Il barbiere di Siviglia (Cyrulik sewilski) — opera komiczna Rossiniego (1816)
Cyrulik sewilski (Il barbiere di Siviglia) — najsłynniejsza opera komiczna Rossiniego z 1816 r., pełna niezapomnianych melodii, humoru i błyskotliwej intrygi.
Cyrulik sewilski (po włosku: Il barbiere di Siviglia) to opera komiczna (opera buffa) w dwóch aktach autorstwa kompozytora Gioachino Rossiniego. Libretto (słowa) oparte jest na komedii Pierre'a Beaumarchais Cyrulik sewilski. Jest to najsłynniejsza opera Rossiniego, zawierająca kilka bardzo znanych melodii.
Pierwsze przedstawienie odbyło się 20 lutego 1816 roku w Rzymie.
Autor libretto i geneza
Libretto przygotował Cesare Sterbini, adaptując francuską komedię Pierre'a Beaumarchais z 1775 roku. Beaumarchais stworzył serię dramatów o Figaro — Cyrulik sewilski to pierwszy z cyklu, później powstały m.in. Wesele Figara. Rossini skomponował operę w bardzo krótkim czasie (kilka tygodni), odpowiadając na zamówienie rzymskiej sceny operowej. Już od pierwszych wystawień dzieło zaczęło zdobywać popularność dzięki żywiołowej muzyce i barwnym postaciom.
Obsada i główne postacie
- Figaro – cyrulik, sprytny faktotum (baryton)
- Il Conte di Almaviva – hrabia zakochany w Rosinie (tenor)
- Rosina – podopieczna Dr. Bartolo, obiekt uczuć hrabiego (mezzosopran/sopran w zależności od wykonania)
- Don Bartolo – doktor i opiekun Rosiny, przeciwnik zalotów (bas/baryton)
- Don Basilio – nauczyciel muzyki, intrygant (bas)
- Berta – służąca (sopran), postać drugoplanowa
Krótki zarys fabuły
Akcja rozgrywa się w Sewilli. Hrabia Almaviva, zakochany w młodej Rosinie, próbuje zdobyć jej serce i uwolnić ją spod opieki czujnego Dr. Bartola, który chce poślubić Rosinę dla posagu. Hrabia korzysta z pomocy Figara, cyrulika i „człowieka od wszystkiego”, którego spryt i pomysłowość prowadzą do szeregu zabawnych intryg. Po serii podszywać, przebrań i muzycznych popisów kończy się to zwykle szczęśliwym zakończeniem — triumfem miłości i obnażeniem planów Bartola.
Najsłynniejsze arie i fragmenty
- "Largo al factotum" – aria Figara (II akt), pełna ruchu i patterowego śpiewu, często cytowana poza światem opery.
- "Una voce poco fa" – aria Rosiny, w której wyznaje swoje uczucia i zarazem pokazuje charakter — liryczne i wirtuozowskie wykonanie.
- "La calunnia" – aria Don Basilia, satyryczny opis mechanizmu pomówienia.
- Uwertura – energiczna i rozpoznawalna; często wykonywana niezależnie od opery jako popularny fragment koncertowy.
Styl muzyczny i cechy dzieła
Il barbiere di Siviglia reprezentuje włoskie bel canto i tradycję opera buffa. Rossini łączy liryczne kantyleny z błyskotliwą, rytmiczną akcją wokalną (patter), tworząc muzykę pełną humoru, wdzięku i dramatycznej ekspresji. Charakterystyczne są szybkie akapity instrumentalne, świetnie skonstruowane zespoły wokalne (duety, tercety, większe ansamble) oraz zróżnicowanie barw głosowych postaci, które podkreślają komizm i napięcia fabularne.
Premiera i przyjęcie
Premiera w Rzymie 20 lutego 1816 r. spotkała się z mieszanym przyjęciem — spektakl odbył się w atmosferze teatralnych napięć i konkurencji, jednak opera szybko zdobyła publiczność i rozgłos. W ciągu kilku lat rozeszła się po teatrach całej Europy i do dziś należy do najczęściej wystawianych oper na świecie.
