Humidex (czyt. „hju‑ma‑deks”) to wskaźnik używany przez kanadyjskich meteorologów do opisania, jak gorąco odczuwa się temperatura z uwzględnieniem efektu wilgotności. Wyrażany jest zwyczajowo w stopniach Celsjusza i wskazuje „odczuwalną” temperaturę: np. jeśli rzeczywista temperatura wynosi 30°C, a obliczony humidex wynosi 40, oznacza to, że odczucie gorąca odpowiada suchej temperaturze 40°C. Indeks ten jest powszechnie stosowany w kanadyjskich prognozach pogody w okresie letnim, aby przekazać poziom dyskomfortu związanego z połączeniem wysokiej temperatury i wilgotnego powietrza.
Według Kanadyjskiej Służby Meteorologicznej wartości humidexu interpretowane są mniej więcej w następujący sposób: przy humidex ≥ 30 występuje „pewien dyskomfort” (granica 30), przy humidex ≥ 40 — „duży dyskomfort”, a powyżej 45 warto zachować ostrożność, ponieważ warunki stają się „niebezpieczne”. Gdy humidex osiągnie 54, ryzyko udaru cieplnego jest bardzo wysokie.
Formuła Humidex
Obecna formuła obliczania humidexu została opracowana przez J. M. Mastertona i F. A. Richardsona z Canadian Atmospheric Environment Service w 1979 roku. W uproszczonej postaci:
Humidex = T + 0.5555 × (e − 10)
gdzie:
W praktyce można obliczyć humidex bezpośrednio z temperatury i punktu rosy; warto też pamiętać, że 0.5555 ≈ 5/9. Humidex jest więc zależny od punktu rosy (a nie bezpośrednio od wilgotności względnej), co odróżnia go od amerykańskiego wskaźnika ciepła (heat index), który opiera się na temperaturze i wilgotności względnej.
Przykład orientacyjny: przy T = 30 °C i punkcie rosy Td ≈ 20 °C ciśnienie pary e wyniesie około 23–24 hPa, co daje humidex ≈ 38 °C — odczuwalna temperatura jest więc kilka stopni wyższa niż rzeczywista.
Ograniczenia i wskazówki praktyczne
Humidex ma zastosowanie do warunków przy cieniu i lekkim wietrze; nie uwzględnia bezpośredniego nasłonecznienia, wysiłku fizycznego, rodzaju ubrania ani indywidualnej odporności na ciepło. Przy prognozach meteorologicznych humidex służy jako prosty komunikat o ryzyku i dyskomforcie, nie zastępuje jednak szczegółowych ostrzeżeń dotyczących zdrowia (np. dla osób starszych, dzieci czy chorych).
Warto też zauważyć, że humidex i heat index dają podobne wyniki w wielu warunkach, lecz różnią się metodyką obliczeń — humidex wykorzystuje punkt rosy, a heat index opiera się na wilgotności względnej.
Historia i rekordy
Formuła humidexu powstała w 1979 roku (Masterton & Richardson). Rekordowy poziom wilgotności względnej w Kanadzie został pobity 25 lipca 2007 r., kiedy to Carman, Manitoba, osiągnął 53,0% — wynik ten pobił poprzedni rekord 52,1% z 1953 r. w Windsorze w Ontario (wtedy humidex nie był jeszcze powszechnie stosowany, ponieważ został opracowany dopiero w 1979 r.).
Humidex pozostaje jednym z użytecznych narzędzi komunikacji meteorologicznej w Kanadzie — pomaga mieszkańcom zrozumieć, kiedy należy podejmować środki ostrożności, takie jak ograniczenie wysiłku fizycznego na zewnątrz, picie dużej ilości płynów czy schładzanie pomieszczeń.
