Zatoka Gonâve (francuski: Golfe de la Gonâve) jest dużą zatoką wzdłuż zachodniego wybrzeża Haiti. Leży na . Port-au-Prince, stolica Haiti, znajduje się na wybrzeżu zatoki. Inne miasta na wybrzeżu zatoki to Gonaïves, Saint-Marc, Miragoâne i Jérémie.
Położenie i charakterystyka
Zatoka zajmuje znaczną część zachodniego wybrzeża Haiti i otwiera się na Morze Karaibskie. Jej linia brzegowa obejmuje zarówno obszary miejskie, jak i rozległe, mniej zagospodarowane odcinki wybrzeża. Zatoka ma istotne znaczenie dla komunikacji morskiej kraju, ponieważ przy jej brzegach znajdują się główne porty i ośrodki administracyjne.
Wyspy i ujścia rzek
W zatoce znajduje się kilka wysp; największą z nich jest Wyspa Gonâve, a następnie znacznie mniejsze Cayemites. Do zatoki wpada rzekaArtibonite, największa rzeka Haiti, która dostarcza do zatoki dużą ilość osadów i wpływa na lokalne ekosystemy przybrzeżne. Wyspa Gonâve dzieli zatokę na dwa kanały (kanał to wąska część morza): Kanał Saint-Marc na północy i Kanał Gonâve na południu.
Miasta, porty i transport
Port-au-Prince jest największym portem nad zatoką i głównym centrum administracyjnym oraz gospodarczym kraju. Z zatoką związane są także mniejsze porty i przystanie rybackie obsługujące handel lokalny oraz przewozy pasażerskie na wyspy, zwłaszcza na Wyspę Gonâve (miejsca takie jak Anse-à-Galets są łączone z lądem promami i łodziami). Ruch morski obejmuje zarówno statki handlowe, jak i liczne łodzie rybackie.
Środowisko i zagrożenia
Zatoka Gonâve ma znaczenie ekologiczne — przybrzeżne rafy koralowe, tereny namorzynowe i łowiska stanowią ważne zasoby dla lokalnych społeczności. Jednocześnie obszar ten jest narażony na kilka zagrożeń środowiskowych: erozję i zwiększone osadzanie się mułu spowodowane wylesianiem w dorzeczu, zanieczyszczenie odpadami miejskimi i ściekami, przełowienie oraz uszkodzenia raf koralowych. Zmiany klimatu i ekstremalne zjawiska pogodowe (huragany, silne ulewne opady) dodatkowo zwiększają presję na ekosystemy zatoki.
Znaczenie historyczne i społeczne
Zatoka odgrywała i nadal odgrywa ważną rolę w historii Haiti jako obszar koncentracji ludności, handlu i komunikacji. Zdarzenia naturalne, w tym trzęsienia ziemi i sztormy, miały silny wpływ na rozwój miast nad zatoką — przykładowo skutki trzęsienia ziemi z 2010 roku mocno odczuło Port-au-Prince i okolice. Zatoka jest też kluczowa dla gospodarki lokalnej ze względu na rybołówstwo, transport i — w mniejszym stopniu — turystykę.
Ochrona i perspektywy
Podjęte i proponowane działania ochronne obejmują ograniczanie zanieczyszczeń, programy odbudowy i ochrony namorzynów oraz raf koralowych, regulacje dotyczące połowów i edukację lokalnych społeczności. Ochrona dorzecza rzeki Artibonite i zrównoważone gospodarowanie zasobami naturalnymi są kluczowe dla długoterminowego zdrowia ekosystemów zatoki i jakości życia mieszkańców regionu.
