Park Narodowy Shuklaphanta (Nepal) — opis, flora i fauna

Park Narodowy Shuklaphanta (Nepal) — dzika przyroda Terai: rozległe łąki, lasy i mokradła, rzadkie gatunki, bogata flora i fauna. Przewodnik, zdjęcia i praktyczne porady.

Park Narodowy Shuklaphanta jest obszarem chronionym położonym w Terai Regionu Dalekiego Zachodu, Nepalu. Jego powierzchnia wynosi około 305 km² (ok. 118 mil kwadratowych). Teren parku obejmuje rozległe użytki zielone (łąki i trawiaste tereny zalewowe), fragmenty lasów liściastych, koryta rzek oraz tropikalne mokradła. Park rozciąga się na wysokości od 174 do 1 386 m n.p.m. (od strefy nizinnej Terai po niższe partie Wzgórz Sivalik). Został założony w 1976 roku jako Królewski Rezerwat Przyrody Szuklafanta i w późniejszych latach uzyskał status parku narodowego. Niewielka część rezerwatu znajduje się po północnej stronie Autostrady Wschód–Zachód; planowane są tam ścieżki i korytarze ułatwiające sezonową migrację dzikich zwierząt do Wzgórz Sivalik. Rzeka Syali wyznacza wschodnią granicę parku, a międzynarodowa granica z Indiami — jego granicę południową i zachodnią.

Po stronie indyjskiej, bezpośrednio na południe od Shuklaphanta, znajduje się Indyjski Rezerwat Tygrysów Kishanpur Wildlife Sanctuary o powierzchni około 439 km² (ok. 169 mil kwadratowych). Oba obszary funkcjonują w praktyce jako połączony kompleks korytarzy i siedlisk — w literaturze ochronnej określany jako Jednostka Ochrony Tygrysów (TCU) Sukla Phanta–Kishanpur. Razem tworzą większy blok łąk aluwialnych i subtropikalnych wilgotnych lasów liściastych, o łącznej powierzchni i znaczeniu krajobrazowym sięgającym kilku tysięcy kilometrów kwadratowych, ważnym dla migracji i rozmnażania wielu gatunków.

Obszar chroniony jest częścią ekoregionu sawanny i użytków zielonych Terai–Duar. Shuklaphanta stanowi jeden z najlepiej zachowanych przykładów naturalnych łąk zalewowych na terenach zalewowych i jest integralną częścią szerszego krajobrazu Terai Arc, łączącego siedliska od wschodu do zachodu Nepalu i po drugiej stronie granicy w Indiach.

Flora

Charakterystyczną cechą Shuklaphanta są rozległe łąki (lokalnie zwane „phanta”), które zajmują znaczną część parku i są kluczowe dla świeżych i półtrwałych mokradeł. W skład roślinności wchodzą:

• trawy i trzcinowiska oraz turzyce, które dominują na terenach podmokłych i zalewowych;
• fragmenty lasów liściastych, w tym lasy typu Sal (Shorea spp.) w wyższych i bardziej suchych partiach;
• zarośla nadrzeczne i roślinność bagienna, ważna dla ptaków wodnych i płazów;
• mozaika roślinności użytkowej i naturalnej w strefach buforowych, gdzie występują również plantacje i pola uprawne należące do okolicznych społeczności.

Fauna

Shuklaphanta jest ważnym ośrodkiem bioróżnorodności Terai. Park jest szczególnie ceniony za populacje ssaków i bogactwo ptaków. Do najważniejszych grup należą:

• Ssaki: Park chroni m.in. tygrysa bengalskiego, lamparta, bawoła gaur, jelenia swamp deer (barasingha), sarny, jelenia sambara, jelenia chital (spotted deer), dziki oraz czasami spotykane słonie indyjskie. Skała Shuklaphanta jest szczególnie znana z populacji barasinghi – jelenia zalążkowego związanym z dużymi łąkami zalewowymi.
• Płazy i gady: liczne gatunki związane z mokradłami i rzekami, w tym żaby, żółwie i węże (zarówno gatunki lądowe, jak i wodne).
• Ptaki: teren jest rajem dla obserwatorów ptaków — występują tu ptaki łąkowe i mokradłowe, jak również wiele gatunków drapieżnych i wodnych. Wśród obserwowanych gatunków są m.in. żurawie, różne rodzaje czapli i kaczek, bociany, a także zagrożone gatunki związane z trawiastymi siedliskami.

