Lady Penrhyn — statek transportowy Pierwszej Floty (1787–1789)

Budowa i podstawowe dane

Lady Penrhyn była żaglowcem o ładowności około 338 ton, zbudowanym na rzece Tamizie w 1786 roku. Statek miał długość około 31 m i szerokość około 8 m; te wymiary są często podawane w źródłach jako przybliżone parametry. Właścicielami i osobami odpowiedzialnymi za wyprawę byli kapitan William Cropton Sever oraz przedsiębiorca William Curtis, którzy zawarli z rządem kontrakt przewozowy.

Rejs w składzie Pierwszej Floty

W maju 1787 Lady Penrhyn wyruszyła w długą podróż razem z innymi okrętami. Na pokładzie znajdowało się 101 kobiet skazanych, eskortowanych przez oddziały żołnierzy — m.in. żołnierzy z oddziałów wysłanych do utrzymania porządku. Kobiety były zabezpieczone przy pomocy kajdanek i łańcuchów, co miało ograniczać ryzyko ucieczek i buntów podczas wielomiesięcznego rejsu. W ramach kontraktu właściciele statku otrzymywali wynagrodzenie — w dokumentach figuruje stawka 10 szylingów za tonę miesięcznie — i zobowiązani byli do zapewnienia bezpieczeństwa i opieki nad więźniami, zgodnie z ustaleniami kontraktowymi.

Dalsze losy po przybyciu do Australii

Po przybyciu do zatoki Botany i udziału w pierwszych działaniach związanych z ustanowieniem kolonii karnej, Lady Penrhyn opuściła Sydney 5 maja 1788 roku. Statek został skierowany na Wschód, gdzie podjął zadanie handlowe zlecone przez East India Company. Celem kolejnego etapu podróży były Chiny, skąd miał powrócić z ładunkiem takich towarów jak herbata. Po wykonaniu kontraktu Lady Penrhyn wróciła do Anglii w sierpniu 1789 roku.

Znaczenie historyczne i uwagi

• Rejs Lady Penrhyn wpisuje się w szerszy kontekst brytyjskiego karnego transportu i polityki kolonialnej, która obejmowała przewożenie skazanych do Nowej Południowej Walii oraz tworzenie tam pierwszej trwałej osady.
• Statek jest przykładem jednostki handlowej XVII–XVIII wieku, która łączyła funkcje transportowe z późniejszą działalnością handlową na Dalekim Wschodzie.
• Informacje o szczegółach konstrukcji i wyposażeniu pokładowym pochodzą z zachowanych rejestrów i korespondencji kontraktowej; wiele faktów jest znanych, lecz niektóre drobne dane bywają w źródłach niejednoznaczne.

Uwagi końcowe

Lady Penrhyn pozostaje przedmiotem zainteresowania historyków morskich i badaczy dziejów Australii, ponieważ jej rejs stanowi część szerzej rozumianej historii migracji przymusowej oraz wczesnego etapu europejskiego osadnictwa (europejskiego). W literaturze poświęconej Pierwszej Flocie można znaleźć szczegółowe relacje pokładowe oraz rozliczenia finansowe związane z kontraktem. Dalsze badania opierają się na listach załogi, dziennikach z rejsu oraz aktach właścicieli.

Jeżeli chcesz poznać źródła pierwotne lub opracowania naukowe dotyczące Lady Penrhyn, sprawdź archiwa morskie i publikacje specjalistyczne, a także odnośniki zamieszczone w opracowaniach online i katalogach muzealnych (wspomniany właściciel, wymiary, status więźniów, skład Floty).

W powyższym tekście odwołania do terminów i organizacji zostały oznaczone linkami pomocniczymi: lokalizacja, eskorta, umowy, stawki, cel kolonizacji, zamawiający, trasa, ładunek.