Znaczenie i recepcja historyczna
Opera ugruntowała sławę Rossiniego i stała się punktem odniesienia dla komediowej opery włoskiej XIX wieku. Wpłynęła też na wyobraźnię muzyczną i sceniczną kolejnych pokoleń — motywy z Cyrulika sewilskiego są powszechnie rozpoznawalne poza środowiskiem operowym (reklama, film, kultywacja repertuaru koncertowego).
Wykonania i nagrania
Dzieło doczekało się licznych realizacji scenicznych i nagrań studyjnych oraz koncertowych. Interpretacje różnią się obsadzeniem głosów, tempem i podejściem reżyserskim — od tradycyjnych inscenizacji po nowoczesne, często humorystyczne adaptacje. Wiele nagrań uznawanych jest za klasykę wykonawstwa bel canto, a wybrane aria i fragmenty regularnie pojawiają się w programach koncertowych.
Uwagi praktyczne
- Forma: opera w dwóch aktach.
- Czas trwania: zwykle około 2 godzin (w zależności od realizacji).
- Język oryginału: włoski (włosku).
Il barbiere di Siviglia pozostaje jednym z najważniejszych i najpopularniejszych przykładów opery komicznej — dziełem, które łączy błyskotliwą inwencję muzyczną Rossiniego z uniwersalnym humorem i zrozumiałą fabułą, dzięki czemu od ponad dwóch stuleci bawi i zachwyca publiczność na całym świecie.
Historia opery
Opera Rossiniego nie była pierwszą, która powstała na podstawie sztuki Beaumarchais'go. Kompozytor Giovanni Paisiello napisał jedną o tym samym tytule, a kolejną skomponował w 1796 roku Nicolas Isouard. Opera Paisiella była przez pewien czas popularna, ale wkrótce sławę zdobyła opera Rossiniego, a opera Paisiella została zapomniana.
Opera Mozarta Le nozze di Figaro, skomponowana w 1786 roku, jest również oparta na tej samej sztuce, ale dotyczy drugiej części sztuki (sztuka była w trzech częściach).
Rossini znany jest z tego, że potrafił komponować bardzo szybko. Całą muzykę do Cyrulika sewilskiego skomponował w niecałe trzy tygodnie. Uwerturę zapożyczył z czegoś, co napisał wcześniej.
Kiedy opera została wystawiona po raz pierwszy 20 lutego 1816 roku, była wielką porażką. Publiczność syczała i wyśmiewała się przez cały czas, a na scenie zdarzyło się kilka drobnych wypadków. W pewnym momencie na scenę wszedł kot.
Za drugim razem spektakl okazał się wielkim sukcesem.
Historia opery
Opera Rossiniego nie była pierwszą, która powstała na podstawie sztuki Beaumarchais'go. Kompozytor Giovanni Paisiello napisał jedną o tym samym tytule, a kolejną skomponował w 1796 roku Nicolas Isouard. Opera Paisiella była przez pewien czas popularna, ale wkrótce sławę zdobyła opera Rossiniego, a opera Paisiella została zapomniana.
Opera Mozarta Le nozze di Figaro, skomponowana w 1786 roku, jest również oparta na tej samej sztuce, ale dotyczy drugiej części sztuki (sztuka była w trzech częściach).
Rossini znany jest z tego, że potrafił komponować bardzo szybko. Całą muzykę do Cyrulika sewilskiego skomponował w niecałe trzy tygodnie. Uwerturę zapożyczył z czegoś, co napisał wcześniej.
Kiedy opera została wystawiona po raz pierwszy 20 lutego 1816 roku, była wielką porażką. Publiczność syczała i wyśmiewała się przez cały czas, a na scenie zdarzyło się kilka drobnych wypadków. W pewnym momencie na scenę wszedł kot.
Za drugim razem spektakl okazał się wielkim sukcesem.
