Dwunastu Olimpijczyków to najważniejsi bogowie greckiej mitologii, którzy tradycyjnie mieszkali na szczycie Olimpu. W różnych wersjach mitów i tradycji regionalnych pojawiają się nawet siedemnastu bogów zaliczanych do grona Olimpijczyków w różnych okresach, jednak nigdy nie było ich więcej niż dwunastu jednocześnie.

Do kanonicznego składu najczęściej zalicza się: Zeus, Hera, Posejdon, Demeter, Ares, Hermes, Hefajstos, Afrodyta, Atena, Apollo i Artemida. Hestia, Dionizos, Hades i Persefon pojawiają się w różnych wersjach — czasem Hestia ustępuje miejsca Dionizosowi, a czasem w miejsce któregoś z bogów wliczana jest Persefona; Hestia oddała swoje miejsce Dionizosowi, gdyż według jednego z podań wolała żyć wśród ludzi i pełnić funkcję opiekunki ogniska domowego poza radą bogów.

Olimpijczycy zdobyli szczególne znaczenie po zwycięstwie Zeusa i jego rodzeństwa w wojnie z Tytanami (tzw. titanomachia). Zeus, Hera, Posejdon, Demeter, Hestia i Hades byli rodzeństwem; pozostali najważniejsi bogowie byli zazwyczaj dziećmi Zeusa z różnymi matkami. Poniżej krótki opis najczęściej wymienianych Olimpijczyków i ich głównych cech.

  • Zeus — najwyższy bóg, pan bogów i ludzi, władca nieba, piorunów i sprawiedliwości. Jego symbolem jest piorun i orzeł. Był głównym organizatorem porządku kosmicznego i interweniował w losy ludzi i bogów.
  • Hera — żona i siostra Zeusa, bogini małżeństwa, rodziny i macierzyństwa. Często występuje jako strażniczka praw małżeńskich i opiekunka porządku społecznego; bywa także zazdrosna o liczne romanse Zeusa.
  • Posejdon — bóg morza, trzęsień ziemi i koni. Trzyma trójząb jako atrybut; potrafił wzbudzać burze i zatapiać statki, ale też patronował żeglarzom oraz rydwanom konnym.
  • Demeter — bogini rolnictwa, urodzaju i zbiorów. Jej mity łączą się z cyklem pór roku, zwłaszcza w opowieści o porwaniu jej córki Persefon do świata podziemnego.
  • Ares — bóg wojny, zwłaszcza jej brutalnej, chaotycznej strony. Często kontrastuje z mądrzejszym i bardziej strategicznym podejściem Ateny; symbolem Aresa są włócznia i hełm.
  • Hermes — posłaniec bogów, bóg handlu, złodziei, podróżnych i wynalazków. Cechuje go szybkość i przebiegłość; nosi skrzydlate sandały i kaduceusz. Pełnił też funkcję przewodnika dusz zmarłych ku Hadesowi.
  • Hefajstos — bóg ognia, rzemiosła i kowalstwa, opiekun rzemieślników i wytwórców broni. Był uważany za genialnego warsztatowca, tworzył zbroje i przedmioty boskie. Często przedstawiany jako chromy lub pokrzywdzony przez małżonkę.
  • Afrodyta — bogini miłości, piękna i płodności. Jej atrybutami są róża i gołąb; miała wielu kochanków — zarówno bogów, jak i śmiertelników — i wywoływała namiętności, które wpływały na losy ludzi i bogów.
  • Atena — bogini mądrości, wojny strategicznej, rzemiosła i miasta (zwłaszcza Aten). Uosabia rozsądek i sprawiedliwość w walce; jej symbolem są hełm, włócznia i sowa.
  • Apollo — bóg słońca (w późniejszych tradycjach), muzyki, poezji, proroctw i medycyny. Patron sztuk i wyroczni, szczególnie związany z wyrocznią w Delfach; gra na lirze.
  • Artemida — bogini łowów, zwierząt i dziewictwa; siostra bliźniaczka Apolla. Chroni kobiety w ciąży i młode dziewczęta, jest także opiekunką przyrody i dzikiej zwierzyny.
  • Hestia lub Dionizos — dwunaste miejsce w panteonie bywało przedmiotem zmiennych tradycji. Hestia jest boginią ogniska domowego, porządku domowego i gościnności; według niektórych podań zrezygnowała z miejsca na Olimpie, ustępując Dionizosowi. Dionizos (Bachus) to bóg wina, ekstazy, płodności i teatru — jego kult wnosił elementy misteryjne i emocjonalne do życia religijnego Greków.

Warto dodać, że Hades i Persefon rzadko bywają włączani do stałego grona Olimpijczyków, mimo że są potężnymi bóstwami: Hades rządzi królestwem zmarłych, a Persefon jest królową świata podziemnego i jednocześnie córką Demeter. Różne polis i poeci różnie interpretowali skład i rolę bogów na Olimpie, dlatego w literaturze i sztuce spotkamy wiele wariantów listy „dwunastu” — co samo w sobie odzwierciedla bogactwo i zmienność greckich wierzeń.