Teropody (z gr. „bestia” + „stopa”) to klad przede wszystkim dwunożnych dinozaurów. W niektórych starszych lub nieprecyzyjnych źródłach trafia się sformułowanie z rodziny zauropodów. Jest to błędne — teropody stanowią odrębną, bardzo zróżnicowaną grupę dinozaurów, blisko spokrewnioną z innymi saurischiami, a nie z wielkimi roślinożernymi zauropodami.

Większość teropodów była mięsożerna, ale w toku ewolucji wiele linii przeszło na odmienne sposoby odżywiania: rozwijała się u nich roślinożerność, wszystkożerność i owadożerność. Dzięki temu teropody zajmowały bardzo różnorodne nisze ekologiczne — od małych łowców owadów po ogromne drapieżniki osiągające wiele ton masy ciała.

Dziś dziedzictwo teropodów kontynuują ptaki: szacuje się, że współcześnie żyje około 9 300–10 000 gatunków ptaków, które wywodzą się od drobnych, pierzastych dinozaurów z grupy koelurozaurów. Ewolucja prowadząca do prawdziwych ptaków zaczęła się już w górnej Jurze, kiedy to z małych, zwrotnych drapieżników stopniowo wykształciły się cechy sprzyjające lotowi i życiu na drzewach.

Wspólne cechy łączące teropody z ptakami obejmują m.in.:

  • Dwunożność — poruszanie się na dwóch kończynach tylnych (choć niektóre teropody potrafiły chodzić także w inny sposób);
  • trójpalczastą budowę stopy u wielu grup;
  • obecność furkuli (kości wędzidłowej) u licznych teropodów i ptaków;
  • kości częściowo wypełnione powietrzem (system pneumatyczny), co zmniejszało ciężar szkieletu;
  • obecność piór lub struktur pióropodobnych u wielu grup, także tych nielotnych;
  • rozmnażanie przez składanie jaj oraz często zachowania opiekuńcze wobec potomstwa (gniazdowanie, wysiadywanie).

Różnorodność teropodów była ogromna — od drobnych, zwrotnych drapieżników po olbrzymie formy jak Tyrannosaurus rex czy Allosaurus. W obrębie kladu wyróżnia się liczne grupy systematyczne (m.in. Ceratosauria, Tetanurae, Coelurosauria), z których szczególnie ważna ewolucyjnie jest linia Coelurosauria prowadząca do Maniraptora i ostatecznie do ptaków.

Badania paleontologiczne (szczególnie znaleziska z utworów skalnych takich jak fauna Jehol w Chinach) ujawniły wiele dowodów na obecność piór, różnorodne formy uzębienia, zróżnicowane strategie łowieckie i stopniowe przystosowania do lotu. Analizy anatomiczne i histologiczne sugerują u niektórych teropodów szybki wzrost i podwyższony metabolizm w porównaniu z typowymi współczesnymi gadami.

Teropody są zatem jedną z najlepiej poznanych i najciekawszych grup dinozaurów, kluczową dla zrozumienia pochodzenia ptaków oraz ewolucji zachowań takich jak pióra, gniazdowanie i lot. Odkrycia kolejnych skamieniałości wciąż uzupełniają obraz ich biologii i różnorodności.