Bitwa pod Okinawą (1945) — ostatnia wielka bitwa II wojny światowej

Bitwa pod Okinawą (1945) — szczegółowy opis ostatniej wielkiej bitwy II wojny światowej: taktyka, ogromne straty, losy cywilów i wpływ na kapitulację Japonii.

Bitwa pod Okinawą była jedną z największych i najkrwawszych bitew II wojny światowej. Toczyła się na wyspieOkinawa w archipelagu wysp Ryukyu (położonym na południe od czterech głównych wysp Japonii) między siłami lądowymi, morskimi i powietrznymi Imperium Japonii a aliantami, głównie wojskami amerykańskimi. Była to druga co do wielkości operacja desantowa (amfibijna) drugiej wojny światowej, po Bitwie pod Normandią, oraz jedna z najdłuższych bitew konfliktu — operacje rozpoczęły się 1 kwietnia 1945 r. i trwały do czerwca 1945 r. Wygrana przez aliantów, bitwa umożliwiła zajęcie Okinawy; dziś wyspa jest częścią Japonii, lecz nadal znajdują się na niej liczne amerykańskie bazy wojskowe (terytorium japońskie z obecnością USA).

Cel strategiczny i tło

Okinawa miała kluczowe znaczenie jako baza wypadowa do planowanej inwazji na główne wyspy japońskie — operacja ta znana była w amerykańskich planach jako Operacja Upadek. Zdobycie Okinawy miało zapewnić lotniska i porty do wsparcia logistycznego, lotniczego i morskiego przed planowanym desantem na Honshū i kolejne wyspy. Ostatecznie inwazja na macierzystą Japonię nie doszła do skutku: Japonia skapitulowała w sierpniu 1945 r. po zrzuceniu przez Stany Zjednoczone bomb atomowych na Hiroshimę i Nagasaki oraz po wkroczeniu do wojny przeciwko Japonii przez Związek Radziecki.

Przebieg działań

Inwazja rozpoczęła się 1 kwietnia 1945 r. (D-Day) desantem amfibijnym na południowo-zachodnie wybrzeże wyspy. W walkach brały udział duże siły lądowe, morskie i powietrzne aliantów; po stronie amerykańskiej walczyła m.in. Tenth Army. Obrona japońska, dowodzona przez generałów, została zorganizowana w oparciu o umocnienia w górach i rozległą sieć jaskiń, tuneli oraz umocnionych pozycji, co wydłużyło i zaostrzyło walki.

Walki toczyły się zarówno na otwartym terenie, jak i w silnie ufortyfikowanych zespołach pozycji, z rzadkim użyciem taktyk kamikaze ze strony japońskiej floty powietrznej i ataków samobójczych przeciw okrętom. Operacja charakteryzowała się intensywnym ostrzałem artyleryjskim i bombardowaniami lotniczymi.

Ofiary i straty

Bitwa pod Okinawą pociągnęła za sobą ogromne straty po obu stronach oraz wśród ludności cywilnej. Dokładne liczby różnią się w zależności od źródeł, jednak wiadomo, że:

• straty wojsk amerykańskich i alianckich były znaczące (licząc zabitych i rannych — dziesiątki tysięcy),
• straty japońskich sił zbrojnych również były bardzo wysokie — dziesiątki tysięcy zabitych, wielu rannych, a tylko niewielka liczba jeńców (tysiące) trafiło do niewoli,
• liczba ofiar wśród cywilów Okinawy była tragiczna — dziesiątki tysięcy zabitych, a w niektórych szacunkach straty cywilne sięgają ponad 100 000–150 000 osób, co stanowiło znaczną część mieszkańców wyspy przed wojną.

Wiele ofiar wojskowych i cywilnych powstało także po zakończeniu głównych walk w wyniku ran, chorób i niedoborów opieki medycznej. W artykułach i raportach podkreśla się, że ofiary cywilne były jedną z największych tragedii tej kampanii — dotyczy to także przypadków samobójstw wymuszonych strachem i dezinformacją.

Przyczyny masowych ofiar wśród cywilów

Wielka liczba ofiar wśród ludności cywilnej wynikała z kilku przyczyn: gęstej zabudowy i walk odbywających się w pobliżu osiedli, rozległych bombardowań i ostrzału artyleryjskiego oraz polityki i propagandy japońskiej, która wytworzyła w wielu mieszkańcach obawę przed okrucieństwami ze strony zdobywców. W konsekwencji zdarzały się przypadki, gdy cywile popełniali samobójstwa lub zabijali członków rodziny, by uniknąć rzekomego zniewolenia. Również japońskie rozkazy i nakazy dotyczące walki do końca oraz praktyki samobójczych ataków wojskowych przyczyniły się do wysokiego wskaźnika ofiar.

