Harry Edward Nilsson III (15 czerwca 1941–15 stycznia 1994), znany powszechnie jako Harry Nilsson lub po prostu Nilsson, był amerykańskim piosenkarzem i autorem piosenek. Urodził się w dzielnicy Bushwick na Brooklynie w Nowym Jorku; miał skandynawskie korzenie sięgające przodków ze Szwecji. W swojej karierze łączył wrażliwość melodii popowej z humorem i elementami melancholii, zdobywając popularność szczególnie pod koniec lat 60. i w pierwszej połowie lat 70.

Najważniejsze utwory i charakter twórczości

Nilsson pisał i wykonywał własne piosenki, ale także zasłynął z interpretacji cudzych kompozycji. Do jego najbardziej rozpoznawalnych nagrań należą utwory takie jak „Me And My Arrow”, „Coconut”, „Cuddly Toy”, „Spaceman” czy „One” — ten ostatni stał się dodatkowo przebojem w wykonaniu zespołu Three Dog Night. Równie sławne są jego wersje piosenek napisanych przez innych autorów: „Without You” (autorstwa Petera Hama i Toma Evansa z Badfinger) oraz „Everybody's Talkin'” (kompozycja Freda Neila), która zdobyła szerokie uznanie po wykorzystaniu jej w filmie Midnight Cowboy (1969). Nilsson potrafił zarówno nagrać proste, wpadające w ucho melodie, jak i zaaranżować bogate, wielowarstwowe partie wokalne, co stało się znakiem jego stylu.

Współpraca z innymi artystami i związki z The Beatles

W początkach kariery Nilsson tworzył płyty będące hołdem dla twórców, których cenił. Wśród istotnych relacji artystycznych znalazły się więzi z członkami The Beatles: jego nagrania dotarły do ludzi związanych z zespołem, co zapoczątkowało osobistą i zawodową przyjaźń z Johnem Lennonem i Ringo Starrem. Nilsson spędzał z nimi czas, bywał gościem ich domów, a z Lennnonem współpracował przy realizacji płyty „Pussy Cats”, której produkcję Lennon nadzorował w okresie, gdy obaj szukali nowych inspiracji. Wcześniej Nilsson umieszczał w swoich wydawnictwach cytaty i drobne nawiązania do repertuaru Beatlesów, co przyczyniło się do zainteresowania jego twórczością przez otoczenie zespołu.

The Point! i działalność poza studyjną

Nilsson tworzył nie tylko standardowe piosenki popowe — jego zainteresowania obejmowały też opowiadanie historii muzycznych dla szerszej publiczności. Najbardziej znanym przykładem jest projekt The Point!, będący opowieścią z piosenkami o tolerancji i odmienności, początkowo wydany jako album i zrealizowany jako animowany film telewizyjny emitowany w stacji ABC. Historia zyskała kontynuacje w formie wersji sceniczych i muzycznych adaptacji, a niektóre wykonywane przez Nilssona piosenki doczekały się nowych interpretacji przez innych wykonawców, w tym artystów związanych z ruchem pop lat 60. i 70.

Styl, upadek kariery i spuścizna

W dorobku Nilssona widać połączenie lekkiego popu, muzycznej erudycji i ironii; był ceniony za wyjątkowy głos, umiejętność wielogłosowych aranżacji i talent do interpretacji cudzych utworów. Mimo komercyjnych sukcesów jego kariera podupadła z powodu problemów osobistych i nadużywania alkoholu, które utrudniały dalszą pracę twórczą. Zmarł 15 stycznia 1994 roku w Agoura Hills w Kalifornii w wyniku niewydolności serca. Po śmierci stał się postacią często przywoływaną w kontekście ważnych piosenek popowych lat 60. i 70.; jego nagrania pojawiały się również na ścieżkach dźwiękowych filmów, m.in. wspomnianego Midnight Cowboy oraz później w soundtracku do filmu You've Got Mail.

Wybrane utwory i dodatkowe źródła

Poniższa lista odsyła do materiałów uzupełniających i punktów orientacyjnych w biografii oraz dyskografii. Każdy wpis to odnośnik do osobnego zasobu informacyjnego: