Przejdź do treści

Hipertermia: przyczyny, objawy i postępowanie

Przegląd hipertermii — mechanizmy, rodzaje urazów cieplnych, różnice z gorączką, postępowanie i zapobieganie. Informacje praktyczne dla pacjentów i opiekunów.

Hipertermia to stan, w którym organizm osiąga niebezpiecznie podwyższoną temperaturę wskutek zaburzeń w odprowadzaniu i wydzielaniu ciepła. W przeciwieństwie do gorączki, gdzie „nastawienie” termoregulacji w mózgu jest zmienione, w hipertermii dochodzi do przegrzania z powodu nadmiernej produkcji ciepła lub nieefektywnego jego oddawania. Zjawisko to obserwuje się podczas upałów, intensywnego wysiłku fizycznego, a także w przebiegu działania niektórych leków i substancji.

Galeria obrazów

4 Obrazy

Przyczyny i mechanizmy

Do hipertermii może dojść, gdy systemy odpowiadające za utrzymanie temperatury ciała zawodzą. Przyczyny obejmują: ekspozycję na bardzo wysoką temperaturę otoczenia, odwodnienie i zakłócenia krążenia, intensywny wysiłek w gorącym środowisku oraz efekt niektórych farmaceutyków lub używek. Niektóre stany specyficzne — jak złośliwa hipertermia związana z anestetykami — mają odrębne mechanizmy biologiczne. W praktyce klinicznej często mówi się o hipertermii, gdy temperatura ciała przekracza około 101°F (powyżej ~38,3°C), choć krytyczne, zagrażające życiu wartości występują zwykle przy temperaturze znacznie wyższej.

Objawy i rodzaje urazów cieplnych

Urazy związane z upałem tworzą spektrum: od łagodnych skurczów mięśniowych do ciężkiego udaru cieplnego. Charakterystyczne objawy to nadmierna potliwość (choć w ciężkim udarze pot może ustąpić), osłabienie, zawroty głowy, nudności, szybkie tętno, dezorientacja i utrata przytomności. Wyróżnia się trzy główne formy:

  • skurcze cieplne — bolesne skurcze mięśniowe po wysiłku i utracie soli;
  • wyczerpanie cieplne — objawy odwodnienia, osłabienie, uczucie chłodu i wilgotna skóra;
  • udar cieplny — stan zagrażający życiu: wysoka temperatura ciała, zaburzenia świadomości, niewydolność narządowa.

Rozpoznanie i różnice z gorączką

Rozróżnienie między hipertermią a gorączką ma znaczenie praktyczne: w gorączce termostat mózgowy jest „przestawiony” i organizm aktywnie wytwarza ciepło (drżenie, dreszcze) do osiągnięcia nowej wyższej wartości; w hipertermii tego mechanizmu brak — temperatura rośnie mimo prób jej ochłodzenia. Pomiar temperatury i ocena przebiegu klinicznego są kluczowe. Standardowo podaje się też średnią temperaturę ciała około 98.6°F (~36,6°C) jako punkt odniesienia.

Leki, używki i inne czynniki zwiększające ryzyko

Niektóre leki mogą utrudniać pocenie lub zaburzać regulację autonomiczną, co zwiększa podatność na hipertermię. Ponadto narkotyki i substancje psychoaktywne (np. amfetaminy, MDMA) mogą zwiększać produkcję ciepła i aktywność fizyczną, pogarszając odprowadzanie ciepła. Do problemów przyczyniają się też choroby przewlekłe, wiek (dzieci i osoby starsze są bardziej narażone) oraz praca w warunkach gorąca.

Postępowanie i zapobieganie

W łagodniejszych postaciach pomoc polega na przerwaniu wysiłku, uzupełnieniu płynów i schładzaniu (cień, wentylacja, chłodne kompresy). Przy podejrzeniu udaru cieplnego należy wezwać pomoc medyczną natychmiast i zaczynać chłodzenie pacjenta: usunięcie nadmiaru odzieży, chłodne okłady, polanie wodą, wentylacja. W warunkach szpitalnych stosuje się intensywniejsze metody chłodzenia i monitorowanie funkcji narządów.

