Artibonite (rzeka)

Nazwa rzeki w języku Taíno brzmiała Hatibonico. PeterMartyr d'Anghiera napisał, że nazwa brzmiała Attiboni lub Attibonicus. Niektórzy twierdzili, że nazwa brzmiała Guayajayuco, ale jest to inna rzeka, dopływ Artibonite.

Źródło rzeki Artibonite znajduje się na północny wschód od Río Limpio, w Kordylierze Centralnej, w Republice Dominikańskiej. Ujście rzeki Artibonite znajduje się na Haiti, na południe od La Grand Saline, na około 19°14′20″N, 72°46′57″O. Wpływa do Zatoki Gonâve.

Rzeka stanowi granicę między Republiką Dominikańską a Haiti na odcinku kilku kilometrów, od miasta Pedro Santana do miejsca, gdzie łączy się z rzeką Macasías, a następnie skręca na zachód w kierunku Haiti.

Jej dział wodny ma powierzchnię 9 013 km² (2 614 km² w Republice Dominikańskiej, reszta na Haiti). Jej przepływ (objętość wody, która przepływa przez dany odcinek rzeki w jednostce czasu) wynosi 16,6 metrów sześciennych na sekundę w Pedro Santana.

Najważniejszymi dopływami są rzeki Libón, Macasías i Joca, z których wszystkie znajdują się w Republice Dominikańskiej. Rzeka Libón jest jedynym ważnym dopływem, który wpływa do prawego brzegu Artibonite.

Wylesianie w zły sposób wpłynęło na jakość i ilość wody w rzece Artibonite w Republice Dominikany i na Haiti. Nie ma tam wielu ryb, łowione są tylko tilapie. W rzece Artibonite i w innych rzekach Hispanioli żyły krokodyle amerykańskie (Crocodylus acutus), ale obecnie można je spotkać tylko w dużych jeziorach na wyspie.

Woda z tej rzeki jest używana do nawadniania na Haiti, ale nie w Republice Dominikany, ponieważ płynie ona tutaj przez wysokie góry. Na Arbitonicie zbudowano zaporę wodną Peligre, która produkuje energię elektryczną dla Haiti.