Owain Glyndŵr — ostatni książę Walii i symbol walijskiego nacjonalizmu
Owain Glyndŵr — ostatni książę Walii, przywódca rewolt 1400, symbol walijskiego nacjonalizmu i narodowego bohatera. Historia, legenda i dziedzictwo.
Owain Glyndŵr, (znany również jako Owain Glyn Dŵr i Owen Glendower), (ok. 1355 - ok. 1415) był ostatnią osobą urodzoną w Walii, która została księciemWalii. Zainicjował rewoltę walijską przeciwko angielskiemu panowaniu i przez kilka lat kontrolował znaczną część kraju. Rozpoczął rewoltę walijską przeciwko panowaniu Henryka IV w Anglii nad Walią. Pod koniec XIX wieku ruch Młoda Walia (Cymru Fydd) uznał, że jest on ojcem walijskiego nacjonalizmu. Od tego czasu jest on postrzegany przez Walijczyków jako bohater. W Walii znajduje się uniwersytet, który od jego imienia nosi nazwę Glyndŵr University.
Tło i początki
Owain pochodził z zamożnego walijskiego rodu książęcego z północno-wschodniej Walii (rejon Glyndyfrdwy i Corwen). Wykształcenie i pozycja społeczna pozwoliły mu zyskać wpływy zarówno wśród walijskiej szlachty, jak i ludności wiejskiej. Jego powstanie wybuchło w 1400 roku w reakcji na rosnące napięcia między Walijczykami a rządem angielskim po obaleniu Ryszarda II oraz na konflikty lokalne między rodzinami i angielskimi urzędnikami.
Przebieg powstania
Powstanie Owaina szybko zyskało poparcie szerokich warstw społeczeństwa walijskiego. W latach 1400–1406 jego siły odniosły początkowe sukcesy, zdobywając wiele miejsc i wymuszając wycofanie się Anglików z części terytorium Walii. W 1404 roku zwołał parlament w Machynlleth, gdzie został ogłoszony księciem Walii i próbował tworzyć instytucje państwowe: mianował urzędników, wprowadził przepisy i nawiązał sojusze, m.in. ze strony Francji, która widziała w powstaniu narzędzie walki z Anglią.
Walki przybrały formę zarówno bitew otwartych, jak i działań partyzanckich. Początkowy entuzjazm osłabł po kilku latach intensywnej kampanii angielskiej – kampanie dowodzone przez króla i jego dowódców stopniowo odbijały terytoria, a część walijskiej szlachty uległa naciskom i zerwała sojusz z Glyndŵrem.
Losy Owaina i koniec powstania
Po 1408 roku działania wojenne stopniowo przechodziły w konflikt niskiej intensywności; Owain kontynuował opór jako przywódca partyzancki. Po objęciu tronu przez Henryka V (1413) rząd angielski oferował amnestię walijskim przywódcom, ale ostateczny los Owaina pozostaje niejasny. Wiadomo, że ostatnie wzmianki o nim pochodzą z lat 1412–1415; prawdopodobnie zmarł po 1415, a dokładne miejsce i data śmierci oraz miejsce pochówku nie zostały ustalone i owiane są legendą.
Dziedzictwo i znaczenie
Owain Glyndŵr stał się symbolem walijskiej tożsamości i dążenia do samodzielności. W XIX wieku, w okresie odradzającego się ruchu narodowego, jego postać była prezentowana jako wzór sprzeciwu wobec angielskiej dominacji. W literaturze i kulturze pojawiał się jako bohater romantyczny; znany jest również z wystąpienia w dziele Williama Shakespeare’a jako „Owen Glendower” w sztuce Henryk IV (część 1).
Dziś Owain jest czczony w Walijskiej pamięci historycznej: jego imię nosi między innymi Glyndŵr University. Jest obecny w lokalnych legendach, obchodach historycznych i badaniach nad tożsamością narodową Walii. Jego powstanie miało istotny wpływ na historię Walii i pozostaje jednym z najważniejszych symboli oporu wobec obcego panowania.
Postać w kulturze
- Przedstawienia literackie i teatralne, w tym szkice w literaturze romantycznej i dramaty.
- Inspiracja dla ruchów narodowych i regionalnych w XIX i XX wieku.
- Pamiątki miejscowe — nazwy geograficzne, lokalne upamiętnienia i wydarzenia historyczne poświęcone jego pamięci.
Owain Glyndŵr pozostaje postacią, wokół której łączą się fakty historyczne i bogata warstwa legendy — dlatego jest ciągle przedmiotem badań historyków oraz inspiracją dla artystów i działaczy społecznych w Walii.
Wczesne życie
Glyndŵr urodził się w anglo-walijskiej rodzinie około 1355 roku. Jego rodzina była dość bogata i posiadała duże posiadłości w północno-wschodniej Walii. Kształcił się w Anglii, a później wstąpił do armii angielskiej. Wziął udział w ataku na Szkocję, a później wrócił do Walii. Po obaleniu Ryszarda II przez Henryka IV nastąpił okres zamętu, a Reginald Grey, 3. baron Grey de Ruthyn skorzystał z okazji, by przejąć część ziem Glyndŵra. Grey był zwolennikiem Henryka IV, podczas gdy Glyndŵr popierał Ryszarda II.
