Sińce, zwane również stłuczeniem lub ekchymozą, to widoczny niebieskawy lub purpurowy znak lub plama pojawiająca się pod powierzchnią skóry, wynikająca z krwi, która wydostała się z głębszych warstw tkanek. Najczęściej sińce powstają w wyniku uderzenia, upadku lub silnego ucisku. U osób starszych siniaki mogą pojawiać się także po niewielkich urazach, a czasami pozornie „samoczynnie”, co bywa związane ze zmianami w ukrwieniu i cienieniem skóry.

Sińce często powodują ból, ale zazwyczaj nie są niebezpieczne. Czasami jednak stłuczenia mogą być poważne — przekształcić się w większy krwiak (zbiornik krwi), być związane z złamaniami lub krwawieniem wewnętrznym, albo prowadzić do powikłań wymagających leczenia. Niewielkie stłuczenia łatwo rozpoznać u osób o jasnym kolorze skóry po charakterystycznym niebieskim lub fioletowym wyglądzie (często nazywanym potocznie „czarno-niebieskim”) w dniach następujących po urazie.

Przyczyny

  • Mechaniczne uszkodzenie naczyń krwionośnych (uderzenie, upadek, ucisk).
  • Urazy sportowe i wypadki.
  • Leki zwiększające ryzyko krwawienia (antykoagulanty, leki przeciwpłytkowe, niekiedy NLPZ).
  • Choroby zaburzające krzepnięcie (np. hemofilia, choroba von Willebranda) lub małopłytkowość.
  • Zmiany związane z wiekiem — cieńsza skóra i słabsze naczynia krwionośne u osób starszych.
  • Rzadziej: nowotwory, choroby wątroby, zaburzenia metaboliczne.

Objawy

  • Zabarwiona plama pod skórą: początkowo czerwona, potem sinofioletowa, następnie zielonkawo-żółta i w końcu brunatna w miarę wchłaniania krwi.
  • Ból lub tkliwość w miejscu urazu.
  • Miejscowy obrzęk, ograniczenie ruchomości (jeśli siniak blisko stawu).
  • Przy dużych krwiakach: wyczuwalny guz, napięcie skóry, a czasem objawy ucisku okolicznych struktur (mrowienie, drętwienie).

Kolory i jak długo trwa siniak?

Typowy siniak zmienia kolor w ciągu dni i tygodni:

  • 0–2 dni: czerwony (świeże krwawienie).
  • 2–7 dni: niebiesko–purpurowy.
  • 7–10 dni: zielonkawy (rozpad hemoglobiny, powstanie bilirubiny i biliverdyny).
  • 10–14+ dni: żółto–brązowy i stopniowy zanik.
Czas gojenia zależy od wielkości urazu, miejsca oraz ogólnego stanu zdrowia — małe sińce znikają zwykle w 1–2 tygodnie, większe mogą utrzymywać się dłużej.

Diagnostyka

W większości przypadków diagnoza stłuczenia jest oparta na wywiadzie i badaniu przedmiotowym. Wskazane badania, gdy siniaki pojawiają się bez wyraźnej przyczyny lub są liczne/rozległe:

  • morfologia krwi (ocena liczby płytek),
  • badania krzepliwości (INR, APTT),
  • badania w kierunku chorób wątroby lub zaburzeń metabolicznych.

Jeśli podejrzewa się złamanie lub głębsze uszkodzenie tkanek — RTG, USG lub badanie TK odpowiednio do sytuacji.

Leczenie i domowe sposoby

Większość siniaków leczy się zachowawczo. Zasady pierwszej pomocy i postępowania:

  • Odpoczynek i unikanie dalszego urazu.
  • Chłodzenie (lód owinięty w ściereczkę) przez 10–20 minut co kilka godzin, przede wszystkim w pierwszych 24–48 godzinach po urazie — zmniejsza obrzęk i krwawienie.
  • Ucisk (opatrunek elastyczny) przy niewielkich krwawieniach z redukcją przemieszczania się krwi podskórnej.
  • Uniesienie kończyny powyżej poziomu serca zmniejsza obrzęk.
  • Po 48 godzinach można stosować ciepłe okłady, które przyspieszają wchłanianie krwi.
  • W razie bólu: paracetamol. Leki przeciwzapalne z grupy NLPZ (np. ibuprofen) mogą złagodzić ból, ale u niektórych pacjentów zwiększają ryzyko krwawienia — skonsultuj z lekarzem, jeśli przyjmujesz leki przeciwzakrzepowe.
  • Kremy/żele z heparyną lub preparaty miejscowe (np. heparoid) mogą przyspieszyć wchłanianie krwiaka — działanie częściowo potwierdzone, ale nie zawsze spektakularne. Preparaty homeopatyczne i arnika mają mieszane dowody skuteczności.

Zapobieganie

  • Ochrona w czasie aktywności fizycznej (ochraniacze, odpowiednie obuwie).
  • Unikanie leków zwiększających krwawienie, jeśli nie są konieczne — po konsultacji z lekarzem.
  • Dbanie o skórę i o dobre odżywianie (witamina C, K) może pomóc w utrzymaniu zdrowych naczyń krwionośnych.

Kiedy zgłosić się do lekarza

  • Jeśli siniak pojawia się bez wyraźnej przyczyny i/lub występuje wiele takich zmian.
  • Gdy siniak jest bardzo bolesny, szybko powiększa się lub towarzyszy mu znaczny obrzęk.
  • Po urazie głowy — w przypadku mdłości, wymiotów, zaburzeń świadomości, zaburzeń widzenia.
  • Jeśli pojawiają się objawy zakażenia (zaczerwienienie, gorączka, ropny wyciek) w obrębie siniaka.
  • Jeżeli pacjent przyjmuje leki przeciwzakrzepowe lub ma znane zaburzenia krzepnięcia.
  • Przy zaburzeniach neurologicznych w obrębie kończyny (drętwienie, osłabienie ruchowe) — aby wykluczyć ucisk nerwów lub zespół przedziału (kompartment).

Szczególne sytuacje

  • U osób starszych siniaki mogą być większe i występować po drobnych urazach — warto wówczas ocenić przyjmowane leki i stan skóry.
  • Dzieci: liczne siniaki lub takie w nietypowych miejscach u dzieci mogą wymagać oceny, aby wykluczyć maltretowanie.
  • Pacjenci na antykoagulantach powinni skonsultować każdy nietypowo duży lub przedłużający się krwotok z lekarzem prowadzącym.

Możliwe powikłania

  • Duży krwiak wymagający drenażu.
  • Infekcja krwiaka.
  • Zespół przedziału (compartment syndrome) przy dużym obrzęku w obrębie kończyny — stan wymagający pilnej interwencji.

Podsumowując: większość siniaków to łagodne skutki urazu, które ustępują samoistnie przy prawidłowej opiece. Jeśli jednak siniaki są liczne, pojawiają się bez przyczyny, nasilają się lub towarzyszą im inne niepokojące objawy — należy skonsultować się z lekarzem, aby wykluczyć poważniejsze przyczyny.