Rok 1430 w historii: wydarzenia, narodziny i zgony

Rok 1430 w historii — przegląd najważniejszych wydarzeń, znaczących narodzin i zgonów. Daty, postaci i kontekst, które ukształtowały XV wiek.

1. Wydarzenia z 1430 r.

• Założenie Orderu Złotego Runa – 10 stycznia 1430 r. książę Burgundii Filip Dobry ustanowił w Brukseli (często podaje się Bruggi jako miejsce ceremonii) Order Złotego Runa (Order of the Golden Fleece). Zakon miał umocnić prestiż Burgundii i wzmocnić lojalność rycerstwa wobec panującej dynastii.
• Pojmanie Joanny d’Arc – 23 maja 1430 r. Joanna d’Arc została pojmana przez siły Burgundii pod Compiègne. Została następnie sprzedana Anglikom i osądzona w Angers oraz Rouen; proces i egzekucja miały miejsce w kolejnych latach (1431).
• Postępująca ekspansja osmańska na Bałkanach – w 1430 r. Imperium Osmańskie umacniało swoje wpływy na Bałkanach. W tym roku Osmanowie rozszerzyli swoje posiadłości kosztem lokalnych państw i bizantyjskich enklaw, co było elementem długotrwałego procesu podporządkowywania regionu.
• Sytuacja w Europie Środkowej i Środkowo-Wschodniej – wciąż trwały skutki wojen husyckich w Czechach oraz napięcia między sąsiednimi księstwami i państwami; konflikt religijny i polityczny wpływał na życie codzienne i układ sił w regionie.
• Wojna stuletnia – walki i napięcia między Anglią a Francją trwały nadal, a losy kluczowych postaci (m.in. Joanny d’Arc) miały istotny wpływ na przebieg konfliktu.
• Wydarzenia kulturalne i gospodarcze – w miastach Europy Zachodniej rozwijały się handel i rzemiosło; rosnąca rola miast-samorządów i powiązanych z nimi gildii wpływała na życie społeczne i ekonomiczne.

2. Narodziny

• Margaret of Anjou (ur. 23 marca 1430) – księżniczka z dynastii Anjou, królowa Anglii jako żona króla Henryka VI. Odgrywała znaczącą rolę polityczną w czasie wojen domowych w Anglii znanych jako Wojny Dwóch Róż; była aktywną i wpływową postacią polityczną w drugiej połowie XV wieku.
• Uwaga: rejestry urodzeń z XV wieku są często niepełne i regionalne kroniki podają różne daty dla wielu postaci. Powyżej wymieniono jedną z najbardziej znaczących postaci urodzonych w 1430 r.; lista urodzin z tego roku może być szersza w zależności od źródeł kronikarskich.

3. Zgony

• Brak szeroko znanych, jednoznacznie datowanych zgonów wybitnych postaci w roku 1430 w źródłach powszechnie cytowanych. XV wiek cechuje się fragmentarycznością źródeł — wiele lokalnych lub mniej znanych postaci mogło umrzeć w tym roku, jednak ich zgony nie zawsze zostały dokładnie odnotowane w przekazach ogólnodostępnych.
• Uwaga: dla kompletności kronikarskiej zwykle zestawia się zgony lokalnych władców, duchownych i ważnych osobistości, gdy dostępne są regionalne źródła. W przypadku zainteresowania konkretnym regionem (np. Polska, Węgry, Bizancjum, Burgundia) można rozbudować sekcję o szczegółowe, lokalne dane.

4. Powiązane strony

• Wojna stuletnia
• Joanna d’Arc
• Order Złotego Runa
• Ekspansja Imperium Osmańskiego
• Wojny husyckie

Uwagi końcowe: Informacje o wydarzeniach z XV wieku pochodzą z kronik, dokumentów dyplomatycznych i późniejszych opracowań historycznych; w niektórych przypadkach daty i szczegóły mogą się różnić między źródłami. Jeśli chcesz, mogę uzupełnić artykuł o konkretne daty, mapy, postaci regionalne (np. polskie, czeskie, węgierskie) lub bibliografię źródeł.

Wydarzenia z 1430 r.

• 14 maja - Pierwsze francuskie próby odsieczy oblężenia Compiègne.
• 23 maja - Joanna d'Arc zostaje schwytana przez Burgundczyków, gdy prowadzi armię na odsiecz Compiègne.
• 14 czerwca - William Waynflete zostaje wikarym w Skendleby, Lincolnshire.
• Imperium Osmańskie zdobywa Tesalonikę od Wenecjan.
• Order Złotego Runa zostaje założony przez Filipa III, księcia Burgundii, aby uczcić jego małżeństwo.
• Zamek Bratysławski zostaje przekształcony w twierdzę za panowania Zygmunta Luksemburskiego.
• Świtrygiełło zastępuje kuzyna jako władca Litwy.
• Pierwsze zastosowanie metod optycznych w tworzeniu sztuki.
• Powstają janczarzy.

1430 w różnych kalendarzach
Kalendarz gregoriański	1430 MCDXXX
Ab urbe condita	2183
Kalendarz ormiański	879ԹՎ ՊՀԹ.
Kalendarz asyryjski	6180
Balijski kalendarz saka	1351–1352
Kalendarz bengalski	837
Kalendarz berberyjski	2380
angielski rok królewski	8 Hen. 6 - 9 Hen. 6
Kalendarz buddyjski	1974
Kalendarz birmański	792
Kalendarz bizantyjski	6938–6939
kalendarz chiński	己酉年 (Ziemski Kogut) 4126 lub 4066 - do - - 庚戌年 (Metalowy Pies) 4127 lub 4067
Kalendarz koptyjski	1146–1147
Kalendarz dyskowy	2596
Kalendarz etiopski	1422–1423
Kalendarz hebrajski	5190–5191
Kalendarze hinduistyczne
- Vikram Samvat	1486–1487
- Shaka Samvat	1351–1352
- Kali Yuga	4530–4531
Kalendarz holoceński	11430
Kalendarz Igbo	430–431
Kalendarz irański	808–809
Kalendarz islamski	833–834
Kalendarz japoński	Eikyō 2 (永享２年)
Kalendarz jawajski	1345–1346
Kalendarz juliański	1430 MCDXXX
Kalendarz koreański	3763
Kalendarz Minguo	482 przed ROC 民前482年
Kalendarz Nanakshahi	−38
Tajski kalendarz słoneczny	1972–1973
Kalendarz tybetański	阴土鸡年 (kobieta Earth-Rooster) 1556 lub 1175 lub 403 - do - 阳金狗年 (mężczyzna Iron-Dog) 1557 lub 1176 lub 404

Mapa Europy w 1430 r. (kliknij, aby powiększyć).

Szukaj według litery