Knut Wielki (Kanut) — król Anglii, Danii i Norwegii (ok. 995–1035)
Knut Wielki (ok. 995–1035) — wiking i jedyny król Anglii, Danii i Norwegii; potężne imperium nad Morzem Północnym, dyplomacja z cesarzami i papieżami. Poznaj jego panowanie.
Kanut (lub Knut Wielki) (ok. 995–12 listopada 1035) był wikingiem i jednym z najpotężniejszych władców w Europie Północnej w pierwszej połowie XI wieku. Był królem Anglii, Danii, Norwegii, sprawował wpływy nad częścią Szwecji oraz był namiestnikiem lub władcą Szlezwiku i Pomorza. Wpływy duńskie w regionie Morza Północnego nigdy nie były większe niż za jego czasów. Miał traktaty ze ŚwiętymiCesarzamiRzymskimi, Henrykiem II i Konradem II oraz utrzymywał dobre stosunki z papieżami swoich czasów.
Galeria obrazów
10 Obrazy
Początki i zdobycie władzy
Knut pochodził z dynastii duńskich władców; był synem króla Swena Widłobrodego (Sweyn Forkbeard). Po śmierci ojca i krótkim okresie zamętu w Danii, Knut prowadził wyprawy do Anglii. W 1016 roku pokonał króla Edmunda II (zwanego Ironside) w bitwie pod Assandunem i po śmierci Edmunda objął pełnię władzy w Anglii. Stopniowo przywrócił kontrolę nad rodzinnymi dziedzictwami w Skandynawii i ostatecznie zjednoczył pod swoją zwierzchnością państwa nad Morzem Północnym, tworząc tzw. „imperium północnomorskie”.
Polityka wewnętrzna i administracja
Knut rządził pragmatycznie: zachował wiele istniejących instytucji anglosaskich, współpracował z miejscową arystokracją i klerem, a także dbał o spokój wewnętrzny i porządek morski. Utrzymywał stałą flotę i korzystał z doświadczeń skandynawskich oraz anglosaskich administratorów. Wprowadził lub potwierdził prawa, które starały się godzić interesy poddanych różnych narodowości, oraz wspierał kościół — nadawał ziemie i fundusze na klasztory, co umacniało jego legitymację jako chrześcijańskiego władcy.
Stosunki międzynarodowe i konflikty
Knut dążył do stabilizacji stosunków z sąsiadami: zawierał sojusze i traktaty, m.in. z władcami Świętego Cesarstwa Rzymskiego, co potwierdzało jego pozycję w Europie Zachodniej. Wśród konfliktów warto wymienić najważniejsze kampanie zbrojne, które umocniły jego panowanie: wojny przeciwko anglosaskim przeciwnikom w 1015–1016 oraz działania w Skandynawii, w wyniku których w latach 20. XI wieku podporządkował sobie Norwegię (zmusił do ucieczki króla Olafa II, który powrócił dopiero w 1030 roku i zginął w bitwie). Dzięki kontroli nad morzami Knut kontrolował ważne szlaki handlowe i morskie regionu.
Małżeństwa i potomstwo
Knut zawierał związki małżeńskie i polityczne, które miały umacniać jego władzę. Jedną z ważniejszych żon była Emma z Normandii, wdowa po Æthelredzie II, co przyczyniło się do legitymizacji jego rządów w Anglii oraz zbliżenia z Normandią. Miał też związek z Ælfgifą z Northampton. Jego potomkami byli m.in. Harthacnut (syn Emmy), który później został królem Danii i Anglii, oraz dzieci z wcześniejszych związków, które odegrały rolę w walce o sukcesję po jego śmierci.
Śmierć i spuścizna
Knut zmarł 12 listopada 1035 roku. Został pochowany w Winchester, a jego śmierć zapoczątkowała okres rozbicia i walk o schedę — kraje skandynawskie i anglosaskie szybko poszły własnymi drogami, a jego „imperium północnomorskie” nie przetrwało w niezmienionej formie. Mimo krótkotrwałości zjednoczenia, panowanie Knuta pozostawiło trwały ślad: umocniło kontakt polityczny i handlowy pomiędzy Wyspami Brytyjskimi a Skandynawią, wpływało na rozwój administracji i prawa, a także stało się ważnym elementem w historii relacji angielsko-skandynawskich.
