Edgar Aethling — pretendent do tronu Anglii w 1066 r. (ok. 1051–1126)
Edgar Aethling — młody pretendent do tronu Anglii w 1066, wnuk Edmunda Ironside'a; dramatyczna historia wygnania, powrotu i walk o koronę.
Edgar Aethling (lub Edgar the Ætheling, ok. 1051 - ok. 1126) był pretendentem do tronu Anglii w 1066 r. po śmierci Edwarda Wyznawcy. Edgar był popularnym wyborem wśród Anglików, ponieważ był Anglikiem i wnukiem Edmunda Ironside'a.
Edgar urodził się na Węgrzech, ponieważ jego ojciec przebywał tam na wygnaniu. Kiedy Edgar miał pięć lat, jego ojciec, Edward Wygnaniec, powrócił z Węgier do Anglii. Został on wygnany z Anglii podczas panowania Wikingów. Wkrótce po powrocie ojciec Edgara zmarł w tajemniczych okolicznościach.
Rodzina i pochodzenie
Edgar pochodził z rodu anglosaskich królów. Jego ojciec, Edward Wygnaniec, był synem Edmunda Ironside'a, a matka Edgara tradycyjnie wymieniana jest jako Agatha. Tytuł Ætheling oznaczał przynależność do królewskiego rodu i prawo do ubiegania się o tron. Jego siostra, późniejsza św. Małgorzata Szkocka, odegrała znaczącą rolę na dworze szkockim.
1066 — wybór na króla i brak koronacji
Po śmierci Edwarda Wyznawcy jesienią 1066 r. angielska rada książęca (witan) wskazała Edgara jako naturalnego pretendenta. Mimo że został uznany za króla przez część anglosaskich możnych, nie doszło do koronacji. Szybkie działania Normanów pod wodzą Wilhelma Zdobywcy, zwycięstwo pod Hastings i zajęcie strategicznych punktów uniemożliwiły Edgara umocnienie się na tronie.
Rola w oporze przeciw Normanom
W kolejnych miesiącach i latach Edgar pozostawał ważnym punktem orientacyjnym dla opozycji przeciw Normanom. Według kronik pełnił rolę przywódcy-symbolu dla buntujących się Anglików oraz był współorganizatorem oporu w różnych regionach kraju. Jego nazwisko pojawia się w relacjach o powstaniach i sojuszach z Danią oraz ze szkockim królem, który udzielał mu schronienia.
- Uchodźstwo i sojusze: Edgar szukał wsparcia u króla Szkocji, co wynikało z rodzinnych więzów (jego siostra Małgorzata związała się z dworem szkockim). Szukał też pomocy u duńskich najazdów, które okresowo wspierały angielski opór.
- Powstania: w źródłach średniowiecznych Edgar pojawia się jako jeden z przywódców nieudanych prób odzyskania kontroli nad Anglią; represje Normandów, w tym tzw. „harrying of the north”, miały złamać siły oporu.
- Przymierza i kapitulacje: z biegiem lat Edgar kilkakrotnie zmieniał status z wdzięcznego uchodźcy i przywódcy oporu na poddanego lub gościa na dworach normańskich — zależnie od siły pozycji Wilhelma i sytuacji militarnej.
Późniejsze życie
W odróżnieniu od wielu innych pretendentów, Edgar nie został stracony ani nie wygnano go na stałe poza obszar wpływów normańskich. Istnieją wzmianki o jego pojawieniach się na dworach normańskich i szkockich w kolejnych dziesięcioleciach. Według kronik doczekał późnego wieku i zmarł prawdopodobnie około 1126 r. Nie ma pewnych informacji na temat potomstwa — źródła milczą o spadkobiercach, co sugeruje, że nie przekazał znaczącej linii dynastycznej.
Znaczenie historyczne
Edgar Aethling jest postacią symboliczną w dziejach Anglii: stanowił ostatnie połączenie bezpośredniej linii anglosaskich królów z okresem przed normańskim podbojem. Jego krótki epizod jako pretendent pokazuje, jak szybko zmieniła się sytuacja polityczna w 1066 r. i jak silne były siły, które umożliwiły Williamowi przejęcie władzy. W pamięci historycznej Edgar bywa traktowany jako przykład osoby o prawach dynastii, której losy zadecydowały o końcu jednej ery i początku innej.
Źródła i uwagi
O postaci Edgara informują głównie kroniki anglosaskie i normańskie (m.in. Anglo-Saxon Chronicle, pisma kronikarzy normańskich i późniejsze streszczenia). Ze względu na fragmentaryczny charakter źródeł wiele szczegółów z jego życia pozostaje niepewnych i podlega dyskusji w literaturze historycznej.
