FAMAS (Fusil d'Assaut de la Manufacture d'Armes de Saint-Étienne, w języku angielskim "Assault Rifle from the Saint-Étienne Weapon Factory") jest karabinem szturmowym typu bullpup zaprojektowanym i produkowanym we Francji. Jest to główny karabin szturmowy francuskiej armii, francuskichsiłpowietrznych i francuskiej marynarki wojennej od 1980 roku. Był również sprzedawany na eksport.

Zaprojektowany w 1973 roku FAMAS używa naboju kalibru 5,56mm NATO (.223). Prędkość przelotowa wynosi od 925 m/s do 960 m/s w następujących wariantach.

Konstrukcja i cechy

FAMAS to konstrukcja bullpup — zamek i magazyn umieszczone są za spustem — co pozwala uzyskać krótszą długość całkowitą broni przy zachowaniu stosunkowo długiej lufy. Karabin charakteryzuje się rozpoznawalnym, „kanciastym” profilem, integralnym uchwytem do przenoszenia oraz zwartą sylwetką przydatną w działaniach wojskowych i w środowiskach miejskich.

Wykonanie łączy elementy metalowe z tworzywami sztucznymi, co obniża masę i poprawia odporność na warunki polowe. Mechanizmy celownicze są zazwyczaj regulowane i przystosowane do montażu osprzętu optycznego. FAMAS oferuje podstawowe tryby ognia: bezpieczny oraz tryby strzału pojedynczego i ognia ciągłego; w niektórych wariantach stosowano również tryb seryjny (burst).

Warianty

W ciągu produkcji powstało kilka wariantów FAMAS, z których najważniejsze to:

  • FAMAS F1 – wersja podstawowa wprowadzona do służby, standardowy model użytkowany przez siły zbrojne Francji.
  • FAMAS G2 – zmodyfikowana wersja, wprowadzona jako modernizacja i przeznaczona także na eksport; obejmowała m.in. zmiany w mechanice i możliwościach adaptacji do współczesnego osprzętu.
  • Wersje specjalne i krótsze karabinki przeznaczone dla jednostek wsparcia i służb specjalnych, często wyposażane w dodatkowe akcesoria (tłumiki, kolby, systemy celownicze).

Służba i wycofanie

FAMAS był głównym karabinem francuskich sił zbrojnych przez kilka dekad. W ostatnich latach rozpoczęto proces jego stopniowego wycofywania i zastępowania nowocześniejszymi konstrukcjami, które lepiej odpowiadają współczesnym wymaganiom pola walki i interoperacyjności z sojusznikami. W miejsce FAMAS francuskie siły zaczęły przyjmować nowe karabiny szturmowe zgodne z najnowszymi standardami NATO.

Dane techniczne (typowe, wartości orientacyjne)

  • Kaliber: 5,56 × 45 mm NATO (.223)
  • Pojemność magazynka: zwykle 25 naboi (standardowy magazynek)
  • Długość całkowita: około 750–760 mm (zależnie od wersji)
  • Długość lufy: rząd wielkości 450–490 mm (warianty różnią się nieznacznie)
  • Masa: około 3,5–4 kg (bez amunicji i akcesoriów)
  • Szybkostrzelność: około 900–1100 strz./min (wartość przybliżona, zależna od wariantu)
  • Prędkość wylotowa: 925–960 m/s (podawane w tekście wartości dla różnych wariantów)
  • Skuteczny zasięg: zwykle oceniany na 300–400 m; zasięg maksymalny do kilku setek metrów zależnie od amunicji i warunków

FAMAS pozostaje ikoną francuskiego przemysłu zbrojeniowego i przez długi czas był symbolem wyposażenia francuskich żołnierzy. Mimo że wiele armii zastępuje ten karabin nowocześniejszymi konstrukcjami, jego rozwiązania i historyczne znaczenie wciąż są przedmiotem zainteresowania kolekcjonerów, historyków i entuzjastów broni.