Nazewnictwo i pamięć

Bitwa otrzymała różne nazwy. W literaturze anglojęzycznej funkcjonuje określenie "Typhoon of Steel" (w linku Typhoon oraz Steel), natomiast mieszkańcy Okinawy i japońscy świadkowie używali wyrażeń japońskich takich jak "tetsu no ame" i "tetsu no bōfū", oznaczających dosłownie „deszcz stali” i „gwałtowny wiatr stali” — nazwy te oddają intensywność ostrzału artyleryjskiego i bombardowań towarzyszących bitwie.

Konsekwencje

Zdobycie Okinawy przyczyniło się do zaostrzenia decyzji o finalnym zakończeniu wojny na Pacyfiku: pokazano kosztowność i krwawość inwazji na terytorium japońskie, co było jednym z czynników branych pod uwagę przy decyzji aliantów oraz rządów USA i Wielkiej Brytanii. Zajęcie wyspy umożliwiło aliantom utworzenie bazy operacyjnej blisko głównych wysp Japonii, co miało istotne znaczenie strategiczne w pierwszych latach powojennych i w czasie okupacji.

Pamięć i dziedzictwo

Bitwa pod Okinawą pozostawiła trwałe ślady w pamięci lokalnej i międzynarodowej — liczba ofiar, zniszczenia i dramatyczne historie cywilne sprawiły, że wydarzenia te stały się przedmiotem badań historycznych, literatury i wspomnień. Współcześnie na Okinawie znajdują się liczne pomniki i miejsca pamięci poświęcone ofiarom wojny, a także muzea opisujące przebieg kampanii. Jednocześnie obecność amerykańskich baz wojskowych na wyspie pozostaje przedmiotem dyskusji społecznej i politycznej.

Jak zauważył w 1945 r. WinstonChurchill, była to „jedna z najintensywniejszych i najbardziej znanych w historii wojskowości” — określenie to oddaje skalę i brutalność działań na Okinawie oraz ich wpływ na losy końcowego etapu II wojny światowej.

Porządek bitwy

Sprzymierzeni

Ogólnym zwierzchnictwem Aliantów w walce była Piąta Flota (pod dowództwem admirała Raymonda A. Spruance'a). Piąta Flota została podzielona na kilka grup zadaniowych i grup.

TF 56 była największą siłą w ramach TF 50 i została zbudowana wokół 10 armii. Armia ta miała dwa korpusy pod swoim dowództwem. W sumie armia liczyła ponad 102.000 żołnierzy (z tych 38.000+ to artyleria, wsparcie bojowe i kwatera główna, z kolejnymi 9.000 żołnierzy służby), ponad 88.000 Marines i 18.000 personelu Marynarki Wojennej (głównie Seabees i personel medyczny).

Na początku bitwy pod Okinawą 10. Armia liczyła 182.821 żołnierzy. Marynarka Wojenna Stanów Zjednoczonych miała większe straty w tej operacji niż w jakiejkolwiek innej bitwie wojennej.

Japończyk

Japońska kampania lądowa (głównie defensywna) liczyła 67.000 mężczyzn (77.000 według niektórych źródeł). Również w bazie morskiej Oroku było 9.000 żołnierzy Cesarskiej Marynarki Wojennej Japonii (IJN). Było też 39.000 lokalnych Ryukyuanów, którzy zostali zmuszeni do walki.

Mapa operacji amerykańskich na Okinawie.


Ostatnie zdjęcie generała Simona Bolivara Bucknera, Jr., na dzień przed tym, jak został zabity przez artylerię japońską 19 czerwca 1945 roku.


Dowódcy japońskiej trzydziestej drugiej armii, luty 1945.

Bitwa morska

Grupa zadaniowa 58 Marynarki Wojennej Stanów Zjednoczonych była na wschód od Okinawy. Miała 6 do 8 niszczycieli i 13 lotniskowców. Admirał Chester W. Nimitz dał swoim dowódcom marynarki czas na odpoczynek.

Japońskie ataki powietrzne były lekkie w pierwszych dniach po lądowaniu. Jednak 6 kwietnia doszło do ataku 400 samolotów z Kyushu. W dniach 26 marca-30 kwietnia zatopiono 20 amerykańskich okrętów i uszkodzono 157.

Japończycy stracili w walce do ponad 1100 samolotów.

Między 6 kwietnia a 22 czerwca Japończycy dokonali 1.465 ataków samolotów kamikadze. Kilku przewoźników floty zostało poważnie uszkodzonych.

Operacja Ten-Go

Operacja Ten-Go (Ten-gō sakusen) była atakiem dziesięciu japońskich statków. W sumie, Cesarska Japońska Marynarka Wojenna straciła 3700 marynarzy, w tym admirała Itō. Stany Zjednoczone straciły tylko 10 samolotów i 12 lotników.