Role
| Rola | Typ głosu | Prawykonanie, 20 lutego 1816 |
| Rosina, podopieczna Bartolo | mezzosopran | Geltrude Righetti |
| Doktor Bartolo, opiekun Rosiny | Bartolomeo Botticelli | |
| Hrabia Almaviva, miejscowy szlachcic | tenor | Manuel Garcia |
| Figaro, Cyrulik sewilski | baryton | Luigi Zamboni |
| Fiorello, sługa hrabiego | basy | Paolo Biagelli |
| Basilio, wspólnik Bartolo | basy | Zenobio Vitarelli |
| Berta (Marcellina), służąca doktora Bartolo | sopran | Elisabetta Loiselet |
| Ambrogio, sługa doktora Bartolo | cichy | |
| Notariusz | cichy |
Role
| Rola | Typ głosu | Prawykonanie, 20 lutego 1816 |
| Rosina, podopieczna Bartolo | mezzosopran | Geltrude Righetti |
| Doktor Bartolo, opiekun Rosiny | Bartolomeo Botticelli | |
| Hrabia Almaviva, miejscowy szlachcic | tenor | Manuel Garcia |
| Figaro, Cyrulik sewilski | baryton | Luigi Zamboni |
| Fiorello, sługa hrabiego | basy | Paolo Biagelli |
| Basilio, wspólnik Bartolo | basy | Zenobio Vitarelli |
| Berta (Marcellina), służąca doktora Bartolo | sopran | Elisabetta Loiselet |
| Ambrogio, sługa doktora Bartolo | cichy | |
| Notariusz | cichy |
Historia opery
Akt 1
Plac przed domem doktora Bartolo
Historia rozgrywa się w mieście Sewilla w Hiszpanii. Ma to być XVII wiek. Na miejskim rynku przed domem doktora Bartolo, pod oknem Rozyny przygrywa zespół muzyków. Wśród nich jest Lindoro, który udaje biednego studenta, ale tak naprawdę jest przebranym hrabią Almavivą. Ma nadzieję, że Rozyna go pokocha. Płaci muzykom, którzy następnie odchodzą.
Wchodzi Figaro. Był on kiedyś służącym Almavivy. Aria, którą śpiewa jest bardzo znana. Nazywa się Largo al factotum. Almaviva prosi go, aby pomógł mu spotkać się z Rozyną, oferując mu pieniądze, jeśli mu się to uda. Figaro mówi, że powinien przebrać się za żołnierza i udając, że jest pijany, spróbować dostać się do domu.
W domu doktora Bartolo Rozyna śpiewa pieśń Una voce poco fa (A voice just now). Rosina pisze do hrabiego, nazywając go Lindoro, bo myśli, że tak ma na imię. Gdy wychodzi z pokoju, wchodzą Bartolo i Basilio. Bartolo jest podejrzliwy w stosunku do hrabiego, a Basilio mówi, że powinni zacząć opowiadać o nim złe historie, żeby się go pozbyć.
Kiedy ich już nie ma, wchodzą Rozyna i Figaro. Figaro prosi Rozynę, aby napisała krótką notatkę do Lindora. Ona już to zrobiła. Bartolo zaskakuje ją, ale udaje jej się go oszukać.
Berta, służąca doktora Bartolo, próbuje opuścić dom. Spotyka ją hrabia przebrany za pijanego żołnierza. Bartolo nie może pozbyć się hrabiego, któremu udaje się zamienić krótkie słowo z Rosiną. Szepcze jej, że nazywa się Lindoro i daje jej list. Bartolo przygląda się temu i jest podejrzliwy. Chce wiedzieć, czego dotyczy list, ale Rozyna zwodzi go, dając mu listę rzeczy do wyprania. Bartolo i hrabia zaczynają się kłócić. Pojawiają się Basilio, Figaro i Berta, a hałas słyszy oficer straży i jego ludzie. Bartolo myśli, że hrabia został aresztowany, ale Almaviva zdradza oficerowi swoje prawdziwe nazwisko i natychmiast zostaje wypuszczony. Bartolo i Basilio nie mogą zrozumieć, dlaczego tak się stało. Rosina śmieje się z nich.