Rebelia
Glyndŵr szukał pomocy u Henryka IV, aby uporać się z odebraniem mu ziemi, ale Henryk odmówił podjęcia działań przeciwko jego zwolennikom. Glyndŵr nie dostarczył też królowi żołnierzy do kolejnego ataku na Szkocję. Grey nazwał go zdrajcą. Glyndŵr postanowił wystąpić przeciwko Henrykowi IV. Nadał sobie tytuł księcia Walii we wrześniu 1400 r. i rozpoczął serię ataków na Greya i miasta wzdłuż granic z Anglią. Henryk IV wysłał swoją armię do Walii, aby walczyć z Glyndŵr i odzyskać kontrolę, ale przyniosło to odwrotny skutek. Stało się to powszechną rebelią przeciwko Anglii.
W kwietniu 1401 r. armia Glyndŵra zdobyła zamek Conwy. W następnym roku, w bitwie pod Bryn Glas, znanej również jako bitwa pod Pillethl, Glyndŵr pokonał armię angielską i pojmał jej wodza, Edmunda Mortimera. W 1404 r. wylądowała armia francuska, która wraz z armią walijską zaatakowała Worcester.
Do 1408 roku siły angielskie były w stanie pokonać Walijczyków, a poparcie dla rebelii załamało się. Glyndŵr nadal przeprowadzał ataki i najazdy na Anglików, ale była to raczej kampania partyzancka niż rewolta na pełną skalę. Ostatnia wzmianka o Glyndŵr pochodzi z 1416 roku, kiedy to Anglicy zaoferowali mu warunki w przypadku poddania się. Uważa się, że był już martwy.
Rodzina
Owain poślubił Margaret Hanmer (Welsh: Marred ferch Dafydd). Jej ojcem był Sir David Hanmer. Margaret miała z Owainem pięciu synów i cztery córki. Te dzieci to:
- Gruffudd - Urodził się około roku 1375. Został pojmany przez Anglików i musiał zamieszkać w zamku Nottington. Następnie w 1410 roku został przewieziony do Tower of London. Zmarł w więzieniu w 1412 roku na dżumę.
- Madog
- Maredudd
- Thomas
- John
- Alys, poślubiła Sir Johna Scudamore'a w tajemnicy podczas rebelii. Po rebelii, Alys i Scudamore mieszkali w Kentchurch.
- Jane
- Janet - Wyszła za mąż za Sir Johna de Croft z Croft Castle
- Margaret - Wyszła za mąż za Sir Richarda Monningtona
Wszyscy synowie Owaina albo zginęli walcząc na wojnie, dostali się do niewoli i zmarli jako jeńcy, albo zmarli nie mając własnych dzieci. Owain miał również dzieci z innych kobiet, które nie były jego żoną. Były one nazwane: David, Gwenllian, Ieuan i Myfanwy.
Po jego śmierci
Dynastia Tudorów
Po śmierci Owaina większość ludzi nie dbała już o to, czy Anglicy rządzą krajem. W czasach Tudorów, mężczyźni z Walii, zwani Walijczykami, zaczęli stawać się bardziej znani w angielskim społeczeństwie.
Bohater w Walii
Wielu ludzi zapomniało o tym, jak ważny był Owain, aż do XIX wieku, kiedy to zaczęto celebrować jego życie. Grupa "Młoda Walia" uczyniła z niego symbol walijskiego nacjonalizmu. Rzeczy należące do Owaina zostały znalezione w Bibliotece Narodowej Francji w tym okresie czasu. Znaleziono jego "Wielką Pieczęć" i listy, które pisał do Francuzów. W czasie I wojny światowej wykonano jego pomnik i umieszczono go w ratuszu w Cardiff. Na pocztówkach sprzedawano Owaina. Pocztówki były sprzedawane, aby zarobić pieniądze na pomoc żołnierzom, którzy zostali ranni podczas wojny.
W 1808 roku Royal Navy nazwała fregatę piątej rangi imieniem Owaina. Nazwano ją HMS Owen Glendower. Okręt służył w wojnie Gunboat. Pomogła w zajęciu wyspy Anholt. W latach 1822 i 1824 okręt był w Eskadrze Zachodnioafrykańskiej, gdzie ścigał statki niewolnicze. Zdobyła dwa statki.
W skali kraju Owain jest równie sławny jak Król Artur. Organizacje używają jego imienia i jego rysunków jako symboli, aby uczcić Walię jako kraj i walijską kulturę. W latach 80-tych grupa ludzi o nazwie "Meibion Glyndŵr" spaliła domy wakacyjne należące do Anglików. Jako swojego logo używali Owaina. W 2000 roku w całej Walii odbyły się imprezy z okazji 600 rocznicy buntu Owaina. W 1974 i 2008 roku wyprodukowano znaczki z Owainem na nich. Istnieje nagroda, która jest przyznawana co roku za sztukę i pisarstwo zwana Glyndŵr Award. Zespół Manic Street Preachers napisał w 2007 roku piosenkę o Owainie zatytułowaną "1404". W całej Walii znajduje się wiele pomników Owaina.
Na Uniwersytecie Kapsztadzkim znajduje się budynek nazwany Glendower Residence, który nosi imię Owaina. Kiedyś był to hotel, a teraz mieszkają w nim studenci.
Rysunek przedstawiający Owaina Glyndŵr, gdy został on ujrzany przez Williama Blake'a podczas wizji. Rysunek ten jest częścią grupy innych rysunków zwanych Visionary Heads.
Posąg Owaina Glyndwra w Corwen
Przeszukaj encyklopedię