Aleksandria (po arabsku: الإسكندرية) jest drugim co do wielkości miastem w Egipcie. Zostało założone przez Aleksandra Wielkiego w 331 r. p.n.e. jako Ἀλεξάνδρεια (Aleksandria). Znajduje się nad Morzem Śródziemnym, tylko 225 km (140 mil) na północny zachód od Kairu.

Aleksandria ma 3,8 miliona ludzi. Jest to główny port Egiptu. Posiada dwa lotniska i trzy duże stadiony: stadion Alexandria, stadion Harras el hadoud i stadion Borg el-Arab w przemysłowym mieście Borg el-Arab.

Czwarta Wikimania gościła w tym mieście w 2008 roku.

Historia

Aleksandria ma bogatą i wielowarstwową historię, sięgającą założenia przez Aleksandra Wielkiego. W okresie hellenistycznym stała się stolicą dynastii Ptolemeuszy i jednym z najważniejszych ośrodków kulturalnych i naukowych świata starożytnego. Słynna Biblioteka Aleksandryjska i Latarnia Morska na Faros (Pharos) były symbolami potęgi intelektualnej i technologicznej miasta.

W kolejnych wiekach Aleksandria przechodziła pod panowanie rzymskie, bizantyjskie, następnie arabskie (od VII w.), a później osmańskie. Miasto zachowało znaczenie jako centrum handlowe i portowe, a także jako miejsce spotkania kultur: greckiej, rzymskiej, żydowskiej, chrześcijańskiej i muzułmańskiej. W XIX i XX wieku, wraz z rozwojem handlu i modernizacją Egiptu, Aleksandria rozwijała przemysł, infrastrukturę i instytucje edukacyjne.

Port i gospodarka

Aleksandria jest najważniejszym portem Egiptu nad Morzem Śródziemnym. Port obsługuje ruch pasażerski, towarowy, kontenerowy oraz terminale naftowe i gazowe. Znajdują się tu liczne stocznie, terminale przeładunkowe i zaplecze logistyczne, a port odgrywa istotną rolę w eksporcie zbóż, produktów petrochemicznych i innych towarów.

Gospodarka miasta obejmuje także przemysł ciężki i lekki, przemysł chemiczny, rafineryjny, przemysł spożywczy oraz rybołówstwo. Rozwija się także sektor usług — handel, turystyka i edukacja (m.in. Uniwersytet Aleksandryjski i inne uczelnie).

Demografia i struktura miejska

Współczesna Aleksandria to duża, wielokulturowa aglomeracja. Liczba mieszkańców ulega wahaniom w zależności od źródeł i przyjmowanej definicji granic miasta — centrum miejskie oraz obszary metropolitalne łączące przedmieścia i przemysłowe strefy. Miasto charakteryzuje się gęstą zabudową w pasie nadmorskim oraz rozległymi dzielnicami mieszkalnymi i przemysłowymi poza wybrzeżem.

Aleksandria ma zróżnicowaną strukturę społeczną i etniczną: obok większości arabskiej istnieją mniejszości i społeczności o długich tradycjach (np. grecka i koptyjska). Językiem urzędowym i powszechnym jest arabski, a w handlu i turystyce szeroko używany jest też angielski i francuski.

Zabytki i najważniejsze miejsca

Aleksandria łączy ślady starożytności z zabytkami średniowiecznymi i nowożytnymi. Najważniejsze atrakcje:

  • Bibliotheca Alexandrina — nowoczesna instytucja i budynek-muzeum nawiązujący do dawnej Biblioteki Aleksandryjskiej, z kolekcjami, salami wystawowymi i centrum naukowym.
  • Fort Qaitbey (cytadela Qaitbay) — twierdza z XV wieku wzniesiona na wschodnim cyplu, w miejscu, gdzie stała niegdyś Latarnia Morska Faros.
  • Kom el-Dikka — stanowisko archeologiczne z pozostałościami rzymskimi, m.in. amfiteatrem i łaźniami.
  • Katakumby Kom el-Szokaafa — rozległy kompleks grobowy z czasów rzymskich, łączący motywy greckie, rzymskie i egipskie.
  • Słup Pompejusza — monolit z czasów rzymskich, jedno z najlepiej zachowanych starożytnych świadectw w mieście.
  • Pałace i ogrody Montazah — królewskie rezydencje i rozległe ogrody nadmorskie, popularne miejsce spacerów i rekreacji.
  • Muzeum Narodowe w Aleksandrii — kolekcje obejmujące eksponaty ilustrujące historię regionu od czasów faraonów po nowożytność.

Transport i infrastruktura

Aleksandria ma rozbudowaną infrastrukturę drogową, kolejową i morską. Miasto posiada port komunikacyjny i terminale towarowe, a także połączenia promowe i frachtowe z innymi krajami basenu śródziemnomorskiego.

W regionie działają lotniska obsługujące ruch krajowy i międzynarodowy, w tym większe lotnisko w Borg el-Arab. Komunikację wewnątrzmiejską zapewniają autobusy, tramwaje i taksówki; w centrum i wzdłuż wybrzeża popularne są też piesze tereny spacerowe i promenady.

Kultura i wydarzenia

Aleksandria od dawna jest ośrodkiem życia kulturalnego: teatry, muzea, galerie i festiwale. Miasto przyciąga badaczy, studentów i turystów zainteresowanych historią, archeologią i nadmorskim klimatem. W 2008 roku miasto było gospodarzem konferencji Wikimania, międzynarodowego spotkania społeczności Wikimedia.

Klimat

Klimat Aleksandrii jest śródziemnomorski z łagodnymi, wilgotnymi zimami i ciepłymi, suchymi latami. Nadmorskie położenie łagodzi temperatury i sprzyja aktywnościom rekreacyjnym nad morzem.

Ten krótki przegląd przedstawia kluczowe informacje o Aleksandrii — mieście o długiej historii, strategicznym znaczeniu gospodarczym i bogatym dziedzictwie kulturowym. Dla zainteresowanych warto zgłębiać poszczególne zabytki i okresy historyczne, które kształtowały oblicze tego ośrodka.