John Wayne Gacy, Jr. (17 marca 1942 – 10 maja 1994; wymawiane GAY-see), znany również jako The Killer Clown i Pogo the Clown, był amerykańskim seryjnym mordercą. Potwierdza się, że zabił 33 młodych mężczyzn i nastoletnich chłopców. Ofiary były zabijane w brutalny sposób, często przez uduszenie lub zadławienie (bez użycia broni palnej), a ich ciała ukrywał i zakopywał w swoim domu w Chicago (głównie w przestrzeni podłogowej i piwnicznej) lub porzucał w jego pobliżu, m.in. w rzece i na innych posesjach. Gacy nie używał broni do żadnej ze swoich zbrodni.

Gacy zyskał przydomek "Pogo the Clown" i "Killer Clown", ponieważ przebierał się za klauna na zbiórkach pieniędzy, imprezach charytatywnych oraz paradach, gdzie występował jako klaun rozrywkowy i pozował do zdjęć z dziećmi. Jego działalność społeczna i wizerunek publiczny kontrastowały z popełnianymi przestępstwami, co przyczyniło się do wyjątkowego zainteresowania mediów sprawą.

Metody działania i ofiary

Ofiary Gacy'ego to głównie młodzi mężczyźni i nastoletni chłopcy, których często pozyskiwał obiecując pracę, napoje czy przez nawiązanie znajomości w lokalnych środowiskach. Czasami stosował podstęp, podszywając się pod funkcjonariusza lub wykorzystując zaufanie ofiar. Po sprowadzeniu ofiary do domu zwykle dochodziło do aktów seksualnych i zabójstwa — najczęściej przez uduszenie bądź zadławienie. Ciała ukrywał w przestrzeni podłogowej domu, zakopywał na posesji lub wrzucał do pobliskich cieków wodnych, co utrudniało ich odnalezienie i identyfikację.

Aresztowanie i proces

Gacy został ostatecznie zatrzymany i postawiony przed sądem pod koniec lat 70. XX wieku po serii dochodzeń prowadzonych przez policję w związku z zaginięciami młodych mężczyzn. Podczas procesu obrona próbowała między innymi podnosić kwestie stanu psychicznego oskarżonego, jednak sąd uznał Gacy'ego za odpowiedzialnego za popełnione zbrodnie. W marcu 1980 roku został skazany za 33 morderstwa oraz za inne przestępstwa seksualne i otrzymał karę śmierci.

Wyrok i egzekucja

Gacy został skazany na karę śmierci; wyrok wykonano 10 maja 1994 roku przez śmiertelny zastrzyk. Egzekucja była nagłaśniana medialnie i — według doniesień — wystąpiły trudności techniczne przy podawaniu zastrzyku, jednak ostatecznie procedura zakończyła się śmiercią skazanego. Egzekucja Gacy'ego została sfilmowana; jego ostatnie słowa zostały zrelacjonowane jako: "pocałuj mnie w dupę". Tuż przed wykonaniem wyroku Gacy przyjął ostatnie sakramenty i rozmawiał z katolickim kapelanem więziennym.

Identyfikacja ofiar i następstwa

Proces identyfikacji ofiar był długotrwały i wymagał pracy prokuratorów, patologów sądowych oraz rodzin zaginionych. Niektóre ciała zostały rozpoznane dopiero po latach dzięki analizie medycznej i porównaniu zapisu dentystycznego czy innych cech. Sprawa Gacy'ego miała dalekosiężne konsekwencje dla procedur policyjnych dotyczących zaginięć młodych osób oraz podejścia do badania przestępczości seksualnej i seryjnych zabójstw.

Wpływ społeczny i kulturowy

Sprawa Gacy'ego wywołała szerokie zainteresowanie mediów i opinii publicznej. Jego postać — łącząca wizerunek klauna z brutalnym mordercą — stała się symbolem hipokryzji i skrajnego ukrywania zła "pod maską" codzienności. Wydarzenia związane z Gacym były przedmiotem licznych książek, programów telewizyjnych i filmów dokumentalnych. Sprawa przyczyniła się również do debaty nad karą śmierci oraz nad sposobami nadzoru i pomocy dla młodych ludzi narażonych na wykorzystywanie.

Choć od zbrodni minęło wiele lat, pamięć o ofiarach i o samej sprawie pozostaje ważnym przypomnieniem o potrzebie czujności, skutecznych procedur policyjnych oraz wsparcia dla rodzin ofiar. Gacy jest często cytowany w dyskusjach dotyczących psychopatii, przemocy seksualnej i mechanizmów ukrywania przestępstw przez osoby działające pozornie normalnie w społeczności.