Brytyjska Flota Pacyfiku

Brytyjskiej Flocie Pacyfiku rozkazano zaatakować japońskie lotniska na wyspach Sakishima.

Amerykański lotniskowiec USS Bunker Hill spala się po potrąceniu przez dwa samoloty kamikadze w ciągu 30 sekund.


Super pancernik Yamato eksploduje po atakach z amerykańskich samolotów.

Bitwa lądowa

Bitwa lądowa trwała około 81 dni i rozpoczynała się 1 kwietnia 1945 roku. Pierwszymi Amerykanami na lądzie byli żołnierze 77. Dywizji Piechoty, którzy 26 marca wylądowali na zachód od Okinawy.

W dniu 31 marca, Marines z Amfibijnego Batalionu rozpoznawczego Floty Morskiej wylądowali bez sprzeciwu na Keise Shima.

Okinawa Północna

Główny desant został wykonany przez XXIV Korpus i III Korpus Płazów na zachodnim wybrzeżu Okinawy w dniu 1 kwietnia.

10. Armia przemieściła się przez południowo-centralną część wyspy. Zdobyli bazy lotnicze Kadena i Jomitan.

Sześć dni później, 13 kwietnia, 2 batalion, 22 pułk morski dotarł do Hedo Point (Hedo-misaki) w północnej części wyspy. Siły japońskie na północy znajdowały się na Półwyspie Motobu.

77. Dywizja Piechoty zaatakowała Ie Island (Ie Shima) 16 kwietnia.

Okinawa Południowa

96. Dywizja Piechoty Armii USA i 7. Dywizja Piechoty poszły na południe przez Okinawę. 96. dywizja piechoty stoczyła brutalne walki z japońskimi wojskami na ufortyfikowanych pozycjach. Odniosły 1500 ofiar w bitwie, zabijając lub zdobywając około 4500 Japończyków.

Następnym amerykańskim celem był Kakazu Ridge. Japońscy żołnierze ukryli się w jaskiniach. Po obu stronach było wiele ofiar.

Wieczorem 12 kwietnia, 32 Armia zaatakowała pozycje USA. Atakujący wycofali się. Ostateczny atak 14 kwietnia został ponownie zatrzymany.

W dniu 19 kwietnia rozpoczął się nowy atak z 324 działami, największy w historii wojny na Oceanie Spokojnym. Następnie 650 samolotów marynarki wojennej i morskiej zaatakowało napalmem, rakietami, bombami i karabinami maszynowymi.

Atak czołgu nie powiódł się z utratą 22 czołgów. XXIV Korpus stracił 720 ludzi KIA, WIA i MIA.

4 maja, 32 Armia rozpoczęła kolejny atak. Tym razem Ushijima próbowała wylądować na wybrzeżach za liniami amerykańskimi. Japońska artyleria wystrzeliła 13.000 pocisków. Atak nie powiódł się.

Buckner przypuścił kolejny amerykański atak 11 maja. Pod koniec maja, deszcze monsunowe zamieniły wzgórza i drogi w błoto.

29 maja, gen. dyw. Pedro del Valle rozkazał kompanii A, 1 batalion, 5 marines, zdobyć zamek Shuri.

Japoński odwrót przeniósł prawie 30.000 ludzi do ostatniej linii obrony na Półwyspie Kiyan. 4,000 japońskich marynarzy, w tym admirał Minoru Ota, wszyscy popełnili samobójstwo.

18 czerwca, generał Buckner został zabity przez ogień artylerii wroga. Ostatni Japończycy przestali walczyć 21 czerwca, choć część z nich pozostała w ukryciu.

Pancernik USS Idaho ostrzeliwuje Okinawę 1 kwietnia 1945 roku.


Marines amerykańscy zeszli na brzeg, aby wesprzeć przyczółek na Okinawie, 1 kwietnia 1945 roku.


Załoga rozbiórki 6 Dywizji Piechoty Morskiej obserwuje, jak ładunki wybuchowe detonują i niszczą japońską jaskinię, maj 1945.


Amerykańscy żołnierze 77. Dywizji słuchają beznamiętnie radiowych relacji z Dnia Zwycięstwa w Europie 8 maja 1945 roku.


Podpułkownik Richard P. Ross, dowódca 1. Batalionu, 1. Marines odważnie strzelają snajpersko, by 30 maja umieścić barwy dywizji na zamku Shuri. Flaga ta została podniesiona najpierw nad Cape Gloucester, a potem Peleliu.

Pytania i odpowiedzi

P: Co to była za bitwa o Okinawę?

P: Kiedy miała miejsce ta bitwa?

P: Jaki jest dzisiejszy status Okinawy?

P: Ile ofiar pochłonęła ta bitwa?

P: Jaką nazwę nadano tej bitwie w języku angielskim?

P: Jak niektórzy cywile reagowali na japońską propagandę dotyczącą Amerykanów?

Szukaj według litery