Credo Nicejskie, Credo Nicejsko-Konstantynopolitańskie lub Ikona/Symbol Wiary, jest najbardziej rozpowszechnionym lub ekumenicznym chrześcijańskim wyznaniem wiary.
Od czasu pierwotnego sformułowania jest on nadal używany w Kościołach: rzymskokatolickim, syryjsko-prawosławnym (jakobickim), wschodnio-prawosławnym, orientalno-prawosławnym, asyryjskim, anglikańskim, luterańskim i większości innych Kościołów protestanckich.
Krótka historia
Credo powstało w związku ziarniami teologicznymi i sporami pierwszych wieków chrześcijaństwa. Pierwotna wersja została sformułowana na Soborze w Nicei w 325 r. jako odpowiedź na herezję ariańską; jej centralnym elementem było potwierdzenie, że Syn jest współistotny Ojcu (homoousios). Tekst z Nicei został następnie rozwinięty i utrwalony na Soborze Konstantynopolitańskim w 381 r., stąd powszechna nazwa Credo nicejsko-konstantynopolitańskie. W kolejnych wiekach tekst był tłumaczony i nieco modyfikowany w różnych tradycjach kościelnych.
Co wyraża Credo — treść w skrócie
- Jedynego Boga — Ojca Wszechmogącego, Stwórcę nieba i ziemi.
- Wiarę w Jezusa Chrystusa — Jego boskość, że jest Synem Bożym, „zrodzonym, nie stworzonym”, współistotnym Ojcu; Jego wcielenie z Maryi, mękę, śmierć, zmartwychwstanie i wstąpienie do nieba.
- Wiarę w Ducha Świętego — jako Pana i Ożywiciela, który pochodzi od Ojca (w tradycji zachodniej dodaje się filioque, „i Syna”).
- W Kościół powszechny (święty, powszechny i apostolski), chrzest, odpuszczenie grzechów, zmartwychwstanie ciał i życie wieczne.
Różnice tekstowe i teologiczne
Choć zasadnicze punkty wiary są wspólne, istnieją drobne różnice w brzmieniu wyznania między poszczególnymi tradycjami. Najsłynniejszą różnicą jest dodanie w Kościele łacińskim słowa filioque („i Syna”) w części mówiącej o Duchu Świętym — stwierdzenie, że Duch „pochodzi od Ojca i Syna”. Dodatek ten był jednym z elementów sporu prowadzącego do schizmy wschodnio-zachodniej w 1054 r.; tradycja wschodnia zachowuje oryginalne brzmienie mówiące, że Duch pochodzi od Ojca.
Inne Kościoły chrześcijańskie (np. Kościoły orientalne, Kościoły niektórych tradycji protestanckich) mogą mieć własne warianty językowe i liturgiczne. Różnice te zwykle dotyczą formułowania pewnych terminów dogmatycznych, a nie zasadniczego przesłania wyznania.
Znaczenie liturgiczne i ekumeniczne
Credo jest od wieków centralnym elementem nabożeństw — recytowane jest w czasie Mszy, Boskiej Liturgii oraz w obrzędach chrztu i innych sakramentach. Pełni rolę katechetycznego skrótu wiary: zawiera podstawowe prawdy, które wyznają chrześcijanie.
Jako tekst powszechny ma także ogromne znaczenie ekumeniczne — stanowi punkt wyjścia w dialogach międzywyznaniowych oraz w poszukiwaniu porozumienia wokół wspólnego rozumienia Trójcy i osoby Chrystusa. Mimo różnic językowych i niektórych dodatków, Credo pozostaje jednym z najważniejszych wspólnych dziedzictw chrześcijaństwa.
Praktyczne uwagi
Dla osób zainteresowanych studiowaniem tekstu warto zapoznać się zarówno z wersją „nicejską” (325), jak i wersją „nicejsko-konstantynopolitańską” (381), a także z przekładami używanymi w danej tradycji liturgicznej (łacińskim, greckim, syryjskim, staro-cerkiewno‑słowiańskim i współczesnymi językami narodowymi). Rozważanie terminów takich jak współistotny czy filioque pomaga zrozumieć dogmatyczne i historyczne konteksty, w których tekst był tworzony i interpretowany.
Podsumowanie: Credo Nicejskie (Nicejsko‑Konstantynopolitańskie) to kluczowe, historyczne i liturgiczne wyznanie wiary chrześcijańskiej, które określa fundamenty wiary w Boga w Trójcy Jednego, w Jezusa Chrystusa i w Ducha Świętego. Pomimo różnic redakcyjnych między tradycjami, pozostaje ono wspólnym punktem odniesienia dla wielu Kościołów chrześcijańskich.