Ochrona i zagrożenia

Pomimo ochrony prawnej, Shuklaphanta stoi w obliczu kilku poważnych wyzwań:

• fragmentacja siedlisk i bariery komunikacyjne, ze względu na przebieg Autostrady Wschód–Zachód przez obszar parku;
• kłusownictwo oraz nielegalny połów i handel dzikimi zwierzętami;
• konflikt człowiek–dzikie zwierzęta, zwłaszcza w strefach przygranicznych, gdzie zwierzęta wchodzą na pola uprawne;
• zmiany użytkowania terenu w strefach buforowych (rozwój rolnictwa, wypalanie traw), wpływające na stabilność łąk i mokradeł;
• zmiany klimatyczne i zmienny reżim opadów, które wpływają na dynamikę zalewów i dostępność wody.

Aby przeciwdziałać tym zagrożeniom, prowadzone są działania monitoringowe, programy ochrony gatunków, walka z kłusownictwem oraz inicjatywy współpracy transgranicznej z indyjskiem Kishanpur, które mają na celu utrzymanie korytarzy ekologicznych i skoordynowaną ochronę populacji dużych ssaków.

Turystyka i dostęp

Shuklaphanta jest atrakcyjny dla turystów zainteresowanych obserwacją dzikiej przyrody i ptaków. Najlepszy czas na wizytę to okres suchy (zwykle od października do marca), kiedy łąki są łatwiejsze do przemierzania, a zwierzęta częściej zbierają się przy punktach wodnych. Popularne formy zwiedzania to safari jeepem, wycieczki piesze z przewodnikiem oraz obserwacja ptaków o świcie i zmierzchu.

Najbliższe większe ośrodki miejskie oferujące bazę wypadową to miasta w Regionie Dalekiego Zachodu; dla odwiedzających dostępne są lokalne biura turystyczne, punkty informacyjne parku i przewodnicy. Podczas wizyty należy stosować się do zasad parku: nie zanieczyszczać terenu, nie zbliżać się do dzikich zwierząt i korzystać z wyznaczonych tras.

Znaczenie: Park Narodowy Shuklaphanta pełni kluczową rolę w ochronie unikalnych łąk zalewowych Terai, stanowi ważne siedlisko dla rzadkich i zagrożonych gatunków oraz element transgranicznego systemu ochrony przyrody obejmującego tereny Nepalu i Indii. Skuteczna ochrona wymaga dalszej współpracy międzynarodowej, działań na rzecz lokalnych społeczności oraz stabilnego finansowania działań ochronnych.

Historia

Teren ten był terenem łowieckim dla klasy rządzącej Nepalu. Został ogłoszony Królewskim Rezerwatem Łowieckim w 1969 roku. W 1973 r. teren ten został zmieniony na Królewski Rezerwat Dzikich Zwierząt Sukla Phanta. Początkowo jego powierzchnia wynosiła 155 km2 (60 mil kwadratowych). Pod koniec lat 80. obszar ten został powiększony do obecnych rozmiarów. W maju 2004 roku dodano strefę buforową o powierzchni 243,5 km2 (94,0 km2). W 2017 roku status obszaru chronionego został zmieniony na park narodowy.

Nazwa Suklaphanta pochodzi od jednej z łąk znajdujących się na obszarze chronionym. Główny obszar łąk zwany Sukla Phanta jest największym pasmem ciągłych łąk w Nepalu. Zajmuje powierzchnię około 16 km2 (6,2 m2).

Dżungle Parku Narodowego Shuklaphanta były kiedyś obszarem starożytnego królestwa. Ruiny tego królestwa można jeszcze zobaczyć w niektórych miejscach. Niedaleko Rani Tal, jeziora w parku, nadal znajduje się ceglany gorset. W obwodzie gorset mierzy 1.500 m (59.000 in). Jest uważana przez miejscowych za pozostałość fortu króla Tharu Singpal.

