Edward Teach (ok. 1680 – 22 listopada 1718) był jednym z najsłynniejszych piratów epoki zwanej Złotym Wiekiem Piractwa. Często nazywano go „Czarnobrodym” lub „Czarnobrodym Piratem”. Nie jest pewne, jak dokładnie brzmiało jego nazwisko — w źródłach występują różne formy (Teach, Thatch, Thach) i, jak podają niektórzy historycy, jego nazwisko mogło być tłumaczone jako „Strzecha”. Działał głównie na wodach Karaibów oraz u wybrzeży amerykańskich kolonii, atakując statki handlowe i przejmując łup. Jego najbardziej znanym flagowym statkiem był zdobyty francuski statek niewolniczy La Concorde, który Teach przemianował na Królową Anne's Revenge. Statek ten został uzbrojony i używany w licznych rajdach; około 1718 roku zatonął (przebiegł na mieliźnie) w pobliżu Beaufort Inlet w Karolinie Północnej i został opuszczony przez załogę.

Pochodzenie i wejście do piractwa

O wczesnym życiu Teach wiadomo niewiele. Prawdopodobnie urodził się w Anglii, a jego przynajmniej część kariery rozpoczęła się jako marynarz i najpewniej jako korsarz podczas wojen europejskich, kiedy wielu żeglarzy przechodziło z legalnej służby w prywatnych flotach do bezprawnego piractwa po zakończeniu konfliktów. Po okresie jako korsarz i służący u innych piratów zyskał doświadczenie i pozycję, która pozwoliła mu przejąć i dowodzić własnym okrętem.

Działalność piracka i taktyka

Czarnobrody zasłynął nie tylko z licznych napadów, ale przede wszystkim z umiejętnego wykorzystywania wizerunku i zastraszania. Często nosił duży, trójrożny kapelusz, liczne mieczy, noży i pistoletów. Opisy współczesnych relacji mówią o tym, że w trakcie potyczek zaplatano w jego bujną, czarną brodę lonty i niewielkie druciki, które płonęły, wytwarzając gęsty dym — miał to być element scenografii mający wzbudzać strach w przeciwnikach. Pomysł ten mógł nawiązywać do technik używanych przy zapłonie prochu w działach i starych pistoletach. Warto też wyjaśnić techniczną stronę: wcześniejsze mechanizmy zapłonowe nazywano matchlockami (czyli z zapalnikiem lontowym), a później upowszechniły się rozwiązania z użyciem krzemienia, znane jako flintlockowe — stąd zmiany w uzbrojeniu i modalnościach walki na morzu.

Słynne akcje i blokada Charleston

Wiosną 1718 roku Czarnobrody przeprowadził jedną z najbardziej znanych akcji — blokadę portu Charleston (Karolina Południowa). Blokada zakończyła się bez długotrwałej bitwy: Teach zdołał wymusić od miejscowych władz zapłatę okupu i zdobyć zapasy medyczne oraz inne towary, jednocześnie pokazując umiejętność prowadzenia negocjacji i wykorzystania zastraszenia zamiast bezpośredniego szturmu. Po tej akcji przyjął — co było częste w tamtym czasie — królewską amnestię oferowaną kilku piratom (w niektórych przypadkach porzucając działalność piracką), lecz ostatecznie powrócił do rabunków. Po utracie Królowej Anne's Revenge zachował część swojej załogi i mniejsze jednostki, z którymi kontynuował działania.

Upadek i śmierć

22 listopada 1718 roku Czarnobrody zginął w potyczce z siłami brytyjskimi pod dowództwem porucznika Roberta Maynarda. Starcie miało miejsce w okolicach Ocracoke Inlet (Karolina Północna). Według relacji Maynarda i późniejszych kronikarzy Teach został śmiertelnie ranny — jego ciało było wielokrotnie postrzelone i pocięte — a głowa została odcięta i zawieszona na dziobie okrętu Maynarda jako dowód złamania pirackiego terroru. Ciała zostało rzucone do morza. Jego śmierć stała się symbolem końca pewnego etapu piractwa i była szeroko relacjonowana w ówczesnej prasie i kronikach.

Legenda, źródła i archeologia

Postać Czarnobrodego została mocno spopularyzowana i ubarwiona przez literaturę. Najsłynniejszym źródłem są opowieści z książki A General History of the Pyrates (wydanej anonimowo na początku XVIII w., przypisywanej „Kapitanowi Charlesowi Johnsonowi” — autorstwo jest przedmiotem debat i może kryć się pod nim więcej niż jedna osoba). W tej publikacji pojawiają się apokryficzne i sensacyjne informacje, m.in. twierdzenie, że Teach miał aż czternaście żon — wiele z tych relacji ma charakter przesadny, a legalność i liczba jego „małżeństw” pozostaje wątpliwa.

Dopiero w XX i XXI wieku badania archeologiczne w rejonie Beaufort/Beaufort Inlet przyniosły materialne dowody na istnienie Królowej Anne's Revenge. Odkrycia wraku i zabytków potwierdziły część historycznych relacji o uzbrojeniu i wyposażeniu statku oraz dały nowe źródła do badań nad życiem piratów w tej epoce.

Dziedzictwo

Czarnobrody przeszedł do kultury masowej jako archetyp pirata: okrutny, ale i charyzmatyczny, bardziej postać legendy niż w pełni znana osoba. Jego życiorys jest mieszanką faktów, relacji uczestników i literackich ubarwień. Do dziś stanowi inspirację dla książek, filmów i badań historycznych dotyczących piractwa, prawa morskiego i społecznych skutków działalności korsarzy i piratów po wojnach XVII–XVIII wieku.