Concerto grosso to forma muzyczna silnie związana z okresem baroku, szczególnie popularna w XVII i XVIII wieku. Polega ona na kontraście między dwiema grupami wykonawców: mniejszą grupą solistów, zwaną concertino, oraz większym zespołem orkiestralnym, określanym jako tutti, ripieno lub właśnie concerto grosso (stąd ta sama nazwa co dla utworu). W praktyce obie grupy mogą grać razem, na przemian lub się naśladować, tworząc efekt dialogu i kontrastu. Z włoskiego concerto grosso znaczy „duży koncert”; liczba mnoga to concerti grossi. Zauważ, że w wymowie włoskiej druga głoska „c” w „concerto” (przed samogłoską e) daje dźwięk zbliżony do polskiego „cz” (ang. „ch” w „church”).

Typowa budowa concerti grossi obejmuje kilka części (często trzy), które różnią się tempem i charakterem: na ogół pierwsza część jest szybka i żywa, część środkowa wolna i liryczna, a finał ponownie szybki — często w formie tanecznej lub rytmicznej. Jednak to tylko wzorzec; istnieją przykłady z większą liczbą ogniw, z formami fugowanymi czy z wariacjami i tańcem.

W instrumentacji concerti grossi ważną rolę odgrywa basso continuo — stały bas z akompaniamentem harmonicznym (np. klawesyn, pozytyw, organy plus instrument basowy jak wiolonczela czy fagot). W modelu zaproponowanym przez Arcangelo Corellego zwykle concertino tworzyły dwa skrzypce i jedna wiolonczela, zaś ripieno stanowiła orkiestra smyczkowa z continuo. Różne utwory mogą jednak używać innych kombinacji instrumentów — concertino mogło składać się np. z trzech instrumentów melodycznych lub nawet z instrumentów dętych.

Za twórcę i popularyzatora formy uznaje się Arcangelo Corellego (1653–1713). Jego zbiór Concerti grossi, Op. 6 (wydany po śmierci, 1714) stał się wzorcem stylistycznym; do najsłynniejszych należy tzw. „Concerto da chiesa” op. 6 nr 8, nazywany potocznie „Koncertem bożonarodzeniowym”. Również George Frideric Handel (1685–1759) tworzył concerti grossi (m.in. zbiór op. 6 przypisywany mu i innym kompozytorom), wykorzystując podobne zestawienia solistów i tutti.

Johann Sebastian Bach (1685–1750) napisał serię sześciu dzieł znanych jako Koncerty Brandenburskie, z których wiele bywa dziś analizowanych jako formy pokrewne concerti grossi. Każdy z Koncertów Brandenburskich przeznaczony jest na inną kombinację instrumentów i wprowadza odmienny typ concertino. Drugi z nich ma np. concertino złożone z czterech solistów: trąbka, skrzypce, dyktafon i obój — przy czym w historycznych opisach chodzi o instrument dęty typu flet / flauto (w praktyce używa się tu fletu lub flauto traverso), natomiast sam link pozostał w pierwotnej formie.

Po okresie baroku forma concerti grossi straciła na popularności — w epoce klasycyzmu i romantyzmu dominował koncert solowy (koncert na jeden instrument z orkiestrą). Mimo to idea kontrastu grup zespołu i solistów pozostała wpływowa. W XX wieku nastąpił częściowy powrót zainteresowania barokowymi formami: niektórzy kompozytorzy inspirowali się technikami i brzmieniami concerti grossi. Przykładowo Igor Strawiński (1882–1971) napisał Dumbarton Oaks Concerto (1938), jawnie nawiązujący do Koncertów Brandenburskich pod względem obsady i charakteru. Z kolei twórczość Beła Bartok (1881–1945) — poprawnie: Béla Bartók — nie tworzyła typowych concerti grossi, lecz w niektórych utworach (np. w sposobie traktowania zespołu smyczkowego czy w kontrastach fakturalnych) można dostrzec inspiracje dawnymi praktykami zespołowymi.

Podsumowując, concerto grosso to forma oparta na kontraście między solistami a większym zespołem, z wyraźnym podziałem ról i bogactwem fakturalnym. Stała się ważnym etapem rozwoju muzyki instrumentalnej baroku i pozostawiła ślad w późniejszych epokach — zarówno bezpośrednio w twórczości kompozytorów baroku, jak i poprzez późniejsze nawiązania i odrodzenia stylu.