Akt 2
Dom doktora Bartolo
Almaviva ponownie zjawia się w domu doktora. Tym razem jest przebrany za nauczyciela muzyki. Udaje, że Basilio jest chory i że przyszedł zamiast niego. Początkowo Bartolo jest podejrzliwy, ale wkrótce wpuszcza go do środka, gdy ten pokazuje mu list Rozyny. Daje Różynce lekcję śpiewu. Bartolo myśli, że Lindoro jest jednym ze sług hrabiego i że próbuje zdobyć dla niego dziewczęta. Bartolo nie chce zostawić go samego z Rozyną, więc każe Figarowi (który jest cyrulikiem) ogolić go.
Kiedy nagle pojawia się Basilio, Almaviva przekupuje go pieniędzmi, a on odchodzi, mówiąc, że jest chory. Bartolo orientuje się w końcu, że to podstęp i wyprowadza wszystkich z pokoju. Udaje się do notariusza, aby zawrzeć umowę małżeńską między sobą a Rozyną. Pokazuje Różynce list, który napisała do "Lindoro" i sprawia, że myśli ona, iż Lindoro jest sługą i przebiegłym przyjacielem Almavivy.
Scena jest pusta, a muzyka wywołuje burzę z piorunami. Hrabia i Figaro wspinają się po drabinie na balkon i wchodzą do pokoju przez okno. Rosina pokazuje Almavivie list i mówi, że jest bardzo smutna. Almaviva mówi jej, kim naprawdę jest. Rozyna teraz go kocha. Figaro mówi im, że powinni wyjść. Basilio i notariusz podchodzą do drzwi wejściowych i próbują wyjść po drabinie, ale ta zniknęła. Basilio może albo wziąć łapówkę i zostać świadkiem ślubu, albo zostać zastrzelony. Postanawia, wraz z Figarem, być świadkiem podpisania kontraktu małżeńskiego między hrabią a Rozyną. Bartolo rzuca się do akcji, ale jest już za późno. Bartolo (który był tym, który zabrał drabinę) jest szczęśliwy, gdy dowiaduje się, że może zatrzymać posag Różyny.
Historia opery
Akt 1
Plac przed domem doktora Bartolo
Historia rozgrywa się w mieście Sewilla w Hiszpanii. Ma to być XVII wiek. Na miejskim rynku przed domem doktora Bartolo, pod oknem Rozyny przygrywa zespół muzyków. Wśród nich jest Lindoro, który udaje biednego studenta, ale tak naprawdę jest przebranym hrabią Almavivą. Ma nadzieję, że Rozyna go pokocha. Płaci muzykom, którzy następnie odchodzą.
Wchodzi Figaro. Był on kiedyś służącym Almavivy. Aria, którą śpiewa jest bardzo znana. Nazywa się Largo al factotum. Almaviva prosi go, aby pomógł mu spotkać się z Rozyną, oferując mu pieniądze, jeśli mu się to uda. Figaro mówi, że powinien przebrać się za żołnierza i udając, że jest pijany, spróbować dostać się do domu.
W domu doktora Bartolo Rozyna śpiewa pieśń Una voce poco fa (A voice just now). Rosina pisze do hrabiego, nazywając go Lindoro, bo myśli, że tak ma na imię. Gdy wychodzi z pokoju, wchodzą Bartolo i Basilio. Bartolo jest podejrzliwy w stosunku do hrabiego, a Basilio mówi, że powinni zacząć opowiadać o nim złe historie, żeby się go pozbyć.
Kiedy ich już nie ma, wchodzą Rozyna i Figaro. Figaro prosi Rozynę, aby napisała krótką notatkę do Lindora. Ona już to zrobiła. Bartolo zaskakuje ją, ale udaje jej się go oszukać.