Mapa rezerwatu Sukla Phanta Wildlife i Bufferzone, Nepa

Rośliny

W parku znajduje się około 700 gatunków roślin. Są wśród nich 553 rośliny naczyniowe, 18 pterydofitów, 410 dyktowatych i 125 monokotów. Użytki zielone pokrywają prawie połowę roślinności rezerwatu. Głównymi gatunkami traw są Imperata cylindrica i Heteropogon contortus. trzcina khagra (Phragmites karka) i Saccharum spontaneum. Rosną one na bagnach wokół siedmiu małych jezior. Głównym typem lasu jest salka. Włosy i sissoo rosną nad brzegami rzek. Głównym zagrożeniem dla wieloletniej egzystencji głównych roślin są łąki porośnięte drzewami. Drzewa pokrywają wszystkie rosnące pod nimi trawy, głównie te, które potrzebują więcej światła słonecznego. Nasiona drzew są rozsiane po całym obszarze użytków zielonych. W większości przypadków kiełkują one w pobliżu istniejących drzew. Drzewa pomagają również we wzroście traw lubiących cień i zapobiegają wzrostowi gatunków lubiących słońce. Ten proces sukcesji zazwyczaj z czasem przekształca użytki zielone w lasy.

Imperata cylindrica jest jednym z głównych gatunków traw występujących w fantasach parku.

Zwierzęta

Otwarte tereny trawiaste i podmokłe pokrywają duże powierzchnie wokół jezior. Teren ten jest domem dla różnych rodzajów zwierząt. W rzekach, jeziorach i stawach odnotowano 28 gatunków ryb oraz 12 gatunków gadów i płazów. Są to mahseer i rohu, krokodyl bandyta, pyton indyjski, jaszczurka monitorująca, kobra indyjska, kraik pospolity i ratrak orientalny.

Ssaki

Aktualne listy kontrolne obejmują 46 gatunków ssaków. Wśród nich 18 jest objętych ochroną CITES, jak tygrys bengalski, lampart indyjski, niedźwiedź leniwy, jeleń błotny, słoń i jego głupi zając. Nosorożec wielki jednorogi został przeniesiony z Parku Narodowego Chitwan.

Spotkanie jeleni bagiennych na łąkach parku jest największe na świecie. Populacja jego głupiego zająca może mieć znaczenie międzynarodowe. W 2013 roku w rezerwacie znajdowało się 2170 jeleni bagiennych. Wiosną 2016 roku po raz pierwszy na terenie rezerwatu sfotografowano kota rdzawoszyjego przy pomocy pułapki na aparat fotograficzny.

Ptaki

W sumie odnotowano 423 gatunki ptaków. Park obsługuje największą populację florystów bengalskich w Nepalu. Jest to zachodnia granica frankoliny bagiennej, krzewu Jerdon's, traworota rufusowego, kasztanowca i pisklę Jerdon's babbler. Dla żółtookiego babblera jest to północno-zachodnia granica i wschodnia granica tkacza fińskiego. Jest to również najważniejsze regularne miejsce zimowania buszu Hodgsona. Ptaki leśne to m.in. puchacz krzykliwy, orzeł przedni, rufus brzuszny i rogowiec orientalny. Lasy są również ważne dla dzięcioła pasiastego i dzięcioła białogrzbietego. Mieszkańcami lęgowymi są sęp kasztanowaty, smukły sęp kasztanowaty, adiutant, orzeł siwy, darter i rufus zwyczajny. Żuraw Sarus, bocian malowany i szczerbaty trawnik są letnimi gośćmi. Odwiedzający zimę to drongo szerokonosyciowe, rdzawoszyje, muchołówka rdzawoszyja i muchołówka rdzawoszyja są wprawdzie turystami zimowymi, ale nie są to zwierzęta powszechne.

Podczas badania przeprowadzonego w styczniu 2005 r. zarejestrowano łącznie 19 buszaków Hodgsona. Rok później, w 2006 r., odnotowano tylko 8 samców.

Jaszczurka monitorująca


Jelenie błotne


Żółtooki babbler


Orzeł przedni szarością

Pytania i odpowiedzi

P: Gdzie znajduje się Park Narodowy Shuklaphanta?

P: Jaki rodzaj terenu obejmuje ten park narodowy?

P: Jaki jest zakres wysokości nad poziomem morza w tym parku narodowym?

P: Kiedy został utworzony jako Królewski Rezerwat Przyrody?

P: Co stanowi wschodnią granicę tego parku narodowego?

P: Jak duży jest Kishanpur Wildlife Sanctuary?

P: Do jakiego ekoregionu należy?

Szukaj według litery