Profilaktyka

  • unikać ekspozycji na ekstremalne upały i planować aktywność fizyczną poza najgorętszymi godzinami;
  • pić regularnie płyny, uzupełniać elektrolity przy długotrwałym wysiłku;
  • dostosować odzież i przerwy w pracy w gorącym środowisku;
  • świadomie stosować leki i być ostrożnym z używkami, które zwiększają ryzyko przegrzania.

Więcej praktycznych informacji i wskazówek można znaleźć w poradnikach zdrowotnych oraz materiałach edukacyjnych: hipertermia — informacje ogólne, termoregulacja i zasady bezpieczeństwa dla osób pracujących w wysokich temperaturach. W nagłych wypadkach zawsze należy kontaktować się z lokalnymi służbami medycznymi.

Przyczyny hipertermii

Wszystkie rodzaje hipertermii mogą być spowodowane tymi samymi czynnikami. Niektóre częste przyczyny to:

  • Pogoda: Pogoda, która jest bardzo gorąca, słoneczna i wilgotna
  • Aktywność: Dużo ćwiczy lub pracuje, zwłaszcza gdy na zewnątrz jest gorąco
  • Osoby starsze i niemowlęta mogą dostać hipertermii, nawet jeśli odpoczywają wewnątrz, jeśli na zewnątrz jest gorąco i wilgotno, a one nie otrzymują wystarczającej ilości chłodnego powietrza. Może się to zdarzyć, ponieważ bardzo starzy i bardzo młodzi ludzie mają problemy z kontrolowaniem temperatury ciała.
  • Nielegalne narkotyki, zwłaszcza ecstasy i amfetamina, mogą powodować bardzo szybki wzrost temperatury ciała.

Inne rzeczy, które zwiększają prawdopodobieństwo wystąpienia hipertermii, zwłaszcza u osób ćwiczących lub pracujących, to:

  • Ubranie: Noszenie ciemnych ubrań, kapeluszy lub kasków, lub wyściełanych ubrań (jak ochraniacze piłkarskie)
  • Masa ciała: większa ilość tkanki tłuszczowej utrudnia schładzanie organizmu.
  • Odwodnienie (niewystarczająca ilość płynów w organizmie): Utrudnia to organizmowi chłodzenie się poprzez pocenie się.
  • Gorączka: Ponieważ temperatura ciała jest już wyższa niż normalnie
  • Leki: Niektóre leki, takie jak beta-blokery i leki przeciwpsychotyczne

Skurcze cieplne

Skurcze cieplne są najmniej poważną formą hipertermii. ("Skurcz" to ostry ból spowodowany napinaniem się i skracaniem mięśnia).

Symptomy

Główne objawy skurczów cieplnych to:

  • Bolesne skurcze, zwykle w nogach lub brzuchu
  • Pocenie się, co może powodować odwodnienie i utratę elektrolitów (ważnych soli potrzebnych organizmowi)

Leczenie

Osoby cierpiące na skurcze cieplne zazwyczaj nie potrzebują pomocy medycznej. Najlepszymi metodami leczenia skurczów cieplnych są:

  • Przeniesienie w chłodne miejsce i odpoczynek
  • Odpoczynek dla mięśni, które bolą
  • Picie wody lub napojów sportowych w celu leczenia odwodnienia

Wyczerpanie cieplne

Wyczerpanie cieplne jest poważniejsze niż skurcze cieplne. Dotyka całego ciała, a nie tylko niektórych mięśni, jak w przypadku skurczów.

