Rytualne oczyszczenie to rytuał zalecany przez religię, dzięki któremu dana osoba jest uważana za wolną od nieczystości. Wiele religii wymaga, aby osoby oddające cześć były w tym stanie. Czystość rytualna to stan rytualnej czystości. Rytualne oczyszczenie może odnosić się również do przedmiotów i miejsc. Nieczystość rytualna nie jest tożsama ze zwykłą nieczystością fizyczną, taką jak plamy brudu; niemniej jednak, płyny ustrojowe są ogólnie uważane za rytualnie nieczyste.
Większość z tych rytuałów istniała na długo przed zarodkową teorią choroby, a ich znaczenie jest widoczne w najwcześniejszych znanych systemach religijnych starożytnego Bliskiego Wschodu. Niektórzy autorzy łączą te rytuały z tabu.
Niektórzy dostrzegli korzyści płynące z tych praktyk dla zdrowia i zapobiegania infekcjom, zwłaszcza w miejscach, gdzie ludzie mają ze sobą bliski kontakt. Chociaż praktyki te pojawiły się zanim idea teorii zarazków została upowszechniona w obszarach, w których stosuje się codzienne sprzątanie, zniszczenie czynników zakaźnych wydaje się być dramatyczne. Inni opisują "wymiar czystości", który jest uniwersalny w religiach, które starają się oddalić nas od obrzydzenia (na jednym biegunie) i podnieść nas w kierunku czystości i boskości (na drugim biegunie). Od nieczystości do czystości, od zachowań dewiacyjnych do moralnych (w danym kontekście kulturowym).
