce morskiej w czasie II wojny światowej. Doorman jest również symbolem trudnej sytuacji aliantów w Azji Południowo-Wschodniej na początku wojny — pokazuje zarówno odwagi dowódców, jak i realia strategicznego przesilenia, z jakim musieli się mierzyć.

Pomimo porażki i tragicznej śmierci, postać Karela Doormana pozostaje jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli holenderskiego oporu morskiego w latach 1940–1942.