Trzecia generacja konsol (1983): Historia NES, Sega i Master System

Trzecia generacja konsol (1983): historia NES, Sega i Master System — jak Famicom uratował rynek, wprowadził przewijanie grafiki i zmienił branżę.

Trzecia generacja konsol do gier wideo rozpoczęła się 15 lipca 1983 roku. Generacja ta zaczęła się wraz z wydaniem konsol Nintendo Family Computer (w Japonii), lepiej znanego jako Nintendo Entertainment System (NES), oraz Sega SG-1000. Trzecia generacja pomogła zakończyć północnoamerykański krach wideo z 1983 roku i spowodowała przesunięcie centrum branży ze Stanów Zjednoczonych do Japonii jako wiodącego kraju dla domowych gier wideo. W tej generacji nastąpił zasadniczy postęp techniczny: wyświetlacze przeszły od jednoekranowych (lub flip-screen) grafik do gier z przewijaniem obrazu, co pozwoliło na bardziej rozbudowane i dynamiczne mapy oraz mechanikę rozgrywki.

Kontekst historyczny i znaczenie

Upadek rynku w 1983 roku był spowodowany niską jakością wielu tanich gier i nadmiarem produktów w sklepach. Wejście na rynek Nintenda z NES/Famicom oraz strategia ograniczania licencji i kontroli jakości (m.in. system 10NES w wersji amerykańskiej oraz Seal of Quality) przywróciły zaufanie konsumentów i dały impuls do odbudowy branży. Nintendo wprowadziło też nowy standard kontroli dystrybucji gier i współpracy z producentami oprogramowania, co miało trwały wpływ na rynek.

Najważniejsze konsole trzeciej generacji

• Nintendo Famicom / NES – premierowo wydany w Japonii 15 lipca 1983 r., wprowadził m.in. nowy typ kontrolera z krzyżakiem kierunkowym (D-pad), systemy zabezpieczeń cartridge i bogatą bibliotekę gier (m.in. Super Mario Bros., The Legend of Zelda, Metroid). W wersji amerykańskiej zaprezentowany w 1985 r., stał się najlepiej sprzedającą się konsolą tej generacji.
• Sega SG-1000 – jedna z pierwszych japońskich konsol 8-bitowych firmy Sega, wypuszczona w 1983 r.; miała ograniczony sukces w porównaniu z późniejszym Master Systemem, ale była początkiem obecności Segi na rynku domowych konsol.
• Sega Master System – następca SG-1000, konkurent NES-a; w niektórych regionach (m.in. Europa, Ameryka Południowa) odniósł znaczący sukces dzięki lepszym parametrom technicznym i mocnej ofercie grywalnej.
• Atari 7800 – konsola kompatybilna wstecz z Atari 2600, wypuszczona komercyjnie w połowie lat 80.; miała silne zaplecze gier arcade, lecz ograniczona promocja i problemy firmowe Atari osłabiły jej pozycję.

Cechy techniczne i innowacje

Trzecia generacja charakteryzowała się przede wszystkim:

• przejściem do gier z płynnym przewijaniem (scrolling), co umożliwiło tworzenie bardziej rozbudowanych poziomów i gier akcji;
• rozwiniętymi możliwościami dźwięku i kolorystyki w porównaniu z wcześniejszymi systemami 2. generacji;
• wprowadzeniem standardu cartridge jako nośnika — ułatwiał on wydawanie i dystrybucję gier oraz pozwalał na koprocesory/rozszerzenia w pudełkach kartridży;
• systemami zabezpieczeń (np. blokady regionalne i układy zapobiegające uruchamianiu nieautoryzowanych gier), które zmieniały model biznesowy rynku gier.

Technicznie większość konsol trzeciej generacji wykorzystywała 8-bitowe procesory (np. Ricoh 2A03 w NES-ie — oparty na MOS 6502 — czy Zilog Z80 w konsolach Segi). Warto zaznaczyć, że niektóre późniejsze systemy z kolejnych generacji przeszły na procesory 16-bitowe — przykładem jest Sega Mega Drive/Genesis, który już należy do następnego (czwartego) pokolenia konsol.

Kontrolery, peryferia i gry

Nintendo wprowadziło ergonomiczny kontroler z D-padem, dwa przyciski akcji oraz prosty kształt, który stał się wzorcem na wiele lat. Popularne peryferia to m.in. pistolet świetlny Zapper, pady rozszerzające oraz różne pistolety i joysticki. Biblioteka gier rozwijała się dynamicznie — pojawiły się serie, które stały się ikonami branży: Super Mario, The Legend of Zelda, Metroid, Castlevania oraz wiele adaptacji automatów arcade. Firmy trzecie (Capcom, Konami, Square i inne) zaczęły odgrywać coraz większą rolę dzięki licencjom od Nintendo.

Wpływ i dziedzictwo

Najlepiej sprzedającą się konsolą tej generacji był NES/Famicom. Następne w kolejności były Sega Master System i Atari 7800. System NES/Famicom pozostał najlepiej sprzedającą się konsolą domową aż do pojawienia się PlayStation w 1996 roku. Trzecia generacja wytyczyła wiele standardów projektowania gier i konsol: model biznesowy oparty na licencjonowaniu, kontrola jakości wydawanych tytułów, rozwój twórców gier oraz techniczne rozwiązania, które umożliwiły powstanie gier bardziej rozbudowanych i narracyjnych. W efekcie trzecia generacja ukształtowała współczesny rynek gier wideo i przygotowała grunt pod erę 16-bitową i późniejsze innowacje.

Podsumowując, trzecia generacja konsol była okresem odbudowy i profesjonalizacji branży: przyniosła techniczne udoskonalenia, nowe mechaniki rozgrywki oraz trwałe zmiany w modelu wydawniczym, dzięki czemu gry wideo zaczęły szybciej ewoluować w stronę formy rozrywki masowego zasięgu.

Pytania i odpowiedzi

P: Kiedy rozpoczęła się trzecia generacja konsol do gier wideo?

P: Jakie konsole zapoczątkowały trzecią generację?

P: Jaki był wpływ trzeciej generacji na branżę gier wideo?

P: Jak zmieniło się wyświetlanie gier wideo w trzeciej generacji?

P: Jakie były najlepiej sprzedające się konsole trzeciej generacji?

P: Która konsola pozostała najlepiej sprzedającą się konsolą domową do 1996 roku?

P: Jakie były rodzaje procesorów używanych przez konsole trzeciej generacji?

Szukaj według litery