Blondynka to osoba o jasnym kolorze włosów. W języku polskim najczęściej używa się formy „blond” dla określenia koloru i „blondyn”/„blondynka” dla osoby; w innych językach (np. angielskim) spotyka się także rozróżnienie „blond” / „blonde”. Jasne włosy wynikają zwykle z mniejszej zawartości pigmentu w włosach — przede wszystkim melaniny. Wyróżnia się dwa główne rodzaje melaniny: eumelaninę (ciemna) i feomelaninę (czerwonawa); mniejsze stężenie eumelaniny skutkuje jaśniejszym, „blond” odcieniem włosów. Bycie blondynem często ma podłoże genetyczne — konkretne warianty genów wpływają na ilość i rodzaj melaniny produkowanej w cebulkach włosów. Czasami bardzo jasne włosy są wynikiem zaburzeń pigmentacji, na przykład albinizmu, gdzie produkcja melaniny jest znacząco upośledzona. Ludzie mogą też zmienić kolor włosów z pomocą chemikaliów, a do rozjaśniania włosów powszechnie stosuje się Wybielacz (związki uwalniające nadtlenek wodoru), które usuwają naturalny pigment.
Genetyka i zmienność
Kolor włosów jest cechą poligeniczną — wpływa na niego wiele genów. U ludzi o jasnych włosach w populacjach europejskich zidentyfikowano liczne locusy związane z jaśniejszym odcieniem włosów (między innymi warianty w genach takich jak KITLG, OCA2/HERC2 i innych). W przeciwieństwie do tego, rzadkie formy bardzo jasnego lub bezbarwnego owłosienia mogą wynikać z mutacji powodujących albinizm (mutacje w genach OCA1–OCA8 i pokrewnych). W niektórych populacjach poza Europą występują niezależne przyczyny genetyczne blondu — np. wśród mieszkańców części Melanezji opisano mutację w genie TYRP1 odpowiadającą za jasne, stożkowe włosy u niektórych tamtejszych grup. Podsumowując: blondynostwo może mieć różne podłoże genetyczne w różnych częściach świata.
Występowanie geograficzne
Naturalne jasne włosy są najczęstsze w populacjach północno- i środkowoeuropejskich. W Europie naturalne blondynki występują szczególnie często wokół Bałtyku, w krajach nordyckich, takich jak Szwecja, Norwegia i Dania, a także na Islandii, w Finlandii, Irlandii i Szkocji. Występowanie jasnych włosów jest też znaczące w Anglii, krajach bałtyckich oraz w wielu krajach słowiańskich (np. w Polsce), w północno‑zachodniej części Rosji oraz wśród ludzi pochodzenia europejskiego osiedlonych w innych regionach (np. w Kazachstanie od czasów Związku Radzieckiego). Naturalne blondynki spotyka się także stosunkowo często w krajach o znaczącym udziale populacji europejskiego pochodzenia, takich jak Kanada, Stany Zjednoczone, Australia, Nowa Zelandia, Argentyna czy Chile, a także w Holandii, Wielkiej Brytanii i Niemczech. Poza Europą jasne włosy występują rzadziej, ale zdarzają się np. wśród niektórych australijskich Aborygenek i w społecznościach melanezyjskich — tam jednak przyczyna genetyczna może być odmienna od europejskiej.
Przyczyny nabyte i zmiany w ciągu życia
Poza genetyką kolor włosów może ulegać zmianie pod wpływem czynników środowiskowych. Ekspozycja na promieniowanie UV (światło słoneczne) utlenia i rozjaśnia barwnik włosa, dlatego włosy stają się jaśniejsze pod wpływem słońca. U wielu dzieci zauważa się, że mają jasne włosy, które z wiekiem — zwłaszcza podczas dojrzewania — przyciemniają się w wyniku zwiększonej produkcji melaniny. Zmiany koloru można uzyskać także świadomie, stosując farby i środki rozjaśniające.
Odcienie i znaczenie kulturowe
„Blond” obejmuje szerokie spektrum od bardzo jasnych (prawie platynowych) przez złociste, pszeniczne aż po ciemniejsze odcienie, czasem z nutą rudawą (tzw. „strawberry blond”). W wielu kulturach jasne włosy były i są obiektem zainteresowania estetycznego, co wpływa na popularność zabiegów kosmetycznych związanych z rozjaśnianiem i farbowaniem włosów. Należy pamiętać, że naturalny kolor włosów to tylko jedna z wielu cech biologicznych i nie koreluje jednoznacznie z innymi cechami osobniczymi.
Podsumowując: blond (włosy) to efekt mniejszej zawartości melaniny w włosach, zwykle uwarunkowany genetycznie, choć występują też przyczyny środowiskowe i nabyte. Występowanie blond włosów jest zróżnicowane geograficznie i historycznie, a ich odcień może się zmieniać w ciągu życia.
