Edward Wyznawca – biografia świętego króla Anglii (1042–1066)

Edward Wyznawca – fascynująca biografia świętego króla Anglii (1042–1066): życie, panowanie, spór o sukcesję i wpływ Normandii. Poznaj legendę i fakty.

Edward Wyznawca (ok. 1003 – 4 stycznia 1066 lub 5 stycznia 1066 w różnych źródłach) był królem Anglii od 8 czerwca 1042 do stycznia 1066. Był synem króla Æthelreda II (Ethelreda II) i Emmy Normandzkiej. Młodość spędził na dworze normandzkim i przez wiele lat przebywał w Normandii, skąd pochodziła też jego matka. Z powodu najazdów duńskich i zmian politycznych w młodości znalazł się na obczyźnie – to doświadczenie ukształtowało jego związki z Normandią i wpływ Normanów na jego późniejsze rządy.

Młodość i powrót do Anglii

Po śmierci króla Harthacnuta (syna Knuta Wielkiego) w 1042 r. anglosascy przywódcy zaprosili Edwarda z powrotem do kraju. W 1041 r. anglosascy możnowładcy sprowadzili go do Anglii; według Kroniki anglosaskiej Edward i Harthacnut zostali wówczas wspólnie zaprzysiężeni na króla. Po śmierci Harthacnuta 8 czerwca 1042 r. Edward został proklamowany królem – kronika odnotowuje jego wielką popularność: "zanim go [Harthacnuta] pochowano, cały lud wybrał Edwarda na króla w Londynie".

Objęcie tronu i koronacja

Edward został koronowany 3 kwietnia 1043 roku w katedrze w Winchesterze, będącej dawną królewską siedzibą Sasów Zachodnich. Jako monarcha był postrzegany jako pobożny i umiarkowany, ale jego styl rządzenia był często uznawany za mniej stanowczy niż niektórych mocnych earlów anglosaskich.

Panowanie: polityka, możnowładcy i Normanowie

Panowanie Edwarda cechowały napięcia między królem a wpływowymi arystokratycznymi rodami, zwłaszcza rodziną Godwinów. Najpotężniejszym z nich był earl Godwin z Wessexu i jego synowie, w tym Harold (później Harold II). W 1045 Edward zawarł z Godwinami porozumienie przez małżeństwo z Edithą z Wessexu, córką Godwina; małżeństwo to nie przyniosło potomstwa. Wśród kronikarzy istnieje również tradycja, że małżeństwo było bezpotomne celowo, z powodu religijnej postawy króla, choć szczegóły są dyskusyjne.

Edward zachował silne kontakty z Normandią: sprowadzał na Angielski dwór duchownych i urzędników normandzkich, co budowało pro-normandzką orientację części administracji i Kościoła. Jego preferencje wobec Normanów stały się jednym z elementów napięć, które po jego śmierci posłużyły jako jeden z pretekstów roszczeń Wilhelma z Normandii do angielskiego tronu.

Reformy kościelne i fundacje

Edward jest znany ze swojej pobożności i aktywności na rzecz Kościoła. Zainicjował m.in. budowę i rozbudowę kościołów, najbardziej znaną jest fundacja i budowa opactwa westminsterskiego (Westminster Abbey), wznoszonego w stylu romańskim z wpływami normandzkimi. Nowa świątynia była poświęcona jeszcze za jego panowania – jej konsekracja miała miejsce w grudniu 1065 roku, krótko przed śmiercią króla.

Śmierć i spór o sukcesję

Edward zmarł na początku stycznia 1066 roku, pozostawiając tronu bez bezpośredniego dziedzica. Po jego śmierci do tronu pretendowały cztery osoby: Harold Godwinson, Wilhelm z Normandii, Harald Hardrada z Norwegii oraz Edgar Ætheling. Istnieją sprzeczne relacje na temat tego, komu Edward miał obiecać koronę:

• Normandzkie kroniki twierdzą, że Edward w różnych okolicznościach obiecał tron Wilhelmowi z Normandii i że Normanowie uzyskali od niego przysięgę poparcia.
• Inne źródła anglosaskie podają, że tuż przed śmiercią Edward mianował lub pobłogosławił Harolda Godwinsona, który został szybko koronowany jako Harold II.

Spór o sukcesję doprowadził w 1066 r. do inwazji najpierw ze strony Norwegii (Harald Hardrada) — pokonanej przez Harolda w bitwie pod Stamford Bridge — a następnie do inwazji Wilhelma z Normandii, zakończonej Bitwą pod Hastings 14 października 1066 i przyjęciem korony przez Wilhelma Zdobywcę.

Kanonizacja i dziedzictwo

Edward szybko zyskał reputację świętego i cudotwórcy. W 1161 roku został kanonizowany przez papieża Aleksandra III, a jego kult był szczególnie silny w opactwie westminsterskim, gdzie znajdowało się jego mauzoleum. Jego pamięć przetrwała w literaturze, ikonografii i obrzędowości kościelnej; stał się symbolem pobożnego, choć politycznie słabszego monarchy okresu przed normańskim podbojem.

Ocena historyczna

Edward Wyznawca pozostaje postacią ambiwalentną: z jednej strony ceniony za pobożność, szczodrość wobec Kościoła i dbałość o ceremoniał królewski; z drugiej — krytykowany za brak stanowczości wobec rosnącej potęgi earlów i za nadmierne poleganie na Normandczykach, co mogło ułatwić późniejsze roszczenia Wilhelma. Jego panowanie kończy długi okres anglosaskiej niezależności przed zdecydowaną zmianą polityczną i kulturową, jaka nastąpiła po 1066 roku.

Pytania i odpowiedzi

P: Kim był święty Edward Wyznawca?

P: Ile osób ubiegało się o tron po śmierci Edwarda?

P: Jaką obietnicę złożył Edward każdemu z pretendentów do tronu?

P: Gdzie Edward spędził wiele lat, zanim został zaproszony z powrotem do Anglii w 1041 roku?

P: Do kogo należał Edward po powrocie do Anglii?

P: Kiedy Edward został koronowany na króla Anglii?

P: Jak ludzie zareagowali, gdy Edward został koronowany na króla?

Szukaj według litery