Amaṯa — aborygeńska osada w Anangu (APY Lands), Południowej Australii

Amaṯa jest wspólnotą Aborygenów na terenie Aṉangu Pitjantjatjara Yankunytjatjara Lands w Południowej Australii. Leży na północy APY, pomiędzy Umuwą a Nyapari, u podnóża Range Musgrave, około 250 kilometrów (160 mil) na zachód od autostrady Stuart. Osada została założona jako Musgrave Park w 1961 roku, jako jedna z kilku miejscowości powstałych w połowie XX wieku w celu rozszerzenia działalności oświatowej i gospodarczej dla miejscowych społeczności. Gmina pierwotnie miała służyć odciążeniu pobliskiej Pukatji (dawniej Ernabella) oraz do nauczania Aborygenów pracy w przemyśle hodowlanym. Szkoła w Amaṯa została otwarta w 1968 roku i odgrywała kluczową rolę we wczesnym rozwoju społeczności.

Ludność Amaṯa rośnie — według spisu powszechnego z 2006 roku w osadzie mieszkało około 319 osób. W porównaniu z danymi historycznymi jest to znaczący wzrost: około 180 mieszkańców w 1981 roku, około 350 w latach dziewięćdziesiątych i 536 w 1996 roku — trend rosnący, który nie jest typowy dla wielu innych społeczności Aborygenów w Australii. Mieszkańcy to w większości Aṉangu, mówiący językami pitjantjatjara i yankunytjatjara; więzi rodzinne i tradycyjne zwyczaje pozostają silnym czynnikiem życia społecznego.

Amaṯa składa się z około 60 domów. W osadzie funkcjonuje szkoła, sklep ogólny oraz klinika zdrowia zapewniająca podstawową opiekę. Dostawy zaopatrzenia przyjeżdżają raz w tygodniu, a poczta jest rozwożona dwa razy w tygodniu. Woda pochodzi z odwiertów i jest gromadzona w zbiornikach. W latach 2003–2005 szkoła przeszła gruntowny remont finansowany przez władze stanowe, a w czerwcu 2007 roku otwarto basen, który stał się ważnym miejscem rekreacji i nauki pływania dla dzieci. W osadzie działa także dom kultury, kościół gminny i lądowisko, które ułatwia dostęp medyczny i logistyczny w nagłych przypadkach.

Na terenie Amaṯa znajduje się posterunek policji, jednak nie jest on obsadzony non‑stop; policja stanowa ma siedzibę w Marli i stamtąd prowadzi patrole na terenie APY. W przeszłości mieszkańcy organizowali nocne patrole wspierające działania policyjne. W sytuacjach, gdy posterunek jest nieobsadzony, społeczność korzysta z pomocy dwóch konstabli gminnych. W 2007 roku Tony Abbott zasugerował, że policja powinna być stale obecna w Amaṯa. W odpowiedzi rząd stanowy zapowiedział przeznaczenie 7,5 miliona dolarów na Amaṯa i Pukatję na nowe posterunki policji, obiekty sądowe i cele więzienne, co miało również poprawić warunki zakwaterowania funkcjonariuszy.

Gospodarka Amaṯa opiera się w dużej mierze na tradycyjnych formach życia i lokalnych inicjatywach. Sprzedaż dzieł sztuki jest istotnym źródłem dochodu dla wielu rodzin. Organizacja Tjala Arts, założona w 1999 roku, promuje twórczość miejscowych artystów — w 2006 roku prace siedmiu artystów z Amaṯa zostały wystawione w Canberze w. W budżecie stanu na 2007 rok rząd Południowej Australii ogłosił przeznaczenie 350 000 USD na nowe centrum sztuki w Amaṯa, co miało wzmocnić potencjał twórczy i sprzedażowy społeczności. Oprócz sztuki mieszkańcy biorą udział w przedsięwzięciach związanych z hodowlą i gospodarowaniem ziemią, które są prowadzone zgodnie z lokalnymi możliwościami i zasadami zarządzania krajem.

Kultura i tradycja są integralną częścią życia w Amaṯa — ceremonie, nauczanie języka i przekazywanie wiedzy o country (ziemi) oraz o opowieściach Tjukurpa (Dreaming) kształtują codzienność. Lokalne instytucje edukacyjne i kulturalne współpracują, by zachować język i praktyki tradycyjne oraz równocześnie zapewnić dzieciom dostęp do współczesnej edukacji.

Dostęp do Amaṯa jest ograniczony; dojazd odbywa się zazwyczaj drogami nieutwardzonymi odchodzącymi od autostrady Stuart, a warunki mogą być utrudnione w porze deszczowej. Dla pilnych potrzeb medycznych i logistycznych wykorzystywane jest lądowisko.

Mimo izolacji, Amaṯa rozwija infrastrukturę i usługi, współpracując z organami rządowymi oraz lokalnymi organizacjami. Przyszłość osady zależy od utrzymania równowagi między zachowaniem tradycji a dostępem do usług i możliwości ekonomicznych, takich jak sztuka, edukacja i podstawowa opieka zdrowotna.