THX to nazwa handlowa standardu reprodukcji dźwięku o wysokiej wierności. Stosowano go w kinach, salach projekcyjnych, kinach domowych, głośnikach komputerowych, konsolach do gier i samochodowych systemach audio. Celem THX jest zapewnienie, że materiał dźwiękowy zostanie odtworzony wiernie, zgodnie z intencją twórców i inżynierów miksu, niezależnie od miejsca odsłuchu.

THX oznacza "Tomlinson Holman's eXperiment". THX został opracowany przez Tomlinsona Holmana w firmie Lucasfilm George'a Lucasa w 1982 roku, aby zapewnić, że ścieżka dźwiękowa do trzeciego filmu Star Wars, Return of the Jedi, zostanie dokładnie odtworzona w najlepszych miejscach. Początkowo była to inicjatywa wewnętrzna mająca wyrównać warunki odsłuchu w najlepszych kinach, a z czasem marka rozwinęła się w niezależny system certyfikacji i licencjonowania sprzętu oraz pomieszczeń projekcyjnych.

System THX nie jest technologią nagrywania i nie określa formatu zapisu dźwięku. Wszystkie formaty dźwięku, zarówno cyfrowe (Dolby Digital, SDDS), jak i analogowe (Dolby SR, Ultra-Stereo), mogą być "pokazywane w THX". THX to głównie system zapewnienia jakości. Kina z certyfikatem THX zapewniają wysokiej jakości, przewidywalne środowisko odtwarzania, aby zapewnić, że każda ścieżka dźwiękowa filmu zmiksowana w THX będzie brzmiała tak blisko intencji inżyniera miksowania, jak to tylko możliwe. THX zapewnia również certyfikowanym kinom specjalny układ zwrotnicy, którego użycie jest częścią standardu.

Certyfikacja audytorium wiąże się ze szczególnymi wymaganiami akustycznymi i innymi wymaganiami technicznymi; wymagania architektoniczne obejmują pływającą podłogę, ściany przegrodzone i poddane obróbce akustycznej, brak ścian równoległych (w celu zredukowania fal stojących), perforowany ekran (w celu umożliwienia ciągłości kanału środkowego) oraz klasyfikację NC30 dla hałasu tła.

Co obejmuje certyfikacja THX

  • Kontrola akustyki pomieszczenia: odpowiednie tłumienie, rozpraszanie i izolacja dźwięku, aby uniknąć refleksów i fal stojących.
  • Parametry sprzętowe: wymagania dotyczące charakterystyki głośników, poziomu maksymalnego ciśnienia akustycznego (SPL), pasma przenoszenia, zniekształceń i separacji kanałów.
  • Standardy zwrotnic i okablowania: zalecane topologie zwrotnic, separacja sygnałów i minimalizacja strat w torze sygnałowym.
  • Kalibracja i pomiary: stosowanie sygnałów testowych (np. różne typy szumu, tony testowe), pomiarów poziomu odniesienia i korekcji, aby uzyskać spójne warunki odsłuchu.
  • Wymogi konstrukcyjne sali: skosy i układ widowni (rampa/stopnie), konstrukcja podłogi (pływająca podłoga), perforowany ekran dla kanału centralnego i inne rozwiązania zmniejszające interferencje.
  • Normy hałasu otoczenia: np. klasyfikacja NC30, by hałas tła nie zaburzał odtwarzanej ścieżki dźwiękowej.

Zastosowania i rozwój

Początkowo koncentrowany na profesjonalnych salach kinowych, standard THX rozszerzył zakres działania na rynek domowy i urządzenia konsumenckie. Pojawiły się różne programy i poziomy certyfikacji, obejmujące m.in. kina, systemy kina domowego, głośniki komputerowe, słuchawki, soundbary, odbiorniki AV, a także samochodowe systemy audio. Na rynku konsumenckim stosuje się różne oznaczenia i klasy certyfikacji dostosowane do rozmiaru pomieszczeń i możliwości sprzętu.

THX funkcjonuje głównie jako marka i system licencjonowania — producenci sprzętu i projektanci sal poddają się audytom i testom, aby móc używać oznaczenia "THX Certified". W praktyce oznacza to, że konsument zobaczy na produkcie lub w kinie logo THX, które informuje, że dany produkt lub sala spełniają określone wymagania jakościowe.

Podsumowanie

THX nie jest formatem zapisu dźwięku ani samodzielną technologią miksowania, lecz kompleksowym systemem zapewnienia jakości odtwarzania dźwięku. Dzięki określonym standardom akustycznym, sprzętowym i konstrukcyjnym, certyfikowane kina i urządzenia mają gwarantować powtarzalne i wierne warunki odsłuchu — zbliżone do zamierzeń twórców ścieżki dźwiękowej.