Edward "Eddie" Regan Murphy (ur. 3 kwietnia 1961 r. w Brooklynie, Nowy Jork) jest amerykańskim komikiem stand-upowym, aktorem, scenarzystą, piosenkarzem i producentem filmowym. W 2007 roku otrzymał nagrodę Złotego Globu za rolę w filmie Dreamgirls, a w tym samym roku dostał nominację do Oscara.

W trakcie kariery Murphy zdobył wiele nominacji do Złotego Globu w kategorii najlepszego aktora — komedii lub musicalu — między innymi za występy w Beverly Hills Cop, Beverly Hills Cop II, Beverly Hills Cop III, Trading Places oraz The Nutty Professor. W 2007 roku zdobył ponownie Złoty Glob, tym razem dla najlepszego aktora drugoplanowego za portret wokalisty duszy Jamesa "Thunder" Early w Dreamgirls, za co otrzymał też nominację do Oscara jako najlepszego aktora drugoplanowego za tę samą rolę.

Murphy jest również ceniony jako aktor głosowy. Wśród jego najbardziej rozpoznawalnych ról głosowych są Thurgood Stubbs w serialu PJs, Osioł (Donkey) w serii Shrek oraz smok Mushu w filmie Disney's Mulan. Jego charakterystyczny, ekspresyjny głos i tempo wypowiedzi przyczyniły się do ogromnej popularności tych postaci.

W wielu filmach Murphy grał po kilka ról jednocześnie — rozwiązanie to bywa interpretowane jako hołd dla jednego z jego idoli, Petera Sellersa, znanego z wielorakich kreacji aktorskich (m.in. w Dr Strangelove). Przykłady wielorakich kreacji Murphy'ego to m.in. Coming to America (gdzie wystąpił w kilku rolach), film "Wampir na Brooklynie" w reżyserii Wesa Cravena, Nutty Professor (w którym zagrał postać tytułową oraz członków jej rodziny) oraz komedie takie jak Bowfinger i Norbit" z 2007 roku, w których również wykorzystał technikę wielu ról.

Jego brat, komik i scenarzysta Charlie Murphy, również działał w branży rozrywkowej i występował u boku Eddie'ego oraz współpracował przy wybranych projektach; braterska relacja i wspólne doświadczenia miały wpływ na twórczość obu.

Karierę telewizyjną Murphy rozpoczął jako młody członek obsady kultowego programu Saturday Night Live — był stałym członkiem zespołu w latach 1980–1984 i szybko stał się jedną z najjaśniejszych gwiazd programu dzięki ikonicznym skeczom i postaciom. Równolegle rozwijał działalność jako komikstand-up, a jego występy sceniczne umocniły pozycję jednego z najważniejszych amerykańskich komików lat 80. i 90. Jako piosenkarz odniósł też komercyjny sukces — singel "Party All the Time" dotarł do 2. miejsca na liście Billboard Hot 100 i uzyskał szeroką rozpoznawalność.

Przez dekady Murphy łączył komedię z filmem i dubbingiem, a jego styl aktorski charakteryzuje się dużą energią, humorem sytuacyjnym, umiejętnością kreowania żywych, rozpoznawalnych postaci oraz zdolnością do transformacji (w tym do wcielania się w postacie z użyciem charakteryzacji i efektów). Jego prace miały znaczący wpływ na kolejne pokolenia komików i aktorów komediowych.

W późniejszych latach Murphy wrócił do bardziej dramatycznych i hybrydowych ról (m.in. Dreamgirls) oraz do projektów, które pokazywały jego szeroki zakres aktorski — przykładem są filmy takie jak Dolemite Is My Name (2019) czy kontynuacja Coming to America (Coming 2 America, 2021). Jego dorobek obejmuje zarówno komercyjne hity, jak i kreacje chwalone przez krytykę, a nazwisko Eddie'ego Murphy'ego pozostaje jednym z najbardziej rozpoznawalnych w amerykańskiej rozrywce.

Wybrane aspekty kariery i osiągnięcia:

  • Przełomowa rola w komedii akcji i buddy-cop: m.in. 48 Hrs., Trading Places, Beverly Hills Cop.
  • Umiejętność grania wielu postaci w jednym filmie (m.in. Nutty Professor, Coming to America).
  • Znane kreacje głosowe: Donkey w serii Shrek oraz smok Mushu w Mulan.
  • Wyróżnienia: zwycięzca Złotego Globu oraz nominowany do Oscara.

Murphy jest postacią złożoną — łączy ogromny sukces komercyjny z momentami krytycznego uznania, a jego wkład w rozwój komedii i kina popularnego jest powszechnie podkreślany przez krytyków i widzów.