Piculets są podrodziną małych dzięciołów, obejmującą około 30 gatunków. Występują głównie w tropikalnej Ameryce Południowej, ale w grupie są też trzy gatunki azjatyckie oraz jeden afrykański. Są to niewielkie ptaki, zwykle o długości ciała rzędu kilku—kilkunastu centymetrów, często trudne do zauważenia z powodu dyskretnego upierzenia i skrytego trybu życia.

Wygląd i budowa

Z wyglądu przypominają prawdziwe dzięcioły: mają stosunkowo dużą głowę i długi, często wysuwalny język przystosowany do wyciągania owadów z pęknięć i szczelin w drewnie. Dysponują zygodactyl stóp, z dwoma palcami skierowanymi do przodu i dwoma do tyłu, co ułatwia chwytanie gałęzi. W odróżnieniu od wielu dzięciołów brakuje im jednak bardzo sztywnych piór ogonowych, których inne dzięcioły używają jako podpory przy pionowym wspinaniu się po pniach. Piculets częściej grzęda na gałęziach niż wspinają się po pionowych konaracha.

Upierzenie

Zazwyczaj mają stonowane barwy: szare lub matowo zielone górne partie ciała oraz jasne, białe spody z ciemnymi, drobnymi prążkami. U niektórych gatunków występują niewielkie czerwone lub czarne znaczenia na czubku głowy, częściej u samców niż u samic.

Odżywianie i zachowanie

Żywią się głównie owadami i larwami wydobywanymi z rozkładającego się drewna lub spod kory. Wykorzystują zarówno dziuple i szczeliny, jak i powierzchnię kory, często wykuwając drobne otwory lub grzebiąc w gnijących częściach pnia. Niektóre gatunki dołączają do stad mieszanych podczas żerowania. Piculets rzadziej niż większe dzięcioły wiercą głębokie dziuple — częściej wykorzystują istniejące otwory.

Gniazdowanie

Na ogół wykorzystują gotowe dziuple dzięciołów lub inne naturalne zagłębienia do gniazdowania, zamiast samodzielnie drążyć obszerne komory lęgowe. Jaja są białe, jak u wielu ptaków zajmujących dziuple. Typowa wielkość lęgu to zwykle 2–5 jaj, a oboje rodzice uczestniczą w wysiadywaniu i dokarmianiu piskląt.

Taksonomia i pochodzenie

Piculets wyodrębniły się z linii dzięciołów w środkowym miocenie, około 15 milionów lat temu (ok. 15 mya). Dalszy podział na trzy główne rodzaje miał miejsce około 7,9 mya. Pomimo bliskiego pokrewieństwa z innymi dzięciołowatymi, ich mała wielkość i specyficzne przystosowania do żerowania w rozkładającym się drewnie wyróżniają je ekologicznie i morfologicznie.

Rozmieszczenie i ochrona

Większość gatunków zamieszkuje lasy tropikalne i wilgotne zarośla Ameryki Południowej; gatunki azjatyckie i afrykańskie występują w zróżnicowanych siedliskach od wilgotnych lasów górskich po nizinne zadrzewienia. Stan rozmieszczenia i zagrożenia zależy od gatunku — wiele piculetów nie jest obecnie silnie zagrożonych, lecz wylesianie i degradacja siedlisk mogą lokalnie zagrażać populacjom. Monitorowanie stanu tych ptaków oraz ochrona lasów są kluczowe dla zachowania ich różnorodności.

Ciekawostki

  • Liczba gatunków: około 30 opisanych gatunków.
  • Tryb życia: zazwyczaj skryty, często poruszają się w koronach drzew lub w niższych partiach zadrzewień.
  • Gniazda: używają istniejących dziupli; jaja białe.

Piculets to interesująca grupa dzięciołów ze względu na swoje niewielkie rozmiary i wyspecjalizowane zachowania żerowe. Pomimo podobieństw do większych dzięciołów, ich ekologiczne preferencje i budowa czynią je odrębną i wartą obserwacji podrodziną ptaków.