Sir Malcolm Arnold (ur. 21 października 1921 r. w Northampton, zm. 23 września 2006 r.) był angielskim kompozytorem o bardzo szerokim dorobku. Słynął z pisania symfonii, koncertów oraz muzyki filmowej. Jego twórczość bywa przedmiotem dyskusji: jedni uważają go za jednego z ważniejszych brytyjskich kompozytorów XX wieku, inni za doskonałego rzemieślnika piszącego przystępną, melodyjną muzykę. Charakteryzowała ją silna melodyka, często żywy rytm i mistrzostwo instrumentacji; potrafił pracować niezwykle szybko — słynna partytura do filmu The Bridge on the River Kwai została skomponowana w zaledwie dziesięć dni.

Wykształcenie i początek kariery

W 1938 roku Arnold rozpoczął studia w Royal College of Music, gdzie kształcił się w zakresie kompozycji u Gordona Jacoba. Zawodowo zaczynał jako trębacz w Filharmonii Londyńskiej, z czasem zostając jej głównym trębaczem. Pod koniec lat 40. skupił się już głównie na działalności kompozytorskiej, rozwijając gamę gatunków — od muzyki symfonicznej przez operę i balet, po muzykę do filmów i utwory kameralne.

Twórczość i styl

W okresie, gdy wielu kompozytorów eksperymentowało z muzyką atonalną, Arnold pozostał wierny tonalnej logice i wyraźnej melodyce. Jego muzyka jest często bezpośrednia, rytmiczna, z wyrazistymi partiami dętymi — cecha ta wiąże się z jego doświadczeniem jako trębacza. Była także pełna humoru, lekkości i momentami sentymentalna.

Napisane przez niego formy obejmują m.in. dziewięć symfonii, liczne koncerty (w tym rzadziej spotykany koncert na harmonijkę, skomponowany dla słynnego harmonijkarza Larry’ego Adlera), dwa operowe dzieła, siedem baletów, kameralne utwory i pieśni. Do najbardziej rozpoznawalnych utworów orkiestrowych należą cykle tańców: English Dances, Scottish Dances i Cornish Dances, a także pełna dynamiki uwertura Tam O'Shanter, oparta na poemacie Roberta Burnsa.

  • Symfonie: dziewięć dzieł o zróżnicowanym charakterze — od dramatycznych po liryczne.
  • Koncerty: na skrzypce, fortepian, róg, trąbkę i inne instrumenty, w tym nietypowy koncert na harmonijkę.
  • Utwory orkiestrowe: cykle tańców, uwertury i poematy symfoniczne.
  • Muzyka kameralna i chóralna oraz kompozycje sceniczne: opery i balety.

Muzyka filmowa

Arnold napisał muzykę do 132 filmów. Najsłynniejsza jest ścieżka dźwiękowa do "Most na rzece Kwai" (1957) — za nią otrzymał Oscara, co uczyniło go pierwszym brytyjskim kompozytorem nagrodzonym w tej kategorii. Film zawiera też powszechnie znany temat "Pulkownik Bogey March", utwór autorstwa Kennetha J. Alforda; Arnold napisał do niego charakterystyczną kontrmelodię, a jego własna oryginalna partytura zawiera odrębny temat znany jako Marsz Rzeki Kwai.

Inne znaczące filmy, do których skomponował muzykę, to m.in. The Belles of St Trinian's (1954), The Inn of the Sixth Happiness (1958) oraz Whistle Down the Wind (1961). Jego muzyka filmowa łączyła walory koncertowe z bezpośrednim oddziaływaniem na widza — stąd jej duża popularność.

Uznanie i recepcja

W 1970 roku otrzymał odznaczenie CBE, a w 1993 r. został rycerzem, co potwierdziło jego pozycję w brytyjskim życiu muzycznym. Jego kompozycje są chętnie wykonywane przez orkiestry amatorskie i młodzieżowe — są atrakcyjne brzmieniowo, łączą elementy muzyki klasycznej, popularnej, ludowej i jazzowej, a jednocześnie nie należą do technicznie najtrudniejszych utworów, co sprzyja popularyzacji jego twórczości.

Życie prywatne i zdrowie

W życiu osobistym Arnold zmagał się z poważnymi problemami zdrowotnymi. Cierpiał na zaburzenia związane z alkoholizmem i depresją, a w późniejszych latach pojawiły się objawy demencji. W 1972 roku przeprowadził się do Dublina, jednak w 1984 roku wrócił do Anglii i zamieszkał w Attleborough w Norfolk. W ostatnich latach życia ogromne wsparcie okazywał mu pełnoetatowy opiekun Anthony Day.

Malcolm Arnold zmarł 23 września 2006 roku z powodu infekcji w klatce piersiowej. Pozostawił po sobie bogaty i różnorodny dorobek, który wciąż bywa wykonywany i nagrywany, a jego najbardziej rozpoznawalne melodie nadal trafiają do szerokiej publiczności.