Symptomy

Objawy wyczerpania cieplnego mogą obejmować:

  • Omdlenia (zasłabnięcia) lub zawroty głowy
  • Niskie ciśnienie krwi
  • Poważniejsze odwodnienie
    • Osoba może być ortostatyczna (oznacza to, że ma zawroty głowy lub mdleje, gdy wstaje; jest to oznaka odwodnienia)
  • Uczucie silnego pragnienia z suchością w ustach
  • Chłodna, wilgotna skóra (ponieważ organizm stara się jak może, aby odprowadzić ciepło z ciała poprzez pocenie się)
  • Nudności lub wymioty (z powodu odwodnienia)

Leczenie

Osoby z wyczerpaniem cieplnym mogą potrzebować pomocy medycznej.

Pierwsza pomoc dla osób z wyczerpaniem cieplnym obejmuje:

  • Przeniesienie osoby w chłodne miejsce
  • Kazać pacjentowi zdjąć dodatkowe warstwy odzieży
  • Schładzanie pacjenta poprzez wachlowanie i przykładanie mokrych ręczników do ciała
  • kładzenie się i stawianie stóp, jeśli odczuwają zawroty głowy
  • Picie wody lub napojów sportowych - ale tylko wtedy, gdy dziecko jest przytomne, nie jest zdezorientowane i nie wymiotuje
  • Obrócenie osoby na bok, jeśli wymiotuje

Jeśli osoba z wyczerpaniem cieplnym otrzyma pomoc medyczną, EMT lub lekarze mogą:

  • Daj im tlen
  • Podanie wody i elektrolitów dożylnie (przez igłę umieszczoną w żyle), jeśli są zbyt zdezorientowane, aby pić lub wymiotują.

Udar cieplny

Udar cieplny to nagły przypadek medyczny. Jeśli nie jest leczony wystarczająco szybko, powoduje uszkodzenie mózgu i śmierć. Jest to jedna z najczęstszych przyczyn śmierci w sporcie, której można zapobiec.

Udar cieplny ma miejsce, gdy osoba staje się tak gorąca, że jej ciało nie jest w stanie zrobić nic, aby obniżyć temperaturę. Ciało wypróbowało każdą strategię, aby się ochłodzić. Ale ciało jest tak gorące, że żadna z tych strategii już nie działa. Powoduje to bardzo szybki wzrost temperatury ciała. Ciało staje się tak gorące wewnątrz, że jego tkanki, zwłaszcza mózg, ulegają uszkodzeniu. Zazwyczaj, osoby z udarem cieplnym mają temperaturę ciała 104 stopni Fahrenheita lub wyższą. Mózg nie jest w stanie przetrwać długo w takiej temperaturze. Udar cieplny może bardzo szybko spowodować uszkodzenie mózgu, serca, nerek i mięśni.

Symptomy

Wczesne objawy

Często pierwszymi objawami udaru cieplnego są:

  • Pobudzenie (osoba staje się zdenerwowana i niespokojna)
  • Zamieszanie
  • Silne, szybkie tętno

Późne objawy

W miarę jak udar cieplny się pogłębia, zaczynają pojawiać się objawy, które mogą zabić osobę. Na przykład:

  • Napady, zwłaszcza stan padaczkowy
  • Bardzo niskie ciśnienie krwi (zbyt niskie, aby doprowadzić krew i tlen do mózgu)
  • Słaby, powolny rytm serca (jest to znak, że serce nie bije wystarczająco mocno, aby dostarczyć krew i tlen do organizmu)
  • Delirium lub śpiączka (spowodowane tym, że mózg staje się tak gorący, że nie może pracować i nie otrzymuje wystarczającej ilości tlenu)
  • Skóra pacjenta będzie również zarumieniona (czerwona), gorąca i sucha (ponieważ organizm nie jest już w stanie chłodzić się przez pocenie).

Leczenie

Osoby z udarem cieplnym zawsze wymagają jak najszybszej pomocy medycznej w nagłych wypadkach. Jeśli osoba może mieć udar cieplny, należy natychmiast zadzwonić pod numer 9-1-1 lub inny numer telefonu alarmowego. Dyspozytor pogotowia może wyjaśnić, co należy zrobić, aby pomóc osobie do czasu przyjazdu karetki.

