Norbert Brainin (12 marca 1923 w Wiedniu - 10 kwietnia 2005 w Londynie) był pierwszym skrzypkiem Amadeus Quartet, jednego z najbardziej znanych kwartetów smyczkowych na świecie. Jego długa kariera obejmowała działalność kameralną i solową oraz liczne nagrania, które do dziś stanowią punkt odniesienia dla interpretacji repertuaru klasycznego.
Ucieczka z Austrii i internowanie
Ze względu na żydowskie pochodzenie Brainin został po Anschlussie Hitlera w 1938 roku wypędzony z Wiednia. Wraz z innymi muzykami tamtej generacji, między innymi skrzypkiem Siegmund Nissel i skrzypkiem Peter Schidlof, trafił do Wielkiej Brytanii. Brainin i Schidlof spotkali się w brytyjskim obozie internowania, gdzie — jak wielu uchodźców — byli czasowo przetrzymywani. Brainin został uwolniony po kilku miesiącach, natomiast Schidlof pozostał w obozie, gdzie poznał Nissela; później i oni zostali zwolnieni.
Założenie kwartetu i nauka u Rostala
Po zwolnieniu trójka skrzypków mogła kontynuować naukę. Uczyli się u wybitnego nauczyciela skrzypiec Maxa Rostala, który prowadził ich lekcje bezpłatnie i znacząco wpłynął na ich technikę oraz stylistykę gry kameralnej. Dzięki Rostalowi poznali wiolonczelistę Martina Lovetta; w 1947 r. utworzyli zespół noszący początkowo nazwę Brain Quartet, który w 1948 r. przyjął nazwę Amadeus Quartet.
Kariera Amadeus Quartet
Amadeus Quartet szybko zdobył międzynarodową renomę dzięki precyzyjnej grze zespołowej, jednolitemu brzmieniu i głębokiemu rozumieniu klasycznego repertuaru — szczególnie dzieł Mozarta, Beethovena, Schuberta i Brahmsa. Kwartet koncertował na całym świecie i nagrał liczne płyty, które do dziś uchodzą za wzorcowe interpretacje. Zespół był ceniony zarówno za kunszt techniczny, jak i za umiejętność budowania długich, spójnych fraz kameralnych.
Nagrody i wyróżnienia
Członkowie kwartetu otrzymali wiele prestiżowych odznaczeń i honorów, wśród nich m.in.:
- Order Imperium Brytyjskiego, przedstawiony przez królową.
- Doktoraty z uniwersytetów w Londynie, Yorku i Caracas.
- Najwyższa ze wszystkich niemieckich nagród, Wielki Krzyż Zasługi.
- Austriacki Krzyż Honorowy za Sztukę i Naukę.
Rozwiązanie kwartetu i działalność solowa
Kwartet zaprzestał wspólnych występów w 1987 roku po śmierci Petera Schidlofa — pozostali muzycy uznali, że trudno będzie znaleźć takiego zastępcę, który idealnie wpasuje się w charakterystyki ich brzmienia i zespołową chemię. Norbert Brainin kontynuował działalność jako solista i kameralista, często występując z pianistą Günterem Ludwigiem, prowadząc także zajęcia mistrzowskie oraz współpracując z innymi artystami.
Instrumenty
Do instrumentów, na których grał Brainin, należały m.in.: "Rode" Guarnerius del Gesù z 1734 roku, "Chaconne" Stradivarius z 1725 roku oraz "Gibson" Stradivarius z 1713 roku. Te historyczne skrzypce przyczyniły się do charakterystycznego, ciepłego i pełnego barwy brzmienia, z którego był znany.
Śmierć i dziedzictwo
Norbert Brainin zmarł w Londynie 10 kwietnia 2005 roku. Pozostawił po sobie bogaty dorobek nagrań i wspomnienia jako jeden z czołowych skrzypków kameralnych XX wieku. Jego praca z Amadeus Quartet nadal stanowi istotny punkt odniesienia dla wykonawców kwartetów smyczkowych oraz dla słuchaczy zainteresowanych interpretacją klasycznego i romantycznego repertuaru.