Le nozze di Figaro (Wesele Figara) — opera Mozarta KV 492, premiera 1786
Le nozze di Figaro — Mozartowska opera buffa (KV 492) z pamiętną premierą 1786: opowieść o miłości, intrygach i cenzurze, która zmieniła operowy kanon.
Wesele Figara, czyli „szalony dzień” (Le nozze di Figaro, ossia la folle giornata, KV 492) to opera buffa w czterech aktach z muzyką Wolfganga Amadeusza Mozarta i włoskim librettem Lorenza Da Ponte. Premiera opery odbyła się 1 maja 1786 roku w Burgtheater w Wiedniu. Spektakl spotkał się z entuzjastycznym przyjęciem publiczności — wiele scen powtarzano jako bis, co wydłużyło przedstawienie do tego stopnia, że nawet cesarz miał zastrzeżenia co do jego długości.
Opera jest oparta na francuskiej sztuce z 1784 roku, La folle journée, ou le Mariage de Figaro Pierre'a Beaumarchais. Sztuka ta była w swoim czasie bardzo kontrowersyjna (krótko nawet zakazana we Francji), jednak libretto Da Ponte zawierało zmiany i dopasowania, dzięki którym przeszło przez wiedeńską cenzurę — usunięto lub złagodzono elementy bezpośrednio atakujące porządek społeczny.
Fabuła i główne postacie
Akcja opery toczy się w ciągu jednego dnia na hiszpańskiej posiadłości i skupia się na intrygach, pomyłkach i romansach. Główne postacie to m.in.:
- Figaro — sprytny lokaj, narzeczony Susanny;
- Susanna — sprytna służąca i narzeczona Figara;
- Hrabia Almaviva — mąż Hrabiny, usiłujący uwieść Susannę;
- Hrabina (Rosina) — żona Hrabiego, tęskniąca za utraconą miłością;
- Cherubino — młody giermek zakochany w każdej kobiecie (rolę tę zwykle wykonuje mezzosopran lub sopran trouser role);
- Marcellina, Don Bartolo, Don Basilio, Antonio i inne postacie tworzące sieć intryg i zabawnych nieporozumień.
Muzyka i wyróżniające się numery
Le nozze di Figaro jest znane ze znakomitej konstrukcji zespołowej i dramaturgii muzycznej — Mozart łączy elementy buffy z momentami lirycznymi i refleksyjnymi. Opera ma wiele rozpoznawalnych arii i duetów, m.in.:
- «Se vuol ballare» — aria Figara, w której snuje plany przeciwko hrabiemu;
- «Non più andrai» — znana, dowcipna aria zapowiadająca losy Cherubina;
- «Voi che sapete» — śpiewana przez Cherubina, pełna młodzieńczej niewinności;
- «Porgi, amor» i «Dove sono i bei momenti» — arie Hrabiny o tęsknocie i godności;
- «Sull'aria… che soave zeffiretto» — słynny duet Hrabiny i Susanny, przykład doskonałego połączenia lyricznej melodii i subtelnej harmonii.
Mozart wykorzystuje orkiestrę nie tylko jako tło, lecz jako aktywnego partnera dramatu: instrumentacja potęguje komizm scen, podkreśla napięcia i subtelnie rysuje psychologię postaci. Szczególnie cenione są mistrzowskie finale aktów — skomplikowane partie zespołowe, w których nakładają się różne wątki muzyczne.
Premiera, odbiór i cenzura
Premiera w 1786 roku odbyła się w klimacie zainteresowania sztuką i polityką oświeceniową. Publiczność przyjęła operę z entuzjazmem; jednocześnie temat społecznego dystynktu i krytyka arystokracji budziły niepokój u konserwatywnych kręgów. Dzięki interwencjom Da Ponte i usunięciu najbardziej kontrowersyjnych fragmentów, libretto przeszło przez wiedeńską cenzurę, choć ślady politycznego napięcia pozostały w subtelnej grze postaci i sytuacji.
Znaczenie i dziedzictwo
Le nozze di Figaro bywa uznawane za jedno z najwybitniejszych dzieł Mozarta i jeden z kamieni milowych opery klasycznej. Opera łączy błyskotliwy humor z głębszą analizą uczuć i relacji międzyludzkich, a także wprowadza nową jakość w pisaniu zespołów wokalnych — buduje napięcie dramatyczne poprzez jednoczesne prowadzenie kilku linii akcji. Dzieło to pozostaje stałym elementem repertuaru operowego na całym świecie i często bywa wystawiane zarówno w tradycyjnych, jak i współczesnych inscenizacjach.
Ze względu na bogactwo postaci, precyzję muzyczną i uniwersalność tematów — miłości, władzy, zazdrości i przebaczenia — Le nozze di Figaro nadal porusza współczesnego widza i słuchacza, zachowując przy tym swoje miejsce jako arcydzieło muzyki operowej.
Cast
- Hrabia Almaviva
- Hrabina Almaviva (sopran), żona hrabiego
- Figaro, sługa hrabiego Almavivy i narzeczony Zuzanny
- Zuzanna (sopran), pokojówka Hrabiny i narzeczona Figara
- Cherubino, chłopiec na posyłki
Historia
Akcja opery rozgrywa się w pałacu i ogrodach hrabiego Almavivy w Sewilli, w Hiszpanii. Figaro, służący hrabiego Almavivy, jest w przededniu ślubu z Zuzanną, pokojówką hrabiny.
Almaviva od dawna pożąda Zuzanny. Planuje wskrzesić stare prawo szlacheckie, które pozwalało szlachcicowi rozdziewiczyć chłopkę w noc poślubną. Figaro jest wściekły.
Wraz z Zuzanną i przyjaciółmi udaremnia zamiary hrabiego. Almaviva zmuszony jest błagać żonę o przebaczenie.
Pytania i odpowiedzi
Q: Czym jest Le nozze di Figaro?
O: Le nozze di Figaro to opera buffa z muzyką Wolfganga Amadeusza Mozarta i włoskim librettem Lorenza Da Ponte.
P: Kiedy odbyła się premiera opery Le nozze di Figaro?
O: Opera miała swoją premierę w Burgtheater w Wiedniu 1 maja 1786 roku.
P: Jak opera została przyjęta podczas premiery?
O: Opera została dobrze przyjęta i prawie każda scena doczekała się bisu, co sprawiło, że przedstawienie trwało tak długo, że cesarzowi się to nie spodobało i zażądał jego przerwania.
P: Na czym oparta jest opera?
O: Opera jest oparta na francuskiej sztuce z 1784 roku, La folle journée, ou le Mariage de Figaro autorstwa Pierre'a Beaumarchais.
P: Dlaczego sztuka La folle journée była kontrowersyjna w swoich czasach?
O: Sztuka La folle journée była w swoim czasie kontrowersyjna, a nawet na krótko zakazana we Francji ze względu na jej wątpliwy materiał.
P: Czy libretto Da Ponte do Le nozze di Figaro zostało ocenzurowane?
O: Tak, libretto Da Ponte przeszło przez wiedeńskich cenzorów po usunięciu wątpliwych materiałów.
P: Kto napisał muzykę do Le nozze di Figaro?
O: Muzyka do Le nozze di Figaro została napisana przez Wolfganga Amadeusza Mozarta.
Przeszukaj encyklopedię