John Wesley (1703–1791) — biografia założyciela metodyzmu

John Wesley (1703–1791) — pełna biografia założyciela metodyzmu: życie, misje, wpływ na Kościół anglikański i rozwój ruchu metodystycznego.

John Wesley (1703-1791) był jednym z założycieli kościoła metodystów. Był anglikańskim pastorem i teologiem chrześcijańskim oraz jednym z wczesnych przywódców ruchu metodystycznego. Życie Wesleya zwyczajowo dzieli się na trzy wyraźne fazy: okres studiów na Uniwersytecie Oksfordzkim i działalność w założonym tam „Holy Club”, następnie służba misyjna w Savannah w stanie Georgia, a wreszcie powrót do Anglii i intensywne prowadzenie ruchu odnowy religijnej. Przez całe życie Wesley formalnie pozostawał w granicach Kościoła Anglikańskiego i podkreślał, że jego metody i stowarzyszenia mają funkcjonować wewnątrz tego Kościoła.

Wczesne życie i edukacja

Urodził się 28 czerwca 1703 roku w Epworth (Lincolnshire) jako syn pastora Samuela Wesleya i Susanny Wesley. W młodości uczęszczał do szkoły, a następnie studiował na Oxfordzie (Christ Church). Razem z bratem Charlesem i grupą studentów założył w Oxfordzie tzw. Holy Club — to właśnie od ich metodycznego podejścia do modlitwy, studium Pisma i praktyk chrześcijańskich pochodzi nazwa „metodyści”. Po studiach Wesley został wyświęcony (diakon w 1725 r., kapłan w 1728 r.) i pełnił obowiązki duszpasterskie oraz akademickie.

Misja w Ameryce i doświadczenie na Aldersgate

W 1735 roku Wesley został wysłany jako kapelan do kolonii w Georgii (Savannah). Misja nie przyniosła oczekiwanych rezultatów i po kilku latach wrócił do Anglii (1737). Kluczowym wydarzeniem w jego życiu duchowym było tzw. spotkanie na Aldersgate (24 maja 1738), kiedy to — według jego relacji — „serce mu się zagrzało” i doświadczył pewności usprawiedliwienia przez wiarę. To wydarzenie zapoczątkowało u Wesleya intensywną działalność ewangelizacyjną i zmianę w metodach głoszenia: zaczął częściej przemawiać na świeżym powietrzu i poza murami kościołów.

Rozwój ruchu metodystycznego

Wesley organizował tzw. societies (stowarzyszenia), a w ich ramach system spotkań klasowych, tzw. classes i bands, w których wierni wzajemnie się wspierali, badali życie duchowe i podawali praktyczne wskazówki. Zrekrutował i szkolił również licznych kaznodziejów świeckich (lay preachers), co umożliwiło szybkie rozprzestrzenianie się ruchu. Choć formalnie pozostał duchownym Kościoła Anglikańskiego, jego metody — kazania na otwartym powietrzu, aktywna organizacja i szkolenie świeckich — doprowadziły po jego śmierci do oddzielnego rozwoju metodyzmu jako odrębnego Kościoła.

Teologia i nauczanie

Wesley wyznawał arminiańskie rozumienie łaski — podkreślał łaskę uprzedzającą (prevenient grace), wolną wolę człowieka w odpowiedzi na Boże wezwanie oraz konieczność świętości życia. Nacisk kładł nie tylko na usprawiedliwienie przez wiarę, lecz także na proces uświęcenia (Christian perfection), czyli dążenie do miłości bliźniego i zbliżania się do doskonałości chrześcijańskiej w życiu codziennym.

Działalność społeczna, publikacje i styl pracy

Wesley był autorem licznych kazań, pism duszpasterskich i listów. Wśród jego działań praktycznych były zakładanie szkół, opieka nad ubogimi, a także zaangażowanie w inicjatywy na rzecz poprawy warunków w więzieniach. Głośne było też jego stanowisko przeciwko handlowi niewolnikami — w pismach krytykował ten proceder. Jego brat Charles Wesley przyczynił się do rozwoju ruchu przez liczne hymny; wspólnie z Johnem przygotowywali też materiały liturgiczne i katechezy.

Jako kaznodzieja John Wesley znany był z niezwykłej pracowitości: według szacunków przemierzył konno setki tysięcy mil i wygłosił dziesiątki tysięcy kazań, często na świeżym powietrzu, docierając do ludzi poza siecią parafialną Kościoła Anglikańskiego.

Konflikty i decyzje końcowe

Wesley nie unikał kontrowersji — spory dotyczyły m.in. jego metod organizacyjnych i decyzji o udzielaniu święceń dla potrzeb Kościoła metodystów w Ameryce (1784), co spotkało się z krytyką ze strony niektórych duchownych anglikańskich. Jednocześnie jego skromność, intensywna praca duszpasterska i nacisk na życie praktyczne uczyniły z ruchu siłę społeczną i religijną w XVIII-wiecznej Wielkiej Brytanii i później na świecie.

Śmierć i dziedzictwo

John Wesley zmarł 2 marca 1791 roku. Został pochowany przy Wesley's Chapel w Londynie, miejscu związanym z jego działalnością. Jego wpływ jest wieloaspektowy: obok bezpośredniego stworzenia ruchu metodystycznego, Wesley przyczynił się do odnowienia pobożności chrześcijańskiej, rozwoju praktyk duszpasterskich i zaangażowania społecznego Kościoła. Metody i struktury, które wprowadził, stały się podstawą dla milionów wiernych na całym świecie i wpłynęły na rozwój protestantyzmu w wielu krajach.

Podsumowanie: John Wesley pozostaje jedną z najważniejszych postaci w historii protestantyzmu XVIII wieku — jako kaznodzieja, organizator i teolog, łączący głębokie życie duchowe z praktyczną troską o bliźnich oraz nowatorskim podejściem do organizacji wspólnot religijnych.

Wczesne życie

John Wesley urodził się w Epworth, w Anglii. Był synem Samuela Wesleya, absolwenta Oxfordu i pastora Kościoła Anglii. W 1669 roku Samuel poślubił Susannę Annesley. Zarówno Samuel jak i Susanna wychowali się w tym samym mieście.

W 1696 roku Samuel Welsey został mianowany rektorem Epworth. Tam właśnie urodził się John. Wczesna edukacja dzieci Wesleyów odbywała się na plebanii w Epworth, gdzie ich rodzice prowadzili zajęcia. Każde dziecko, w tym dziewczynki, uczyło się czytać, gdy tylko potrafiło chodzić i mówić.

We wczesnej młodości John Wesley miał głębokie przeżycia religijne. W wieku pięciu lat, John został uratowany z płonącej plebanii. Ta ucieczka wywarła głębokie wrażenie na jego umyśle. Postrzegał siebie jako wyodrębnionego dla Boga, jako "piętno wyrwane z ognia".

John został przyjęty do Charterhouse School w Londynie. Tam prowadził (przez pewien czas) życie religijne, w którym był szkolony w domu. Jego biograf, Tyerman, mówi, że poszedł do Charterhouse jako święty, ale zaniedbał obowiązki religijne i wyszedł jako grzesznik.

John Wesley

Szukaj według litery