Włochy wyspiarskie (włoski: Italia insulare lub po prostu Isole) to jeden z pięciu oficjalnych regionów statystycznych Włoch używany przez Narodowy Instytut Statystyki (ISTAT), region na poziomie NUTS1.
Włochy wyspiarskie są zdefiniowane tylko dla celów statystycznych i dla niektórych wyborów i obejmują dwie główne wyspy włoskie: Sycylię i Sardynię, wraz z innymi małymi wyspami i archipelagami znajdującymi się obok nich.
Geografia
Region statystyczny obejmuje dwie największe wyspy Morza Śródziemnego należące do Włoch: Sycylia (największa) oraz Sardynia (druga pod względem wielkości). Oprócz nich w skład obszaru wchodzą liczne mniejsze archipelagi i wyspy przybrzeżne, np. Wyspy Eolskie (Eolie), Wyspy Egadzkie (Egadi), Pelagijskie (Pelagie) czy archipelag La Maddalena i wyspy takie jak Asinara, San Pietro czy Sant'Antioco. Rzeźba terenu jest zróżnicowana — od górzystych i wulkanicznych obszarów (np. Etna na Sycylii) po rozległe wybrzeża, zatoki i piaszczyste plaże.
Administracja i status
Sycylię i Sardynię wyróżnia także szczególny status administracyjny — obie są regioni a statuto speciale (regionami o specjalnym statucie autonomicznym) w ramach Włoch. Niemniej jednak pojęcie „Włochy wyspiarskie” ma charakter statystyczny, a nie administracyjny — nie tworzy odrębnego organu władzy ponad samymi regionami.
Ludność i gospodarka
Regiony wyspiarskie mają odrębne struktury demograficzne i gospodarcze. Gospodarka opiera się na rolnictwie (uprawy cytrusów, oliwek, winorośli), rybołówstwie, przemyśle spożywczym, a także na turystyce, która jest jednym z kluczowych sektorów ze względu na walory przyrodnicze, zabytki i klimat. Występują znaczące różnice między miastami (np. Palermo, Catania, Messyna na Sycylii; Cagliari, Sassari na Sardynii) a obszarami wiejskimi pod względem poziomu zatrudnienia i infrastruktury.
Kultura i dziedzictwo
Obie wyspy mają bogate dziedzictwo kulturowe wynikające z wielowiekowych wpływów różnych cywilizacji — greckiej, rzymskiej, bizantyjskiej, arabskiej, normańskiej i hiszpańskiej. Na Sycylii i Sardynii znajdują się liczne stanowiska archeologiczne, zabytkowe miasta oraz obiekty wpisane na listę UNESCO (m.in. pozostałości rzymskie i nuragijskie). Lokalne języki i dialekty (np. sycylijski, sardynijski) oraz tradycje kulinarne i folklor są ważnym elementem tożsamości regionów.
Transport i turystyka
Dostęp do wysp odbywa się za pośrednictwem sieci portów promowych oraz międzynarodowych i krajowych lotnisk. Połączenia morskie łączą wyspy z włoskim „kontynentem” oraz między sobą. Turystyka obejmuje zarówno sezon letni (plaże, kąpiele), jak i atrakcje całoroczne (zabytki, wulkany, szlaki przyrodnicze), a także rozwijający się sektor turystyki kulturowej i ekologicznej.
Znaczenie statystyczne
Pojęcie Włochy wyspiarskie (Italia insulare) służy głównie do celów analizy danych i porównań w ramach klasyfikacji NUTS, stosowanej przez ISTAT i Eurostat. Umożliwia to monitorowanie trendów demograficznych, gospodarczych i społecznych w kontekście wysp w porównaniu z regionami północnymi i centralnymi Włoch.
Pomimo że nazwa jest używana w statystyce i planowaniu, codzienne funkcjonowanie i zarządzanie odbywa się na poziomie poszczególnych regionów i gmin, które zachowują szeroki zakres kompetencji w ramach włoskiego państwa.