Gdy osoba z udarem cieplnym dotrze do karetki pogotowia lub szpitala, leczenie udaru cieplnego może obejmować:

  • Schładzanie osoby tak szybko jak to możliwe. Sposoby, aby to zrobić obejmują:
    • Rozbieranie osoby
    • Przykrycie osoby mokrym ręcznikiem
    • Jeśli to możliwe, podkręć klimatyzację lub włącz wentylator.
    • Przykładanie okładów z lodu pod pachy, na kark i w pachwiny
    • Umieszczenie osoby w kąpieli z lodem
    • Podawanie zimnych płynów dożylnych, zarówno w celu ochłodzenia pacjenta, jak i odwodnienia.
  • Podawanie benzodiazepin w celu powstrzymania dreszczy przed tak szybkim wychłodzeniem (dreszcze powodują jeszcze większe ogrzanie organizmu)
  • Podawanie leków w celu powstrzymania napadów
  • Podawanie leków na problemy z sercem spowodowane udarem cieplnym
  • Podawanie tlenu lub wprowadzenie rurki do gardła pacjenta, aby ułatwić mu oddychanie (jest to tzw. intubacja)

Prognoza

Rokowanie dla osób z udarem cieplnym zależy od tego, jak wysoka jest temperatura ich ciała, jak szybko wzrosła i jak szybko otrzymali leczenie.

Do 80% osób, które nie otrzymają natychmiastowego leczenia udaru cieplnego umiera. Jednak schłodzenie osób z udarem cieplnym od razu i podjęcie leczenia bardzo szybko może zmienić ten stan rzeczy, tak że tylko 10% osób umiera. Ale niektórzy ludzie, którzy przeżyją, mają uszkodzenia mózgu lub inne problemy zdrowotne spowodowane przez udar cieplny.

Pytania i odpowiedzi

P: Co to jest hipertermia?

O: Hipertermia to stan chorobowy charakteryzujący się wysoką temperaturą ciała.

P: Jakie są przyczyny hipertermii?

O: Hipertermia może być spowodowana różnymi czynnikami, takimi jak ekspozycja na wysoką temperaturę, gorączka i niektóre leki lub nielegalne narkotyki.

P: Przy jakiej temperaturze lekarze definiują hipertermię?

O: Lekarze definiują hipertermię jako temperaturę ciała przekraczającą 101 stopni Fahrenheita (równą 38,3 stopni Celsjusza).

P: Jaka jest średnia temperatura ludzkiego ciała?

O: Średnia temperatura ludzkiego ciała wynosi zwykle około 98,6 stopni Fahrenheita (37 stopni Celsjusza).

P: Czy hipertermia może powodować urazy związane z wysoką temperaturą?

O: Tak, hipertermia może powodować urazy związane z wysoką temperaturą ciała.

P: Jakie są trzy formy urazów związanych z wysoką temperaturą spowodowanych hipertermią?

O: Trzy formy urazów związanych z wysoką temperaturą spowodowanych hipertermią to skurcze cieplne (najmniej poważne), wyczerpanie cieplne i udar cieplny (najpoważniejsze).

P: Która forma urazu związanego z wysoką temperaturą spowodowanego hipertermią jest najpoważniejsza?

O: Udar cieplny jest najpoważniejszą formą urazu spowodowanego hipertermią.

Powiązane artykuły

Autor

AlegsaOnline.com Hipertermia: przyczyny, objawy i postępowanie

URL: https://pl.alegsaonline.com/art/46181

Udostępnij

Źródła
  • mayoclinic.org : "Heat Stroke"
  • orthoinfo.aaos.org : "Heat Injury and Heat Exhaustion"
  • nhs.uk : "Heat Exhaustion and Heatstroke"
  • emedicine.medscape.com : "Heatstroke"