Rok 1192: kluczowe wydarzenia, urodzenia, zgony i władcy

Rok 1192 — kluczowe wydarzenia, ważne narodziny i zgony oraz władcy tamtej epoki. Chronologia, postaci i kontekst historyczny.

Wydarzenia

• Wrzesień 1192 — Rozejm Richarda I i Saladyna (Traktat z Ramli/Jaffy)

  III krucjata kończy się porozumieniem między królem Anglii Richardem I Lwie Serce a sułtanem Saladynem. Rozejm przywrócił chrześcijanom swobodę pielgrzymowania do Jerozolimy i potwierdził kontrolę muzułmańską nad miastem, jednocześnie pozostawiając przybrzeżne fortece krzyżowców (m.in. Akka, Jaffa).

• 28 kwietnia 1192 — Zabójstwo Konrada Juleńskiego (Conrada z Montferratu)

  Konrad z Montferratu, niedawno wybrany królem Jerozolimy, został zamordowany w Tyros przez zamachowca (prawdopodobnie członka sekty Nizaritów). Jego śmierć wprowadziła chaos polityczny w królestwie Jerozolimskim: wdowa Izabela po kilku dniach poślubiła Henryka z Champagny, który przejął tytuł króla jako Henryk II.

• Grudzień 1192 — Aresztowanie króla Anglii Richarda I

  Wracając z wyprawy krzyżowej, Richard I został schwytany w trakcie przejazdu przez Alpy przez księcia Leopolda V Austriackiego (prawdopodobnie grudzień 1192). Leopold przekazał go następnie w ręce cesarza Henryka VI, co zapoczątkowało długie więzienie i ciężkie żądania okupu wobec Anglii.

• 1192 — Ustanowienie siogunatu Kamakura

  W Japonii Minamoto no Yoritomo otrzymał tytuł sejii taishōgun (dosł. «wodza zdławiającego bunt barbarzyńców») od cesarza Go-Toba. To wydarzenie uznawane jest za formalny początek wojskowej administracji zwanej szogunatem Kamakura, która przez następne dziesięciolecia realnie sprawowała władzę w Japonii.

• 1192 — II bitwa pod Tarain

  W północnych Indiach muzułmański wódz Muhammad Ghori pokonał armię Prithviraja Chauhana w drugiej bitwie pod Tarain. Zwycięstwo to otworzyło drogę do dalszej ekspansji muzułmańskiej na subkontynencie i zapoczątkowało trwającą zmianę polityczną w regionie.

• Polityka wewnętrzna i dyplomacja w Europie

  Po powrocie wielu uczestników III krucjaty Europa Zachodnia doświadczała napięć dynastycznych i politycznych: król Anglii był nieobecny lub przetrzymywany, co wykorzystali jego rywale i krewni (m.in. brat Jan i król Francji Filip II), a polityczna równowaga w regionie ulegała przesunięciom.

Narodziny

W źródłach historycznych rok 1192 nie wyróżnia się dużą liczbą szeroko udokumentowanych urodzin najbardziej znanych monarchów czy przywódców, dla których data urodzenia jest pewna i powszechnie akceptowana. Część źródeł średniowiecznych podaje daty z przybliżeniami, dlatego konkretne listy urodzonych w tym roku bywają rozbieżne. Poniżej krótka notatka:

• Brak powszechnie potwierdzonych (bezspornych) urodzin najwybitniejszych władców czy postaci powszechnie znanych w historiografii w roku 1192. Wiele biografii podaje daty przybliżone lub sprzeczne.
• W źródłach lokalnych i genealogicznych można znaleźć mniej znane postacie urodzone ok. 1192 — ich wymienianie wymaga jednak odniesienia do konkretnych źródeł lokalnych.

Zgony

• 28 kwietnia 1192 — Conrad z Montferratu (zwany też Konradem Juleńskim) — możny zachodnioeuropejski rycerz i jeden z kluczowych przywódców na Bliskim Wschodzie w okresie krucjat; zabity w Tyros.
• W roku 1192 zmarły również inne postacie regionalne i możnowładcy — wiele z tych zgonów ma charakter lokalny i bywa odnotowywanych w kronikach prowincjonalnych. Dokładne listy zależą od danego regionu i dostępnych źródeł kronikarskich.

Szefowie państw

Poniżej zestawienie najważniejszych monarchów i przywódców, którzy sprawowali władzę w roku 1192 (imię — państwo / tytuł oraz lata panowania):

• Anglia — Richard I Lwie Serce (panowanie 1189–1199)
• Francja — Filip II August (panowanie 1180–1223)
• Święte Cesarstwo Rzymskie — Henryk VI Hohenstauf (cesarz, sprawował władzę na przełomie XII wieku: koronacja jako cesarz 1191, rządy do 1197)
• Królestwo Sycylii — Tancred z Lecce (król 1189–1194)
• Królestwo Jerozolimskie — w 1192 okres gwałtownej zmiany: krótko Konrad z Montferratu (wybrany król), po jego zamordowaniu władzę przejął Henryk z Champagny (jako Henryk II)
• Ayyubidzi (Egipt i część Syrii) — Saladyn (Salah ad-Din) — sułtan (1174–1193)
• Bizancjum — Izaak II Angelos (cesarz bizantyjski 1185–1195)
• Japonia — cesarz Go-Toba (urząd cesarski 1183–1198); równocześnie Minamoto no Yoritomo staje się de facto zwierzchnikiem wojskowym jako siogun (od 1192), co zapoczątkowuje rządy sakwaratu Kamakura
• Królestwo Leónu — Alfons IX (panowanie 1188–1230)
• Królestwo Kastylii — Alfons VIII (panowanie 1158–1214)
• Królestwo Portugalii — Sancho I (panowanie 1185–1211)
• Węgry — Bela III (panowanie 1172–1196)
• Bułgaria — Iwan Asen I (jeden z władców powstałego państwa asenidzkiego, rządy od końca XII wieku)

Uwaga: podane listy i daty dotyczą w większości panowań powszechnie akceptowanych w historiografii. Rok 1192 był pełen lokalnych przesunięć władzy, zwłaszcza na Bliskim Wschodzie i w Azji Południowej — opisane tu wydarzenia mają charakter syntezy najważniejszych faktów o ogólnym znaczeniu historycznym.

Szukaj według litery