Hajdarabad (wymawiane (/ˈhaɪdərəbɑːd/ ( posłuchaj) HY-dər-ə-baad)) jest stolicą stanu Telangana i jednym z największych miast południowych Indii. Metropolia liczy ponad 12,2 mln mieszkańców i odgrywa rolę głównego ośrodka administracyjnego, gospodarczego i kulturalnego regionu. Miasto stanu Hajdarabad jest również klasyfikowane jako miasto na liście A-1 pod względem priorytetów rozwoju. Miasto bywa nazywane miastem pereł oraz miastem Nizams. Mieszkańcy Hajdarabadu nazywani są Hyderabadis.
Historia
Hajdarabad został założony w 1591 roku przez sułtana Muhammada Quli Qutb Shaha nad brzegiem rzeki Musi. W XVI–XVII wieku miasto rozwijało się pod panowaniem dynastii Qutb Shahi, a później znalazło się pod wpływem Mogołów. W XVIII wieku rządy przejął gubernator Mogołów, Nizam Asaf Jah I, który założył dynastię Asaf Jahi (znaną również jako The Nizams). W sumie było 10 Nizamów; ostatnim był Osman Ali Khan, Asaf Jah VII, który rządził w pierwszej połowie XX wieku. W okresie brytyjskim Hajdarabad pozostawał księstwem (princely state) z szeroką autonomią. Po uzyskaniu niepodległości Indii w 1947 roku księstwo zostało włączone do Indii w 1948 roku (Operacja Polo), co zakończyło panowanie Nizamów.
Geografia i klimat
Hajdarabad położony jest na wyżynie Deccan, nad rzeką Musi. Miasto ma klimat tropikalny suchy z gorącym okresem letnim, łagodniejszymi zimami oraz monsunami przynoszącymi większość rocznych opadów. Temperatury latem często przekraczają 40 °C, zaś zimą mogą spadać do kilkunastu stopni Celsjusza.
Gospodarka i przemysł
Hajdarabad jest ważnym centrum gospodarczym: rozwinięte są tu sektory IT, farmaceutyczny, biotechnologiczny, produkcja i usługi. W mieście znajduje się kilka nowoczesnych stref technologicznych (m.in. centra typu HITEC City) oraz parków przemysłowych i badawczo-rozwojowych. Tutejszy przemysł filmowy nazywa się The Hyderabad Deccan Urdu movie industry (znany również jako Deccanwood), a jednym z najbardziej znanych kompleksów filmowych jest Ramoji Film City.
Kultura, kuchnia i języki
Kultura Hajdarabadu to mieszanka tradycji muzułmańskiej i hinduskiej oraz wpływów perskich i afrykańskich, widoczna w architekturze, muzyce, literaturze i obrzędach. W mieście używane są głównie języki telugu, urdu i angielski. Słynne są lokalne potrawy, przede wszystkim hyderabadska biryani — aromatyczne danie z ryżu i mięsa — oraz bogate słodkości i potrawy pałacowe wykształcone za czasów Nizamów.
Zabytki i atrakcje
- Charminar – ikoniczny zabytek i symbol miasta, zbudowany w XVI wieku.
- Fort Golconda – imposantna twierdza z rozbudowanymi fortyfikacjami i historią królewskich skarbów.
- Chowmahalla Palace – pałacowa rezydencja Nizamów, znana z bogatych wnętrz i ogrodów.
- Muzeum Salar Jung – jedna z największych na świecie kolekcji sztuki i zabytków zgromadzonych przez jedną rodzinę.
- Ramoji Film City – kompleks filmowy o powierzchni ponad 2000 akrów (8,1 km2; 3,1 m2), będący jedną z największych atrakcji przemysłu filmowego i turystyki w regionie.
Edukacja i transport
W Hajdarabadzie działa wiele uczelni i instytutów badawczych, w tym renomowany uniwersytet Osmania oraz instytuty technologiczne i medyczne. Transport obejmuje sieć dróg, kolej miejska (MMTS), rozbudowane połączenia autobusowe oraz międzynarodowe lotnisko Rajiv Gandhi International Airport, które łączy miasto z resztą kraju i światem.
Demografia i życie miejskie
Miasto cechuje się dużą różnorodnością etniczną i religijną. Dynamiczny rozwój gospodarczy przyciąga migracje z innych części Indii, co powoduje szybki wzrost populacji i rozbudowę infrastruktury miejskiej. Życie kulturalne obejmuje festiwale religijne i świeckie, targi, muzykę oraz bogate tradycje rzemieślnicze (m.in. jubilerstwo i hafty).
Hajdarabad łączy historyczne dziedzictwo z nowoczesną dynamiką gospodarczą, co czyni go jednym z najważniejszych i najciekawszych miast Indii południowych.