Wizerunek i pamięć
Knut jest pamiętany zarówno jako przywódca wojowniczy, zdolny polityk łączący różne tradycje, jak i jako król, który umiał korzystać z sojuszy z kościołem i lokalnymi elitami. W kulturze popularnej funkcjonuje wiele anegdot (np. słynna opowieść o rozkazaniu „odsunąć morze”), które ukazują go jako postać silną, lecz świadomą granic władzy — nawet jeśli niektóre z tych historii mają charakter literacki i służą podkreśleniu jego mądrości lub pokory.
Podsumowanie: Knut Wielki był jednym z najważniejszych władców Europy północnej XI wieku — stworzył na krótko państwo rozciągające się po obu stronach Morza Północnego, łącząc władztwo wojenne z pragmatycznym rządzeniem, współpracą z kościołem i dbałością o stabilizację administracyjną.
Podbój Anglii
Latem 1015 roku flota Kanuta wyruszyła w kierunku Anglii z duńską armią liczącą być może 10 000 osób na 200 długich okrętach. Cnut stał na czele całej gromady wikingów z całej Skandynawii. Siły inwazyjne miały toczyć często zacięte i krwawe walki z Anglikami przez następne czternaście miesięcy. Praktycznie wszystkie bitwy stoczono z synem Aethelreda, Edmundem Ironside'em.
Po wstąpieniu na tron w 1016 r. Kanut dokonał egzekucji wielu zwolenników Edmunda, by zapewnić sobie bezpieczeństwo korony.
Rodzina
Kanut, chrześcijanin, miał dwie żony. Jego pierwsza żona, a może konkubina, nazywała się Ælfgifu. Była żoną handfastu, co oznacza, że małżeństwo zostało zawarte przez złączenie rąk, a nie przez ceremonię kościelną. Było to legalne w tamtych czasach. Została jego północną królową.
Jego drugą żoną była Emma z Normandii, która w języku staroangielskim nosiła również imię Ælfgifu. Ich ślub był ślubem chrześcijańskim. Utrzymywała się na południu, z posiadłością w Exeter.
Obie żony urodziły synów, którzy zostali królami Anglii. Kanut utrzymywał Kościół w słodyczy dzięki wielu darom.
Kwestia
- 1 - Ælfgifu z Northampton
- Sweyn Knutsson, król Norwegii
- Harold Harefoot, król Anglii
- 2 - Emma z Normandii
- Harthacanute, król Danii i Anglii
- Gunhilda z Danii, poślubiła Henryka III, Świętego Cesarza Rzymskiego.
Kanut i fale
Istnieje opowieść o tym, że Kanut zasiadł na swoim tronie i nakazał morzu zawrócić. Nie wiemy, czy to się naprawdę wydarzyło. Wydaje się, że pochodzi ona od Henryka z Huntington (ok. 1088 - ok. 1154). Relacjonuje on ją w następujący sposób:
"Kiedy król Cnute panował przez dwadzieścia lat, odszedł z tego życia w Shaftesbury i został pochowany w Winchesterze w Old Minster. Kilka słów należy poświęcić potędze tego króla. Nigdy przed nim nie było w Anglii króla o tak wielkiej władzy. Był on panem całej Danii, całej Anglii, całej Norwegii, a także Szkocji. Oprócz wielu wojen, w których był szczególnie chwalebny, dokonał trzech pięknych i wspaniałych czynów....mi poddani, gdyż ziemia, na której siedzę, jest moja, a nikt jeszcze nie oparł się bezkarnie mojemu panowaniu. Rozkazuję ci więc, abyś nie wkraczał na moją ziemię, ani nie próbował zmoczyć ubrania lub kończyn twego pana". Ale morze poderwało się jak zwykle i lekceważąco oblało królowi stopy i golenie. Odskoczywszy więc, król zawołał: "Niechaj cały świat wie, że władza królów jest pusta i bezwartościowa, i że nie ma króla godnego tego miana, prócz Tego, z którego woli niebo, ziemia i morze przestrzegają wiecznych praw. Odtąd król Cnut nigdy nie nosił złotej korony na szyi, lecz umieścił ją na wizerunku ukrzyżowanego Pana, na wieczną chwałę Boga, wielkiego króla. Przez którego miłosierdzie niech dusza króla Knuta cieszy się odpoczynkiem."
Henryk z Huntingdon, Historia Anglorum (VI.17)
Powiązane artykuły
Autor
AlegsaOnline.com Knut Wielki (Kanut) — król Anglii, Danii i Norwegii (ok. 995–1035) Leandro Alegsa
URL: https://pl.alegsaonline.com/art/115886