Edgar Aethling (lub Edgar the Ætheling, ok. 1051 - ok. 1126) był pretendentem do tronu Anglii w 1066 r. po śmierci Edwarda Wyznawcy. Edgar był popularnym wyborem wśród Anglików, ponieważ był Anglikiem i wnukiem Edmunda Ironside'a.

Edgar urodził się na Węgrzech, ponieważ jego ojciec przebywał tam na wygnaniu. Kiedy Edgar miał pięć lat, jego ojciec, Edward Wygnaniec, powrócił z Węgier do Anglii. Został on wygnany z Anglii podczas panowania Wikingów. Wkrótce po powrocie ojciec Edgara zmarł w tajemniczych okolicznościach.

Rodzina i pochodzenie

Edgar pochodził z rodu anglosaskich królów. Jego ojciec, Edward Wygnaniec, był synem Edmunda Ironside'a, a matka Edgara tradycyjnie wymieniana jest jako Agatha. Tytuł Ætheling oznaczał przynależność do królewskiego rodu i prawo do ubiegania się o tron. Jego siostra, późniejsza św. Małgorzata Szkocka, odegrała znaczącą rolę na dworze szkockim.

1066 — wybór na króla i brak koronacji

Po śmierci Edwarda Wyznawcy jesienią 1066 r. angielska rada książęca (witan) wskazała Edgara jako naturalnego pretendenta. Mimo że został uznany za króla przez część anglosaskich możnych, nie doszło do koronacji. Szybkie działania Normanów pod wodzą Wilhelma Zdobywcy, zwycięstwo pod Hastings i zajęcie strategicznych punktów uniemożliwiły Edgara umocnienie się na tronie.

Rola w oporze przeciw Normanom

W kolejnych miesiącach i latach Edgar pozostawał ważnym punktem orientacyjnym dla opozycji przeciw Normanom. Według kronik pełnił rolę przywódcy-symbolu dla buntujących się Anglików oraz był współorganizatorem oporu w różnych regionach kraju. Jego nazwisko pojawia się w relacjach o powstaniach i sojuszach z Danią oraz ze szkockim królem, który udzielał mu schronienia.

  • Uchodźstwo i sojusze: Edgar szukał wsparcia u króla Szkocji, co wynikało z rodzinnych więzów (jego siostra Małgorzata związała się z dworem szkockim). Szukał też pomocy u duńskich najazdów, które okresowo wspierały angielski opór.
  • Powstania: w źródłach średniowiecznych Edgar pojawia się jako jeden z przywódców nieudanych prób odzyskania kontroli nad Anglią; represje Normandów, w tym tzw. „harrying of the north”, miały złamać siły oporu.
  • Przymierza i kapitulacje: z biegiem lat Edgar kilkakrotnie zmieniał status z wdzięcznego uchodźcy i przywódcy oporu na poddanego lub gościa na dworach normańskich — zależnie od siły pozycji Wilhelma i sytuacji militarnej.

Późniejsze życie

W odróżnieniu od wielu innych pretendentów, Edgar nie został stracony ani nie wygnano go na stałe poza obszar wpływów normańskich. Istnieją wzmianki o jego pojawieniach się na dworach normańskich i szkockich w kolejnych dziesięcioleciach. Według kronik doczekał późnego wieku i zmarł prawdopodobnie około 1126 r. Nie ma pewnych informacji na temat potomstwa — źródła milczą o spadkobiercach, co sugeruje, że nie przekazał znaczącej linii dynastycznej.

Znaczenie historyczne

Edgar Aethling jest postacią symboliczną w dziejach Anglii: stanowił ostatnie połączenie bezpośredniej linii anglosaskich królów z okresem przed normańskim podbojem. Jego krótki epizod jako pretendent pokazuje, jak szybko zmieniła się sytuacja polityczna w 1066 r. i jak silne były siły, które umożliwiły Williamowi przejęcie władzy. W pamięci historycznej Edgar bywa traktowany jako przykład osoby o prawach dynastii, której losy zadecydowały o końcu jednej ery i początku innej.

Źródła i uwagi

O postaci Edgara informują głównie kroniki anglosaskie i normańskie (m.in. Anglo-Saxon Chronicle, pisma kronikarzy normańskich i późniejsze streszczenia). Ze względu na fragmentaryczny charakter źródeł wiele szczegółów z jego życia pozostaje niepewnych i podlega dyskusji w literaturze historycznej.