Harold Harefoot, także Harold I, (ok. 1015 – 17 marca 1040) był królem Anglii w latach 1035–1040. Uważano go za syna Kanuta Wielkiego, króla Anglii, Danii, Norwegii i części Szwecji, z żoną Aelgifu z Northampton. W źródłach istnieje jednak sceptycyzm co do jego pochodzenia i stopnia pokrewieństwa z Kanutem – niektórzy kronikarze sugerowali, że Harold mógł być przyrodnim lub nieformalnie uznanym synem, co później stało się jednym z argumentów przeciwników jego władzy.

Pochodzenie i przydomek

Przydomek „Harefoot” (z ang. „zające-łap”) miał odzwierciedlać cechy fizyczne lub sposób bycia — współcześni kronikarze i późniejsi historycy tłumaczyli go jako oznakę lekkości i zwinności kroków, być może również jako określenie szybkiego działania lub unikliwości. Dokładne okoliczności narodzin i wychowania Harolda nie są dobrze udokumentowane; prawdopodobnie wychowywał się na dworze w Anglii i w kręgu wpływów Aelgifu.

Spór o sukcesję po śmierci Kanuta

Po śmierci Kanuta (12 listopada 1035 r.) jego syn z drugiego małżeństwa, Harthacanute, syn Kanuta i królowej Emmy z Normandii, był uważany za prawowitego dziedzica zarówno tronu Danii, jak i Anglii. Harthacanute nie mógł jednak przybyć do Anglii, ponieważ w tym czasie jego panowanie w Danii było zagrożone przez inwazję króla Norwegii Magnusa I i króla Szwecji Anunda Jakuba, a on sam musiał pozostać w Skandynawii, aby zabezpieczyć swoje królestwo.

W nieobecności Harthacanute w Anglii scena polityczna rozdarła się między zwolennikami królowej Emmy i jej syna a tymi, którzy popierali Harolda, syna Aelgifu. Część magnatów i miast uznała regencję lub krótkotrwałą władzę Harolda; inni nadal uznawali prawo Harthacanute do tronu. Szczególne znaczenie w tym konflikcie miała postawa Godwina, hrabiego Wessex — jego polityczne manewry i ostateczne poparcie dla Harolda umożliwiły temu ostatniemu utrzymanie władzy.

Rządy Harolda

Harold rządził w trudnym okresie, gdy Anglia pozostawała częścią wielkiego, nordycko-anglosaskiego imperium złożonego za panowania Kanuta. Jego panowanie trwało stosunkowo krótko, ale wiązało się z próbami konsolidacji władzy: wydawano dokumenty i monety z jego imieniem, a władzę centralną starano się utrzymać przy pomocy lojalnych earlów. Źródła współczesne i późniejsze (np. część annalistów anglosaskich i kronikarzy normańskich) przedstawiają Harolda w różnym świetle — zarówno jako sprawnego politycznie władcę, jak i jako intruza pozbawionego pełnej legitymacji, zależnie od punktu widzenia autorów.

W trakcie jego panowania nasiliły się też konflikty dynastii i odwetowe działania polityczne: międzynarodowe groźby ze strony Skandynawii, spory o majątki królewskie oraz napięcia z rodziną królowej Emmy wpływały na wewnętrzną niestabilność. Do dziś nie ma pełnej zgody co do tego, na ile opisywane w źródłach czyny (np. zatrzymanie i śmierć przyrodniego potomka Æthelreda, Aelfreda/Alfreda, podczas powrotu z Normandii) miały bezpośredni związek z polityką Harolda i jego stronników.

Śmierć i następstwo

Harold zmarł w Oksfordzie 17 marca 1040 r. Jego śmierć nastąpiła w momencie, gdy Harthacanute przygotowywał inwazję na Anglię, by dochodzić swego prawa do tronu. Harold został pochowany w opactwie Westminster. Po jego śmierci Harthacanute przybył do Anglii i w 1040 r. objął koronę jako król całej Anglii, lecz jego panowanie było krótkie (zmarł w 1042 r.), po czym tron przeszedł na Edwarda Wyznawcę, syna Emmy z Normandii.

Ocena historyczna

Postać Harolda Harefoota pozostaje przedmiotem sporów w historiografii. Wczesne źródła anglosaskie i normańskie często ukazują go w niekorzystnym świetle, co częściowo wynika z przekazu stron sporu dynastcznego (zwolenników Emmy i Harthacanute vs. zwolenników Aelgifu i Harolda). Współcześni historycy starają się oddzielić propagandę od faktów, analizując m.in. emisję monet, dokumenty aktowe oraz relacje różnych kronik. Ogólnie Harold jest dziś postrzegany jako władca, który wykorzystał istniejącą sytuację polityczną i wsparcie częśći angielskiej arystokracji, by utrzymać się u władzy w trudnym okresie przejściowym po śmierci Kanuta.