Teoria Ziemi była publikacją Jamesa Hutton'a, która stworzyła podstawy geologii. Pokazał w niej, że Ziemia jest produktem sił natury. To, co można było zaobserwować dzisiaj, przez długie okresy czasu, mogło wytworzyć to, co widzimy w skałach. Ta idea, uniformatyzm, była dużym krokiem w historii geologicznej skali czasu. Wykorzystał ją Charles Lyell w swojej pracy, a podręcznik Lyella miał istotny wpływ na Charlesa Darwina.
Hutton uznał, że skały rejestrują dowody dawnego działania procesów, które działają do dziś. Przewidział także selekcję naturalną, jak następuje:
"Ci, którzy najbardziej odbiegają od najlepiej przystosowanej konstytucji, będą najbardziej narażeni na zginięcie, a z drugiej strony te zorganizowane organy, które najbardziej zbliżają się do najlepszej konstytucji w obecnych okolicznościach, będą najlepiej przystosowane do kontynuowania, w zachowaniu siebie i pomnażaniu jednostek swojej rasy".
Proza Huttona utrudniła jego teorie. John Playfair w 1802 r. powtórzył geologiczne idee Hutttona w bardziej zrozumiałym języku angielskim. Pominął jednak myśli Hutton'a o ewolucji. Charles Lyell w latach 30. spopularyzował ideę nieskończenie powtarzającego się cyklu (erozji skał i gromadzenia się osadów). Lyell wierzył w stopniowe zmiany i uważał, że nawet Hutton zbyt wiele zawdzięcza katastrofalnym zmianom.
Prace Hutton'a były publikowane w różnych formach i etapach: