Ryszard I Lwie Serce (1157–1199) — król Anglii, przywódca III krucjaty
Ryszard I „Lwie Serce” (1157–1199) — król Anglii i przywódca III krucjaty; legendarny wojownik, zdobywca Cypru i Sycylii, schwytany za wielki okup, zginął od kuszy.
Ryszard I z Anglii (8 września 1157 – 6 kwietnia 1199), znany powszechnie jako Ryszard Lwie Serce, był królem Anglii od 1189 do 1199 roku. Był synem Henryka II z Anglii i Eleanory z Akwitanii. Jako trzeci syn nie spodziewał się odziedziczyć tronu, był dzieckiem zastępczym. W 1168 roku objął rządy jako książę Akwitanii, gdzie zdobył doświadczenie wojskowe i polityczne oraz zyskał sławę jako wojownik i mecenas kultury dworskiej.
Młodość i ukształtowanie
Ryszard wychowywał się na dworze matki w Akwitanii, gdzie obcował z tradycją dworów południowej Francji i kulturą trubadurów. Był znany z odwagi, umiejętności jeździeckich i zdolności dowódczych. Jako książę Akwitanii prowadził kampanie przeciwko lokalnym baronom i brał udział w konfliktach dynastycznych z ojcem i braćmi. Jego styl panowania i stosunki z poddanymi różniły się od bardziej administracyjnego podejścia Henryka II — Ryszard był przede wszystkim wodzem i rycerzem.
Panowanie i rządy
Po wstąpieniu na tron w 1189 roku Ryszard przejął ogromny kompleks ziem znany dziś jako Imperium Anżyjskie (obejmujący Anglię oraz rozległe posiadłości we Francji). Jego rządy cechowały się silnym nastawieniem militarnym — częściej zajmował się kampaniami zbrojnymi niż bieżącą administracją. W Anglii polegał na zaufanych urzędnikach i pobieraniu podatków (m.in. scutage), by finansować swoje wyprawy. Z tego powodu jest oceniany jako król odważny i skuteczny wojskowo, lecz nieobecny i słabo zaangażowany w sprawy wewnętrzne Anglii — spędził w kraju jedynie około sześciu miesięcy podczas swojego około dziesięcioletniego panowania.
Trzecia krucjata
Ryszard był jednym z głównych przywódców Trzeciej Krucjaty (1189–1192) przeciwko Saladynowi. W trakcie wyprawy odniósł kilka ważnych sukcesów: wziął udział w zdobyciu Sycylii, w 1191 przejął Cypr (który później został sprzedany Templariuszom, a następnie przypadł dynastii Lusignanów), brał udział w oblężeniu i zdobyciu Akki (Acre) oraz odniósł zwycięstwo w bitwie pod Arsufem. Mimo tych sukcesów nie udało mu się odzyskać Jerozolimy. W 1192 roku zawarł z Saladynem rozejm (często nazywany traktatem), który m.in. zapewniał chrześcijanom prawo pielgrzymowania do Jerozolimy, ale nie przywracał miasta w ręce krzyżowców.
Uwięzienie i okup
W drodze powrotnej z wyprawy krzyżowej Ryszard został pojmany w 1192 roku przez austriackiego księcia Leopolda I i przekazany cesarzowi Henrykowi VI. Król przebywał w niewoli w różnych miejscach Niemiec. Aby uzyskać wolność, Anglicy musieli zebrać ogromny okup — historyczne źródła podają sumę rzędu 150 000 marek srebra. Ransom ten obciążył finanse królestwa i wymusił intensywne opodatkowanie poddanych. Uwolniony, Ryszard powrócił do walk o utrzymanie posiadłości francuskich i sporów z królem Francji Filipem II.
Śmierć i pochówek
Ryszard zginął 6 kwietnia 1199 po tym, jak został trafiony kulą z kuszy podczas oblegania zamku w Châlus w regionie Limousin. Rana uległa zakażeniu — współczesne badania sugerują, że prawdopodobną przyczyną śmierci była gangrena lub posocznica, niektóre średniowieczne przekazy mówiły o zatruciu strzały, lecz badania przeprowadzone m.in. po odnalezieniu jego serca w XIX–XXI wieku nie potwierdziły zatrucia. Ciało Ryszarda zostało potraktowane w ówczesnym zwyczaju: jego organy wewnętrzne pochowano w Chalus niedaleko Limoges, serce złożono w katedrze Notre Dame w Rouen, a resztki ciała pochowano w opactwie Fontevraud w pobliżu Saumur we Francji, gdzie spoczęli także jego rodzice.
Osobowość, ocena i dziedzictwo
Ryszard uchodził za niezwykle odważnego i charyzmatycznego wodza, wzorzec rycerza krzyżowca i celebrę średniowiecznego idealu męstwa. Był jednak krytykowany za dalekosiężne nieobecności i za to, że rzadko przebywał w Anglii — co osłabiło więź monarchy z poddanymi i przyczyniło się do problemów politycznych, jakie nękały jego następcę. Po jego śmierci tron objął młodszy brat, John, co zapoczątkowało trudne lata dla angielskich posiadłości we Francji i ostateczne utraty niektórych terytoriów.
Ryszard I pozostał ważną postacią w kulturze i legendzie: jego imię i czyny były opiewane w pieśniach i kronikach, a epitet Lwie Serce podkreślał jego odwagę bojową. Współcześnie historycy oceniają go ambiwalentnie — jako świetnego dowódcę i ikonę średniowiecznego rycerstwa, ale także jako monarchę, którego polityka i długotrwałe nieobecności miały negatywne skutki dla królestwa.
Richard I z Anglii
Pytania i odpowiedzi
P: Kim był Ryszard I z Anglii?
A: Ryszard I Angielski był królem Anglii w latach 1189-1199. Czasami nazywany jest Ryszardem Lwie Serce.
P: Jaki był jego związek z Henrykiem II i Eleonorą z Akwitanii?
O: Ryszard I był synem Henryka II i Eleonory z Akwitanii.
P: Co robił podczas trzeciej krucjaty przeciwko Saladynowi?
O: Podczas trzeciej krucjaty przeciwko Saladynowi Ryszard zdobył Sycylię i Cypr, walczył w bitwie pod Acre i pod Arsuf, ale ostatecznie nie udało mu się odzyskać Jerozolimy z rąk muzułmanów.
P: Jak zginął król Ryszard?
O: Król Ryszard zmarł po postrzale z kuszy podczas oblegania zamku w Limousin. Prawdopodobnie zmarł na gangrenę lub posocznicę spowodowaną raną po strzale, a nie na truciznę, jak głosiła jedna ze średniowiecznych opowieści.
P: Gdzie pochowano szczątki króla Richardsa?
O: Ciało króla Richardsa zostało pochowane w opactwie Fontevraud koło Saumur we Francji, razem z ojcem i matką; jego organy wewnętrzne zostały pochowane w Châlus koło Limoges w środkowej Francji, a serce w katedrze Notre Dame w Rouen.
P: Kiedy naukowcy zbadali serce króla Richardsa? O: Naukowcy zbadali serce króla Richardsa w 2012 roku.
Przeszukaj encyklopedię