Greta Tintin Eleonora Ernman Thunberg (ur. 3 stycznia 2003 r.) jest szwedzką aktywistką. Jest znana ze swojej pracy przeciwko zmianom klimatycznym, popularnego przykładu aktywizmu młodzieżowego. Zaczęła protestować 20 sierpnia 2018 roku, przed szwedzkim parlamentem w Sztokholmie. W grudniu 2018 roku wzięła udział w konferencji klimatycznej ONZ. W następnym miesiącu wygłosiła przemówienie na Światowym Forum Ekonomicznym w Davos.
Otrzymała wiele nagród. Trzech norweskich parlamentarzystów nominowało ją do Pokojowej Nagrody Nobla w 2019 roku.
15 marca 2019 r. około 1 400 000 osób na całym świecie, głównie studentów, protestowało przeciwko zmianom klimatu. W dniu 24 maja 2019 r. odbył się drugi duży protest.
W grudniu 2019 roku magazyn Time uznał Thunberga za Osobę RokuTime2019.
Wczesne życie i rodzina
Greta Thunberg urodziła się i wychowała w Sztokholmie w rodzinie związanej z kulturą i sztuką. Jej matką jest śpiewaczka operowa Malena Ernman, a ojcem aktor i producent Svante Thunberg. Już w młodym wieku Greta otwarcie mówiła o swoich trudnościach: zdiagnozowano u niej zespół Aspergera, zaburzenia obsesyjno‑kompulsywne (OCD) oraz selektywny mutyzm. Sama Greta wielokrotnie podkreślała, że postrzega swoje cechy neurobiologiczne jako „mocną stronę” (ang. „superpower”), która pomaga jej skupić się na działaniach i komunikatach dotyczących klimatu.
Powstanie ruchu i metody działania
Jej pojedynczy protest przed parlamentem w Sztokholmie szybko przerodził się w międzynarodowy ruch młodzieżowy znany jako „Fridays for Future” — uczniowskie strajki klimatyczne odbywane w dni powszednie, głównie w piątki. Metody Gretki i ruchu to pokojowe demonstracje, akcje obywatelskiego nieposłuszeństwa, merytoryczne wystąpienia i nacisk na polityków oraz instytucje, by przyjmowały ambitniejsze cele ograniczenia emisji gazów cieplarnianych.
Podróże i najważniejsze wystąpienia
Greta wielokrotnie przemawiała przed międzynarodowymi zgromadzeniami, w tym na konferencjach klimatycznych ONZ (m.in. grudzień 2018) oraz na Światowym Forum Ekonomicznym w Davos (styczeń 2019). We wrześniu 2019 r. podczas szczytu ONZ w Nowym Jorku wygłosiła emocjonalne przemówienie, które zyskało szerokie rozgłos („How dare you?” — „Jak śmiejecie się?”), w którym krytykowała przywódców za zaniechanie działań zgodnych z wiedzą naukową.
W sierpniu 2019 r. przepłynęła Atlantyk jachtem regatowym Malizia II, aby uniknąć lotu samolotem i wziąć udział w szczycie ONZ w Nowym Jorku — gest ten podkreślał jej zaangażowanie w redukcję emisji związanych z podróżami. W kolejnych latach kontynuowała wystąpienia, uczestniczyła w protestach i spotkaniach z młodymi aktywistami na całym świecie.
Nagrody, publikacje i uznanie
Greta otrzymała liczne wyróżnienia i nominacje za swoją działalność. Najszerzej komentowanym wyróżnieniem było uhonorowanie jej tytułem Person of the Year magazynu Time w 2019 roku. Była też nominowana do Pokojowej Nagrody Nobla w 2019 roku. W 2019 roku ukazała się także książka będąca zbiorem jej przemówień No One Is Too Small to Make a Difference, która została przetłumaczona na wiele języków i przyczyniła się do rozpowszechnienia jej przekazu.
Reakcje, krytyka i wpływ
Thunberg szybko stała się postacią polaryzującą — z jednej strony zyskała ogromne poparcie wśród młodzieży, naukowców i części polityków oraz organizacji pozarządowych; z drugiej strony spotkała się z ostrą krytyką i atakami personalnymi ze strony niektórych mediów i polityków, którzy kwestionowali jej przesłanie lub formę aktywizmu. Mimo kontrowersji jej działania przyczyniły się do zwiększenia świadomości społecznej i trwałego miejsca tematu klimatu w debacie publicznej.
Co dalej?
Greta Thunberg pozostaje aktywną postacią na scenie międzynarodowej — wspiera mobilizację młodzieży, apeluje o wdrożenie zaleceń nauki klimatycznej i krytykuje polityczne opóźnienia w działaniach redukujących emisje. Jej rola ewoluuje wraz z ruchem, który zainicjowała, a którego wpływ na politykę klimatyczną i świadomość społeczną jest nadal przedmiotem analiz i dyskusji.