Diadophis punctatus, zwany także wężem pierścieniowym (w języku angielskim "ring‑necked snake"), to gatunek węża występujący w Ameryce Północnej. Nazwa pochodzi od charakterystycznego, kontrastowego paska wokół szyi przypominającego pierścień — ubarwienie i wzory ciała mogą jednak znacząco się różnić między populacjami.

Wygląd i rozmiary

Węże pierścieniowe są niewielkie i smukłe. Długość dorosłych osobników zwykle mieści się w przedziale około 25–40 cm, choć niektóre okazy mogą osiągać nieco większe rozmiary. Grzbiet bywa oliwkowy, szarobrązowy, szary lub czarny. Charakterystyczny jest jasny, żółty, pomarańczowy lub czerwony pasek wokół szyi oraz jaskrawy spód ciała (żółty, pomarańczowy lub czerwony) często z ciemnymi plamkami.

Występowanie i środowisko

Węże pierścieniowe żyją we wschodniej i środkowej części Ameryki Północnej — występują w Stanach Zjednoczonych, środkowym Meksyku oraz w południowo‑wschodniej Kanadzie. Zamieszkują różnorodne siedliska: wilgotne lasy liściaste, zarośla, łąki, pobrzeża cieków wodnych, a także skały i kamieniste zbocza. Często ukrywają się pod kamieniami, kłodami, liśćmi lub w ściółce.

Zachowanie

Węże pierścieniowe są zwykle nocne i skryte — aktywne przede wszystkim o zmierzchu, w nocy lub w wilgotne dni. Kiedy czują się zagrożone, często chowają głowę pod skrzyżowane zwoje ciała i podwijają ogon, eksponując jaskrawo ubarwiony brzuch jako sygnał ostrzegawczy. Mogą też wydzielać nieprzyjemną substancję zapachową z gruczołów przyodbytowych.

Jad i zagrożenie dla ludzi

Węże te są słabo jadowite — posiadają niewielkie zęby tylne, które pomagają im obezwładniać drobną zdobycz, taką jak salamandry czy żaby. Dla ludzi nie stanowią poważnego zagrożenia: rzadko gryzą, a w razie ugryzienia objawy są zwykle łagodne i ograniczone do miejscowego bólu czy obrzęku.

Pokarm

  • Główne pożywienie to drobne płazy (np. salamandry, kijanki), ziemnowodne i leśne bezkręgowce (dżdżownice, ślimaki), czasem drobne jaszczurki, żaby i mniejsze węże.
  • Wyszukują zdobycz pod liśćmi, kamieniami i w wilgotnej ściółce.

Rozmnażanie

Węże pierścieniowe są jajorodne — samice składają jaja w ukrytych miejscach, w ściółce lub pod kamieniami. Liczba jaj w jednym lęgu może się różnić w zależności od podgatunku i warunków, a młode po wykluciu są samodzielne.

Podgatunki i taksonomia

Naukowcy uznają wiele różniących się populacji i form tego gatunku — w literaturze opisano około 14 podgatunków węża pierścieniowego. Różnice między podgatunkami dotyczą głównie ubarwienia, wielkości i zasięgu geograficznego. Taksonomia bywa przedmiotem badań i dyskusji, ponieważ niektóre populacje są morfologicznie i genetycznie zróżnicowane.

Ochrona

W skali całego zasięgu Diadophis punctatus nie jest uważany za gatunek zagrożony i w wielu regionach jest dość pospolity. Niemniej lokalnie niektóre populacje mogą być narażone na utratę siedlisk, fragmentację środowiska czy zanieczyszczenie. Warto zachowywać ostrożność przy przemieszczaniu kamieni i kłód oraz dbać o naturalne środowisko tych węży.

Ciekawostki

  • Jaskrawo ubarwiony brzuch pełni funkcję odstraszającą — drapieżnik zwraca uwagę na kontrast i może zrezygnować z ataku.
  • Mimo niewielkich rozmiarów węże te odgrywają ważną rolę w kontroli populacji drobnych bezkręgowców i płazów w lesnych ekosystemach.