Berta, służąca doktora Bartolo, próbuje opuścić dom. Spotyka ją hrabia przebrany za pijanego żołnierza. Bartolo nie może pozbyć się hrabiego, któremu udaje się zamienić krótkie słowo z Rosiną. Szepcze jej, że nazywa się Lindoro i daje jej list. Bartolo przygląda się temu i jest podejrzliwy. Chce wiedzieć, czego dotyczy list, ale Rozyna zwodzi go, dając mu listę rzeczy do wyprania. Bartolo i hrabia zaczynają się kłócić. Pojawiają się Basilio, Figaro i Berta, a hałas słyszy oficer straży i jego ludzie. Bartolo myśli, że hrabia został aresztowany, ale Almaviva zdradza oficerowi swoje prawdziwe nazwisko i natychmiast zostaje wypuszczony. Bartolo i Basilio nie mogą zrozumieć, dlaczego tak się stało. Rosina śmieje się z nich.
Akt 2
Dom doktora Bartolo
Almaviva ponownie zjawia się w domu doktora. Tym razem jest przebrany za nauczyciela muzyki. Udaje, że Basilio jest chory i że przyszedł zamiast niego. Początkowo Bartolo jest podejrzliwy, ale wkrótce wpuszcza go do środka, gdy ten pokazuje mu list Rozyny. Daje Różynce lekcję śpiewu. Bartolo myśli, że Lindoro jest jednym ze sług hrabiego i że próbuje zdobyć dla niego dziewczęta. Bartolo nie chce zostawić go samego z Rozyną, więc każe Figarowi (który jest cyrulikiem) ogolić go.
Kiedy nagle pojawia się Basilio, Almaviva przekupuje go pieniędzmi, a on odchodzi, mówiąc, że jest chory. Bartolo orientuje się w końcu, że to podstęp i wyprowadza wszystkich z pokoju. Udaje się do notariusza, aby zawrzeć umowę małżeńską między sobą a Rozyną. Pokazuje Różynce list, który napisała do "Lindoro" i sprawia, że myśli ona, iż Lindoro jest sługą i przebiegłym przyjacielem Almavivy.
Scena jest pusta, a muzyka wywołuje burzę z piorunami. Hrabia i Figaro wspinają się po drabinie na balkon i wchodzą do pokoju przez okno. Rosina pokazuje Almavivie list i mówi, że jest bardzo smutna. Almaviva mówi jej, kim naprawdę jest. Rozyna teraz go kocha. Figaro mówi im, że powinni wyjść. Basilio i notariusz podchodzą do drzwi wejściowych i próbują wyjść po drabinie, ale ta zniknęła. Basilio może albo wziąć łapówkę i zostać świadkiem ślubu, albo zostać zastrzelony. Postanawia, wraz z Figarem, być świadkiem podpisania kontraktu małżeńskiego między hrabią a Rozyną. Bartolo rzuca się do akcji, ale jest już za późno. Bartolo (który był tym, który zabrał drabinę) jest szczęśliwy, gdy dowiaduje się, że może zatrzymać posag Różyny.
Pytania i odpowiedzi
P: Kto skomponował Cyrulika sewilskiego?
O: Cyrulik sewilski został skomponowany przez Gioachino Rossiniego.
P: Jakiego rodzaju jest to opera?
A: Cyrulik sewilski to opera komiczna, znana również jako opera buffa.
P: Co było źródłem libretta (słów)?
A: Libretto Cyrulika sewilskiego powstało na podstawie komedii Pierre'a Beaumarchais'a Cyrulik sewilski.
P: Kiedy odbyło się pierwsze przedstawienie?
O: Pierwsze przedstawienie odbyło się 20 lutego 1816 roku w Rzymie.
P: Czy jest to najbardziej znana opera Rossiniego?
A: Tak, Cyrulik sewilski jest najsłynniejszą operą Rossiniego i zawiera kilka bardzo znanych melodii.
P: Gdzie odbyło się pierwsze przedstawienie?
O: Pierwsze przedstawienie odbyło się w Rzymie.
Przeszukaj encyklopedię