Rok 1798 — najważniejsze wydarzenia, narodziny i zgony

Wydarzenia

• Wyprawa Napoleona do Egiptu — W 1798 roku dowodzona przez Napoleona Bonaparte wyprawa francuska wkroczyła do basenu Morza Śródziemnego i na Bliski Wschód. Flota i oddziały francuskie zajęły Maltę (czerwiec 1798), następnie wylądowały w Egipcie (lipiec 1798). 21 lipca 1798 miała miejsce Bitwa pod Piramidami, w której wojska Napoleona rozbiły siły mameluków i opanowały Kair; jednak 1–3 sierpnia 1798 flota francuska została rozbita przez brytyjskiego admirała Horatio Nelsona w Bitwie koło Abukiru (Bitwa na Morzu Śródziemnym, zwana też Bitwą pod Nilem), co odcięło Francję od zaopatrzenia na obszarze egipskim.
• Powstanie irlandzkie (Rok 1798) — Wiosną 1798 wybuchło zbrojne powstanie organizowane przez Towarzystwo Zjednoczonych Irlandczyków (United Irishmen) przeciwko brytyjskiemu panowaniu. Do najważniejszych starć należały m.in. Bitwa pod Vinegar Hill (czerwiec 1798) i lądowanie wyprawy francuskiej generała Humberta w zachodniej Irlandii (sierpień 1798). W wyniku stłumienia powstania nastąpiły masowe represje, liczne egzekucje i deportacje; powstanie miało dalekosiężne skutki polityczne i społeczne w Irlandii.
• Reakcje międzynarodowe i napięcia dyplomatyczne — W 1798 roku trwały skutki tzw. sprawy XYZ (kontrowersje między USA a Francją) oraz narastające tarcia, które doprowadziły do tzw. Quasi-War — niezadeklarowanego konfliktu morskiego między Stanami Zjednoczonymi a Francją. W USA w 1798 przyjęto też Alien and Sedition Acts (ustawy o cudzoziemcach i o zniesławieniu), które wywołały głęokie spory polityczne i konstytucyjne.
• Prace literackie i naukowe — Rok 1798 jest znany w kulturze m.in. dzięki publikacji zbioru poezji Lyrical Ballads autorstwa Williama Wordswortha i Samuela Taylora Coleridge’a (wydanie z 1798), uznawanego za przełomowy manifest romantyzmu w literaturze angielskiej. W 1798 ukazało się też dzieło Thomasa Malthusa An Essay on the Principle of Population, które wywarło długotrwały wpływ na demografię i ekonomię.
• Polskie tło polityczne — Po III rozbiorze Polski (1795) terytorium Rzeczypospolitej znajdowało się pod panowaniem Austrii, Prus i Rosji. W 1798 roku wielu polskich emigrantów i żołnierzy przebywało we Włoszech i Francji; trwała działalność polityczna i wojskowa emigracji, m.in. formowanie i działania Legionów Polskich przy armii francuskiej, które będą odgrywać rolę w kolejnych latach w kontekście nadziei na odbudowę państwa polskiego.
• Wydarzenia lokalne i administracyjne w Europie — W wielu krajach Europy trwały reorganizacje administracyjne i polityczne w następstwie rewolucji francuskiej oraz wojen koalicyjnych. Fronty i sojusze ulegały dynamicznym zmianom, co wpłynęło na mapę polityczną kontynentu.

Bieżące wydarzenia (szczegóły)

• Maj–lipiec 1798 — Wyjście floty francuskiej w kierunku Egiptu (maj), zajęcie Malty (czerwiec), lądowanie w Egipcie i zwycięstwo pod Piramidami (lipiec).
• 1–3 sierpnia 1798 — Bitwa pod Nilem (Bitwa koło Abukiru): zwycięstwo Royal Navy nad flotą francuską; wydarzenie o wielkim znaczeniu strategicznym.
• Maj–wrzesień 1798 — Najintensywniejsze starcia powstania irlandzkiego; lądowanie francuskiej ekspedycji generała Humberta w sierpniu; proklamacja Republiki Connacht (krótko żyjący twór polityczny).
• Lipiec 1798 — W Stanach Zjednoczonych podpisanie Alien and Sedition Acts, które ograniczały m.in. swobodę prasy i prawa cudzoziemców, prowadząc do silnych sporów politycznych i prawnych.
• 1798 — Publikacje wpływowe: Lyrical Ballads (Wordsworth & Coleridge) oraz esej Malthusa o populacji.

Narodziny

Poniżej wybrane osoby urodzone w 1798 roku (lista niepełna):

• Eugène Delacroix (26 kwietnia 1798) — francuski malarz, czołowy przedstawiciel malarstwa romantycznego; znany m.in. z obrazu „Wolność wiodąca lud na barykady”.
• Jules Michelet (21 sierpnia 1798) — francuski historyk i publicysta, autor szeroko znanej Wielkiej historii Francji (Histoire de France), wpływowy w rozwoju nowożytnej historiografii.

Lista narodzin w roku 1798 jest znacznie dłuższa; powyżej podano tylko niektóre przykłady postaci o późniejszym znaczeniu kulturalnym i naukowym.

Zgony

Wybrane zgony w 1798 roku:

• Lord Edward FitzGerald (zmarł 4 czerwca 1798) — irlandzki arystokrata i działacz niepodległościowy, jeden z przywódców Towarzystwa Zjednoczonych Irlandczyków; ranny i aresztowany podczas przygotowań do powstania, zmarł na skutek odniesionych ran i choroby w toku śledztwa.
• Theobald Wolfe Tone (zmarł 19 listopada 1798) — jeden z głównych przywódców irlandzkiego ruchu niepodległościowego (United Irishmen); po upadku powstania został aresztowany i skazany, zmarł w więzieniu (śmierć nastąpiła w następstwie rany odniesionej podczas aresztowania; część źródeł podaje, że popełnił samobójstwo).
• Henry Joy McCracken (stracony 1798) — przywódca irlandzkiego powstania w hrabstwie Antrim, skazany i powieszony; symbol ofiar represji po powstaniu.

Powojenne represje i egzekucje związane z powstaniem irlandzkim sprawiły, że rok 1798 stał się rokiem szczególnie krwawym w historii Irlandii — dlatego wiele spośród znanych zgonów z 1798 roku wiąże się z tym konfliktem.

Uwagi końcowe

Rok 1798 był rokiem intensywnych wydarzeń politycznych, militarnych i kulturalnych. Wyprawa Napoleona do Egiptu, powstanie irlandzkie, publikacje wpływowych prac literackich i naukowych oraz napięcia międzynarodowe (m.in. między USA a Francją) ukształtowały bieg wydarzeń końca XVIII wieku. W kontekście polskim okres ten to czas emigracji i działalności politycznej po trzecim rozbiorze — nadzieje na odrodzenie państwowe skupiły się wokół współpracy z rewolucyjną i napoleońską Francją.