Poprawka Kongresu w sprawie podziału miejsc (oryginalnie zatytułowana Artykuł Pierwszy) jest proponowaną zmianą w Konstytucji Stanów Zjednoczonych. Była jedną z dwunastu poprawek przesłanych do stanowych legislatur po uchwaleniu przez 1. Kongres 25 września 1789 roku. Propozycja została skierowana do legislatury kilku stanów w celu rozważenia i ratyfikacji.
Cel i zakres poprawki
Poprawka miała na celu ustalenie trwałej formuły określającej wielkość Izby Reprezentantów po każdym obowiązkowym spisie powszechnym. Zasadniczo proponowane rozwiązanie miało związać liczbę przedstawicieli z liczbą ludności w sposób umożliwiający okresowe dostosowania reprezentacji do zmian demograficznych.
Główne cechy i założenia (w skrócie)
- Regulacja wielkości Izby Reprezentantów — celem było określenie reguł przydziału mandatów po każdym spisie.
- Dostosowanie do spisu — obowiązkowy spis powszechny miał być punktem odniesienia do każdego przeliczenia mandatów.
- Stała formuła — propozycja przewidywała sekwencję zasad, które miały być stosowane systematycznie po kolejnych spisach, by utrzymać reprezentację proporcjonalną do liczby obywateli.
Status ratyfikacji
Ta propozycja jest jedyną spośród pierwotnych dwunastu artykułów poprawki, która nie stała się częścią Konstytucji Stanów Zjednoczonych, ponieważ nie uzyskała wystarczającej liczby ratyfikacji przez stanowe legislatury. Ponieważ Kongres nie wyznaczył limitu czasowego dla ratyfikacji, poprawka pozostaje technicznie otwarta i może — przynajmniej teoretycznie — zostać przyjęta, jeżeli odpowiednia liczba stanów zdecyduje się ją ratyfikować.
Procedura wejścia w życie
Aby proponowana poprawka stała się częścią konstytucji, wymagana jest ratyfikacja przez stanowe organy zgodnie z postanowieniami Konstytucji. W praktyce oznacza to osiągnięcie progu przewidzianego w artykule V Konstytucji; historycznie ten mechanizm doprowadził m.in. do tego, że inny z pierwotnych artykułów poprawki — znany jako "Artykuł Drugi" — został ostatecznie ratyfikowany dopiero w 1992 roku i stał się dwudziestą siódmą poprawką.
Znaczenie i konsekwencje
- Poprawka dotyczyła fundamentalnych zasad reprezentacji i próbowała zapisać wprost reguły apportionmentu, które dzisiaj są rozstrzygane poprzez ustawodawstwo federalne oraz praktykę Kongresu.
- Brak ratyfikacji oznacza, że kwestia liczby przedstawicieli i zasad podziału mandatów pozostała w gestii ustawodawcy federalnego przy uwzględnieniu konstytucyjnych ograniczeń.
- Możliwość późniejszej ratyfikacji istnieje teoretycznie przez brak terminu, lecz w praktyce polityczne i demograficzne uwarunkowania znacząco zmieniają kontekst takiej decyzji.
Podsumowanie
Proponowana poprawka dotycząca podziału miejsc w Izbie Reprezentantów była istotną próbą ujęcia zasad apportionmentu wprost w tekście konstytucji. Chociaż została przyjęta przez Kongres do rozważenia przez legislatury stanowe w 1789 roku, nie osiągnęła wymaganego poziomu ratyfikacji i dlatego nie weszła w życie. Brak limitu czasowego na jej ratyfikację oznacza, że formalnie pozostaje otwarta, choć jej przyszłe przyjęcie jest mało prawdopodobne z uwagi na zmiany strukturalne i polityczne w systemie federalnym.