Królowanie w Anglii
Edward Wyznawca, który nie miał dzieci, obiecał tron swojemu bratankowi Edwardowi Wygnańcowi, najbliższemu żyjącemu krewnemu. W 1057 r. królewscy posłańcy znaleźli Edwarda Wygnańca, jego żonę Agatę, ich dwie córki i syna Edgara mieszkających na Węgrzech. Edward zgodził się wrócić do Anglii i sprowadził rodzinę. Jednak kilka dni po ich przybyciu Edward został zabity. W tym czasie Edgar miał zaledwie pięć lat. Kiedy Edward Wyznawca zmarł, Edgar był jeszcze młody (15 lat) i nie miał doświadczenia, pieniędzy ani żołnierzy. Przywódcy w Anglii spodziewali się ataków z Norwegii i Normandii. W tych warunkach Edgar nie był dobrym wyborem na króla. Sukcesja królewska w anglosaskiej Anglii była ustalana przez Witenagemot (Witan), radę mędrców.
Chociaż Edgar był Etelingiem (księciem z rodziny królewskiej), nie był następcą prawnym. Takie miano nie było znane w anglosaskiej Anglii. Król mógł rekomendować swojego następcę, ale faktycznego wyboru króla dokonywał Witan. Pierwszą rzeczą, jaką zrobił Witan, było wybranie szwagra Edwarda, Harolda Godwinsona, na następnego króla. W tym samym dniu, w którym pochowano Edwarda Wyznawcę, Harold Godwinson został pośpiesznie koronowany na króla w opactwie Westminster.
Dziewięć miesięcy później, 14 października 1066 r. w bitwie pod Hastings Harold został zabity. Książę Wilhelm odpoczywał przez pięć dni przed marszem na Londyn. W tym czasie Edgar został wybrany na króla w Londynie. Uważano, że druga armia mogłaby zostać podniesiona do walki z Normanami, gdyby mieli króla, którego imię mogłoby zjednoczyć Anglię. Ale Wilhelm przejął kontrolę nad Anglią ze swoją armią, zanim Edgar mógł zostać koronowany. Wilhelm spotkał się z angielskimi przywódcami, w tym z Edgarem, w Berkhamsted. Tam Wilhelm otrzymał przysięgę wierności i przyjął zakładników od Edgara.
Po inwazji Normanów
Sześć miesięcy po Berkhamsted król Wilhelm powrócił do Normandii. Aby ułatwić zadanie swoim przedstawicielom, którzy mieli rządzić Anglią, zabrał ze sobą Edgara i innych. Pod koniec 1067 roku Wilhelm sprowadził Edgara do Anglii, gdy ten powrócił. Latem 1068 r. Edgar zabrał swoją matkę i siostry i uciekł do Szkocji. Jego siostra, Małgorzata, poślubiła króla Szkocji Malcolma III. Wraz z Malcolmem Edgar wziął udział w kilku kampaniach wojskowych przeciwko Wilhelmowi, obecnie królowi Anglii. Później wziął udział w wyprawach krzyżowych. Edgar pozostał niezamężny i nigdy nie spłodził dzieci. Żył do ok. 1126 r. (w wieku 75 lat). Edgar był ostatnim żyjącym męskim członkiem anglosaskiej rodziny królewskiej.
Ancestry
Edgar był bezpośrednim potomkiem linii królówWessexu, której kronika anglosaska sięga aż do rzekomego założyciela dynastii z VI wieku, Cerdica, do którego to rodu należy również Alfred Wielki. Jego dziadek, pradziadek i prapradziadek byli królami Anglii, zanim koronę przejął Cnut Wielki.
| Przodkowie Edgara Ateńczyka | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Pytania i odpowiedzi
P: Kim był Edgar Aethling?
O: Edgar Aethling był pretendentem do tronu Anglii w 1066 roku po śmierci Edwarda Wyznawcy.
P: Dlaczego Edgar był popularnym wyborem wśród Anglików?
O: Edgar był popularnym wyborem wśród Anglików, ponieważ był Anglikiem i wnukiem Edmunda Ironside'a.
P: Gdzie urodził się Edgar?
O: Edgar urodził się na Węgrzech, ponieważ jego ojciec przebywał tam na wygnaniu.
P: Dlaczego ojciec Edgara został wygnany z Anglii?
O: Ojciec Edgara został wygnany z Anglii podczas panowania Wikingów.
P: Kiedy ojciec Edgara powrócił do Anglii z Węgier?
O: Ojciec Edgara powrócił do Anglii z Węgier, gdy Edgar miał pięć lat.
P: Co stało się z ojcem Edgara wkrótce po jego powrocie do Anglii?
O: Wkrótce po powrocie ojciec Edgara zmarł w tajemniczych okolicznościach.
P: Kiedy zmarł Edgar Aethling?
O: Dokładna data śmierci Edgara Aethlinga nie jest pewna, ale uważa się, że zmarł około 1126 roku.
Przeszukaj encyklopedię